Κάθε άλλο παρά κλίμα ενότητας ακολούθησε το διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας για τη συμφωνία με την Τρόικα.
Η απόδοση ευθυνών σε άλλους, πλην της Κυβέρνησής του, προκάλεσε δυσφορία στην αντιπολίτευση.
Για προσπάθεια παραπλάνησης του λαού, μίλησε ο Αναπληρωτής Πρόεδρος του Δημοκρατικού Συναγερμού, Αβέρωφ Νεοφύτου, αν και τόνισε πως το κόμμα θα συνεχίσει να τηρεί στάση υπευθυνότητας.
Με γραπτή δήλωση του Προέδρου του, Μάριου Καρογιάν, σχολίασε το ΔΗΚΟ το προεδρικό διάγγελμα, σημειώνοντας πως είναι η ώρα της συλλογικότητας για τη σωτηρία της κυπριακής οικονομίας.
Τίποτα νέο παρά μόνο αποποίηση ευθυνών εντόπισαν στο Προεδρικό διάγγελμα και τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Στην έκκληση ενότητας με την οποία έκλεισε το διάγγελμα του ο Πρόεδρος, στάθηκε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Στέφανος Στεφάνου.
Το δε ΑΚΕΛ, όχι μόνο υπεραμύνθηκε όσων ο Πρόεδρος Χριστόφιας παρέθεσε ως επιτυχίες στο πάρε-δώσε με την Τρόικα, αλλά ζήτησε, δια του μέλους του πολιτικού του γραφείου Φανή Χριστοδούλου, και mea culpa από την αντιπολίτευση. Κάλεσε, τέλος, την αντιπολίτευση, ακόμα και αν δεν αναγνωρίσει τα δικά της λάθη, τουλάχιστον να προβληματιστεί.
Πυρ ομαδόν κατά της Κυβέρνησης και του Προέδρου της Δημοκρατίας, σε σχέση με το διάγγελμα Χριστόφια για το Κυπριακό Μνημόνιο. Για ισοπεδωτική κριτική μετά το διάγγελμα κάνει λόγο το ΑΚΕΛ
Α. Νεοφύτου: Πρωτοφανές μνημείο αποφυγής ανάληψης οποιασδήποτε το διάγγελμα του Προέδρου
Πρωτοφανές μνημείο αποφυγής ανάληψης οποιασδήποτε ευθύνης εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας για την τραγική κατάσταση της κυπριακής οικονομίας χαρακτήρισε το χθεσινό διάγγελμα του Προέδρου Χριστόφια, ο Επικεφαλής του Προεκλογικού Αγώνα του υποψήφιου Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη.
Ο κ. Νεοφύτου δήλωσε πως «ο κ. Χριστόφιας δεν αρκέστηκε να φορτώσει τις ευθύνες του σε όλους τους άλλους, αλλά επιχείρησε να παραπλανήσει για τις πραγματικές ανάγκες δανειοδότησης του δημοσίου».
«Οι πραγματικές ανάγκες του δημοσίου δεν είναι μόνο το €1,5 δις για κάλυψη των επιπρόσθετων ελλειμμάτων των επόμενων τεσσάρων χρόνων στο οποίο αναφέρθηκε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Παρέλειψε να αναφέρει και την ανάγκη αναχρηματοδότησης του δημόσιου χρέους που λήγει τα επόμενα τέσσερα χρόνια και που ανέρχεται στα €8,85 δις», είπε ο κ. Νεοφύτου.
Είπε πως «έστω κι αν ο ίδιος (ο Πρόεδρος Χριστόφιας) δεν ήταν συνεπής με τη νουθεσία του ότι ‘αυτές οι στιγμές δεν προσφέρονται για λαϊκισμό και ανέξοδα λόγια’, ο Νίκος Αναστασιάδης και οι δυνάμεις που το στηρίζουν, θα εξακολουθήσουμε να τηρούμε την ίδια υπεύθυνη στάση που με σταθερότητα ακολουθούσαμε όλα αυτά τα χρόνια».
«Μακριά από οποιεσδήποτε σκοπιμότητες θα συνεχίσουμε να ενώνουμε δυνάμεις για να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες και να επαναφέρουμε την οικονομία του τόπου μας σε τροχιά ανάπτυξης. Και το θέλουμε και το μπορούμε και θα το πετύχουμε», κατέληξε ο κ. Νεοφύτου.
Σε ισοπεδωτική κριτική μετά το διάγγελμα, αναφέρεται το ΑΚΕΛ
Ισοπεδωτική είναι η κριτική που άσκησε και πάλι η αντιπολίτευση, λειτουργώντας σχεδόν αντανακλαστικά, αμέσως μετά το διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια στον κυπριακό λαό για το Μνημόνιο, δήλωσε την Τετάρτη το μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΑΚΕΛ, Φανής Χριστοδούλου, ο οποίος απευθύνθηκε στην αντιπολίτευση και είπε ότι αυτοί που άσκησαν την κριτική «ήταν οι ίδιοι άνθρωποι που όλο το προηγούμενο διάστημα πίεζαν τον Πρόεδρο Χριστόφια να αποδεχθεί το Μνημόνιο χωρίς καμιά διαπραγμάτευση».
Ως απάντηση στα διάφορα σχόλια που έγιναν, γίνονται και θα συνεχίσουν να γίνονται, ο κ. Χριστοδούλου, από τα κεντρικά γραφεία του ΑΚΕΛ έθεσε ερωτήματα με πρώτον το κατά πόσον «εάν το δημόσιο χρέος και το δημοσιονομικό έλλειμμα ήταν στο μηδέν, θα οδηγούμασταν σε μνημόνιο» δίνοντας ο ίδιος την απάντηση ότι «δυστυχώς, αυτό θα συνέβαινε, όπως συνέβηκε στην Ιρλανδία και αλλού». Ο κ. Χριστοδούλου είπε ότι «τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ και πλέον απώλεσαν οι κυπριακές τράπεζες με την απομείωση του ελληνικού χρέους, λόγω της τεράστιας έκθεσης τους στην ελληνική οικονομία και άλλα τόσα απώλεσαν όταν με την έγκριση του τέως Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Αθανάσιου Ορφανίδη, η ‘Μαρφίν Εγνατία’ μετατράπηκε από θυγατρική σε κυπριακή τράπεζα».
Παρέθεσε και δηλώσεις του επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Τρόικας στην Κύπρο Μάρτιν Βέρβεϊκ, ο οποίος σύμφωνα με το ΑΚΕΛ, «ανέφερε δημόσια πως ο λόγος που οδήγησε την Κύπρο στο Μνημόνιο είναι η τρύπα χρέους των τραπεζών» ενώ όπως είπε ο κ. Χριστοδούλου, «κάτι ανάλογο αναφέρουν οι ‘Financial Times’ ότι δηλαδή, ‘το κλειδί είναι ότι οι Κυπριακές Τράπεζες επεκτάθηκαν απρόσεκτα στην Ελλάδα και πέραν από την αγορά 7δις Ευρώ ομολόγων κατά την στιγμή που όλοι οι άλλοι τα ξεφορτώνονταν, δάνεισαν, περαιτέρω, 23δις Ευρώ στα Ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις, που ισούται με 180% ΑΕΠ, του πλούτου της Κύπρου’».
Ο κ. Χριστοδούλου διερωτήθηκε εάν κάποιοι «νιώθουν δικαιωμένοι όταν στη συντριπτική πλειοψηφία τους οι Εκθέσεις των Οίκων Αξιολόγησης καταδεικνύουν ως πρώτη αιτία υποβάθμισης των τραπεζών και της κυπριακής οικονομίας την έκθεση τους στην ελληνική οικονομία;» προσθέτοντας ότι «αυτή ήταν και η μόνη αιτία για τις πρώτες υποβαθμίσεις».
Διερωτήθηκε, ακόμα, «αν λαμβάνονταν κι άλλα μέτρα στο δημοσιονομικό τομέα θα φτάναμε σήμερα στο Μνημόνιο;» λέγοντας ότι «μέτρα λήφθηκαν και μάλιστα προς πολλές κατευθύνσεις, τα οποία δεν κινούνταν στο πνεύμα της Τρόικας αλλά ακόμα όμως κι αν λαμβάνονταν τα πλέον σκληρά και αντιλαϊκά μέτρα, όπως αυτά που ήθελαν να επιβάλουν οι κύριοι Αβέρωφ Νεοφύτου και Νικόλας Παπαδόπουλος και άλλοι, μήπως αυτά θα κάλυπταν την τρύπα των 10 δις που δημιούργησαν ο τέως Διοικητής της ΚΤ και μερίδα της τραπεζικής ηγεσίας με τις αποφάσεις τους;», συνέχισε ο κ. Χριστοδούλου.
Ο κ. Χριστοδούλου είπε ότι στο διάγγελμά του ο Πρόεδρος Χριστόφιας ανέφερε ότι δεν διεκδικεί το αλάθητο» και διερωτήθηκε «μήπως το διεκδικεί η αντιπολίτευση, που μόνο κατεδάφιζε με την ανελέητη κριτική της τα τελευταία χρόνια;» συστήνοντας ταυτόχρονα «ενότητα που θα χτιστεί πάνω στον ελάχιστο σεβασμό, στην αλήθεια και στην πραγματικότητα, στον αλληλοσεβασμό και στην ανάγκη να τεθεί το συμφέρον του τόπου πάνω από οποιοδήποτε άλλο μικροκομματικό συμφέρον», παραδεχόμενος ότι «το Μνημόνιο περιλαμβάνει επώδυνες πρόνοιες για τους εργαζόμενους, που δεν η ήταν επιλογή μας και επιχειρήσαμε να το αποφύγουμε αλλά δυστυχώς μας το επέβαλαν οι οικονομικές δυσκολίες και η πολιτική φιλοσοφία της Τρόικας»
Τέλος, ο κ. Χριστοδούλου αναφέρθηκε στο φυσικό πλούτο εντός της κυπριακής ΑΟΖ και διερωτήθηκε κατά πόσον ο νέος Πρόεδρος θα μπορέσει να αξιοποιήσει αυτή την τεράστια προοπτική και θα μπορέσει να εργαστεί έτσι που το πρώτο Μνημόνιο για την Κύπρο να είναι και το τελευταίο» εκφράζοντας την εκτίμηση του ΑΚΕΛ ότι «η απάντηση σίγουρα δεν μπορεί να βρεθεί ούτε στις προσεγγίσεις του κ. Αναστασιάδη, ούτε στις προσεγγίσεις του κ. Λιλλήκα…αλλά στη συνεπή και προοδευτική θέση και στάση αρχών του Σταύρου Μαλά».
Ο Πρόεδρος του ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ, Δημήτρης Συλλούρης, με σημερινές του δηλώσεις αντί να σχολιάσει το διάγγελμα Χριστόφια ανέφερε:
«Σήμερα εμείς προτιμούμε να τοποθετηθούμε επί της ουσίας του σοβαρού προβλήματος που αντιμετωπίζει ο τόπος μας παρά να σχολιάσουμε το διάγγελμα του Πρόεδρου της Δημοκρατίας. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι ο κύριος Χριστόφιας δεν μας διαφώτισε περισσότερο στα όσα γνωρίζαμε για την κατάσταση της οικονομίας μας.
Στη συγκυρία που διερχόμαστε, επιβάλλεται όλοι να σταματήσουμε τις επιμνημόνιες δεήσεις, τις γκρίνιες, τον λαϊκισμό και τα επικοινωνιακά παιχνίδια.
Σήμερα έχουμε μπροστά μας μια επικίνδυνη κατάσταση και επιβάλλεται με ενότητα όλοι μαζί να εγκύψουμε για να βρούμε λύσεις. Γιατί το τέρμα του μνημονίου δεν το έχουμε δει ακόμα και το τέρμα του μνημονίου είναι η δανειακή σύμβαση που θα υπογραφεί μεταξύ Κύπρου και Τρόικας», σημείωσε ο κύριος Συλλούρης και συνέχισε:
«Το ζητούμενο λοιπόν για εμάς είναι να προλάβουμε ώστε η δανειακή σύμβαση να μην είναι περισσότερο επώδυνη από το μνημόνιο συναντίληψης που έχουμε σήμερα μπροστά μας. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να μπουν στην άκρη οι διαφορές και οι προεκλογικές σκοπιμότητες και να εργαστούμε όλοι μαζί συλλογικά.
Ακόμα χρειαζόμαστε ένα ολοκληρωμένο σχεδιασμό για να αντιμετωπίσουμε τις αρνητικές επιπτώσεις που θα επιφέρει στην κοινωνία μας το μνημόνιο. Πρέπει να βρούμε τους τρόπους να στηρίξουμε τους πολίτες και τις ευάλωτες ομάδες που ήδη πλήττονται από την κρίση. Πρέπει να βρούμε τη μέθοδο για να δημιουργήσουμε ανάπτυξη και αναζωογόνηση της πραγματικής οικονομίας, να στηρίξουμε τα μικρομεσαία στρώματα του λαού και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις καθώς και να προσελκύσουμε κεφάλαια και επενδύσεις στον τόπο μας. Όλα αυτά αν δεν μπορούν να γίνουν μέσα από τις πρόνοιες του μνημονίου θα πρέπει να γίνουν έξω από το μνημόνιο. Μόνο με αυτό τον τρόπο θα αποφύγουμε τις περιπέτειες και ένα δεύτερο πιο επώδυνο μνημόνιο», κατέληξε ο Πρόεδρος του.
Δήλωση του Γραμματέα της Κ.Ε. Δημήτρη Παπαδάκη για το διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας
Παρακολουθήσαμε το διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας και διερωτηθήκαμε ποια η σκοπιμότητα του.
Δεν πρόσθεσε τίποτα καινούργιο στην επιχειρηματολογία που αναπτύσσει το τελευταίο διάστημα.
Για πολλοστή φορά επέρριψε ευθύνες σ’ όλους τους άλλους λησμονώντας ποιος κυβερνούσε τα τελευταία πέντε χρόνια τον τόπο.
Απουσία αυτοκριτικής και καμία αναφορά για τις ευθύνες της κυβέρνησης όπου με την αναβλητικότητα ή την ατολμία της έδειξε να μην αντιλαμβάνεται τη σκληρή πραγματικότητα.
Ο Πρόεδρος εμφανίστηκε ικανοποιημένος από τη διαπραγμάτευση με την Τρόικα τη στιγμή που υπάρχουν δυσμενής αναφορές όπου δεν υπήρχαν στο πρώτο μνημόνιο (Φυσικό αέριο) καθώς και άγνοια για το πώς θα υλοποιηθεί τελικά.
Οι ουρές και οι εποικοδομητικές ασάφειες σε βασικές πρόνοιες του Μνημονίου πιθανών να θέτουν σε αμφισβήτηση την κρατική μας υπόσταση και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.
Αναμέναμε ότι θα γινόντουσαν ουσιαστικές αναφορές για το πως θα μπει η χώρα μας στο δρόμο της ανάπτυξης και να κυριαρχούσε μήνυμα ελπίδας προς τους συμπολίτες μας. Δυστυχώς δεν έγινε.
Πρόεδρος ΔΗΚΟ: Ασήκωτες οι ευθύνες της κυβέρνησης για την κατάσταση της οικονομίας
Η κυβέρνηση ελέγχεται για απρονοησία, αναποφασιστικότητα, αναβλητικότητα και για λανθασμένες εκτιμήσεις και προβλέψεις που οδήγησαν σε ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης της κυπριακής οικονομίας, αναφέρει σε γραπτή του δήλωση ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ Μάριος Καρογιάν, προσθέτει πως για τη "δυσμενέστατη εξέλιξη των πραγμάτων η κυβέρνηση φέρει ασήκωτες ευθύνες" όπως "σοβαρές ευθύνες ασφαλώς έχουν και οι τράπεζες, η Κεντρική Τράπεζα και άλλοι".
Στη δήλωσή του, με αφορμή το διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο Πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος Μάριος Καρογιάν αναφέρει πως "συμφωνούμε ότι επιβάλλεται όλοι να επιδείξουμε σοβαρότητα και υπευθυνότητα σε αυτές τις τόσο κρίσιμες στιγμές για την κυπριακή οικονομία. Συμφωνούμε ότι οι στιγμές επιβάλλουν τη μέγιστη ενότητα. Συμφωνούμε ότι τούτη την ώρα προέχει η υπεράσπιση της Κύπρου μας, η επιβίωση και το μέλλον των ανθρώπων της".
Το ΔΗΚΟ, αναφέρει, συμφωνεί επίσης με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ότι, αν όλοι συμπεριφερθούμε υπεύθυνα, αν όλοι δώσουμε τα χέρια θα μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες και να αναστηλώσουμε την οικονομία μας. "Παράλληλα όμως πρέπει να σημειώσουμε ότι οι εκκλήσεις για ενότητα, υπευθυνότητα και σοβαρότητα που σήμερα απευθύνει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έπρεπε πριν από καιρό να αποτελούν σταθερή και μόνιμη επιδίωξη της κυβέρνησης. Εδώ και δυόμιση χρόνια το ΔΗΚΟ πρότεινε την πορεία της εθνικής συνεννόησης, της συναίνεσης και της συλλογικότητας, αλλά οι εκκλήσεις του δυστυχώς απευθύνονταν σε ώτα μη ακουόντων", προσθέτει.
Οπως αναφέρει, "αν είχαμε συμπεριφερθεί ως Προμηθείς, είμαστε σίγουροι ότι θα μπορούσαμε να αποφύγουμε το μνημόνιο και τον Μηχανισμό Σταθερότητας".
"Είναι η ώρα της ευθύνης. Της συλλογικής ευθύνης και του συλλογικού καθήκοντος. Δεν είναι η ώρα για λαϊκισμό και δημαγωγία. Ούτε πρέπει να επιτρέψουμε να επικρατήσουν συνθήκες πανικού. Είναι η ώρα μιας ρεαλιστικής κατανόησης των πραγμάτων και μιας ρεαλιστικής διαχείρισης τους. Όλες οι πολιτικές δυνάμεις, όλοι οι κοινωνικοί εταίροι και ο κυπριακός λαός καλούνται να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων", συμπληρώνει ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ.
Προσθέτει πως "καλούμαστε να εργαστούμε συναινετικά και συνετά για να αποφύγουμε τον φαύλο κύκλο της ύφεσης, να αντιμετωπίσουμε και να ξεπεράσουμε τα δημοσιονομικά και διαρθρωτικά προβλήματα και να οδηγήσουμε το συντομότερο την κυπριακή οικονομία, την πατρίδα μας και τον λαό σε πορεία ανάπτυξης, προόδου και ευημερίας. Από τη δική μας στάση και συμπεριφορά θα εξαρτηθούν πολλά", αναφέρει.
" Τα επώδυνα μέτρα του μνημονίου δεν αποκλείεται να γίνουν ακόμα πιο επαχθή αν δεν συμπεριφερθούμε όλοι με υπευθυνότητα, σοβαρότητα και σύνεση. Είναι η ώρα που πρέπει επιτέλους να συνειδητοποιήσουμε ότι η οικονομία αποτελεί εθνική υπόθεση και ότι πατριωτικό καθήκον υπαγορεύει σε όλους μας εθνική συνεννόηση, συναίνεση και συνευθύνη. Η σωτηρία της πατρίδας και της οικονομίας μας αποτελεί το πρώτιστο καθήκον σήμερα", καταλήγει ο κ. Καρογιάν.
Πρόεδρος Βουλής : Αυτή είναι ώρα ανάληψης και όχι αποποίησης ευθυνών
Αυτή η ώρα είναι ώρα ανάληψης και όχι αποποίησης ευθυνών, ήταν το πρώτο σχόλιο του Προέδρου της Βουλής στο χθεσινοβραδινό διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια.
Σε δηλώσεις στο αεροδρόμιο Λάρνακας επιστρέφοντας το πρωί από το Λίβανο και κληθείς να σχολιάσει το διάγγελμα του Προέδρου Χριστόφια, ο Πρόεδρος της Βουλής είπε «αυτή η ώρα είναι ώρα ανάληψης και όχι αποποίησης ευθυνών».
Αναφερόμενος στην επίσκεψη του στο Λίβανο, που έγινε ύστερα από πρόσκληση του Προέδρου της Λιβανικής Εθνοσυνέλευσης, ο κ. Ομήρου εξέφρασε την «μεγάλη ικανοποίησή του» για τις επαφές που είχε με τον Πρόεδρο της χώρας, τον Πρωθυπουργό, τον Πρόεδρο της Βουλής, τον ΥΠΕΞ, την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Βουλής του Λιβάνου, με αρχηγούς πολιτικών κομμάτων και με θρησκευτικούς ηγέτες.
«Θέλω να εκφράσω τη μεγάλη μου ικανοποίηση για τα αποτελέσματα αυτής της επίσκεψης επειδή διαπίστωσα ότι η κυβέρνηση και οι πολιτικές δυνάμεις του Λιβάνου στέκονται δίπλα στο λαό μας στην προσπάθεια επίτευξης λύσης του Κυπριακού στη βάση των περί Κύπρου ψηφισμάτων του ΟΗΕ και των αρχών του Διεθνούς Δικαίου» είπε.
Πρόσθεσε ότι «ο Λίβανος είναι ευγνώμων για τη διαχρονική στήριξη που οι κυβερνήσεις και ο λαός της Κύπρου προσέφερε σε Λιβάνιους πολίτες σε ώρες κρίσης που πέρασε η χώρα. Σε ό,τι αφορά το θέμα της εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στις ΑΟΖ των δύο χωρών, είχαμε αφιερώσει μεγάλο μέρος των συζητήσεων και εκφράζω την ικανοποίησή μου για τη ετοιμότητα, την επιθυμία και τη θέληση της κυβέρνησης και των πολιτικών δυνάμεων του Λιβάνου να υπάρξει αξιοποίηση των υδρογονανθράκων στις ΑΟΖ των δύο χωρών ακόμα και συνεκμετάλλευση στη λεγόμενη μέση γραμμή, ένθεν και ένθεν των δύο οικονομικών ζωνών» είπε.
Ο κ. Ομήρου ανέφερε ακόμα ότι «είναι γνωστό πως υπάρχει ακόμα σε εκκρεμότητα ένα πρόβλημα που αφορά το Λίβανο και το Ισραήλ, είναι μια διαφορά του Λιβάνου με το Ισραήλ σε ότι αφορά τις ΑΟΖ των δύο χωρών. Η ευχή μας, επιθυμία και προσδοκία μας είναι να ξεπεραστεί το συντομότερο αυτό το πρόβλημα για να αρθεί και το τελευταίο εμπόδιο που θα επιτρέψει στις δύο χώρες, την Κύπρο και το Λίβανο, να προχωρήσουμε στην αξιοποίηση του φυσικού μας πλούτου» κατέληξε.
Ιωάννα Παναγιώτου: Τίποτα καινούριο από το Προεδρικό Διάγγελμα
Απέφυγε να αναλάβει τις ευθύνες του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας μέσω του διαγγέλματός του χθες βράδυ, δήλωσε η Γενική Γραμματέας του Κινήματος Οικολόγων Περιβαλλοντιστών Ιωάννα Παναγιώτου, σημειώνοντας παράλληλα ότι η πλασματική ενότητα που ζητά ο Πρόεδρος, στόχο έχει να καλύψει τις ευθύνες του και μαζί τις ευθύνες όλων των άλλων πολιτικών και οικονομικών παραγόντων.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Κινήματος, σε δηλώσεις της σήμερα στη Λεμεσό η κ. Παναγιώτου ανέφερε ότι «ο Πρόεδρος Χριστόφιας απευθύνθηκε με τον πιο επίσημο και εμβληματικό τρόπο προς τον κυπριακό λαό για να επαναλάβει τα συνηθισμένα επιχειρήματα περί ευθυνών άλλων».
Για άλλη μια φορά, πρόσθεσε, «απέφυγε να αναλάβει τις ευθύνες του». Επιχείρησε, είπε, «να αποκρύψει την αλήθεια για τις ευθύνες της κυβέρνησης ακόμα και γι’ αυτά που κατηγόρησε άλλους. Δεν μπόρεσε βέβαια να αποκρύψει την αποτυχία της κυβέρνησης να αποφύγει το μνημόνιο και τις βαριές συνέπειες της».
Σύμφωνα με την κ. Παναγιώτου «δεν μπόρεσε να εξηγήσει γιατί για τρεις μήνες απέφευγε να διαπραγματευτεί το μνημόνιο (Ιούλιος – Σεπτέμβριος), χάνοντας χρόνο, φέρνοντας την οικονομία στα άκρα και περιορίζοντας τις δυνατότητες διαπραγμάτευσης». Παράλληλα, ανέφερε ότι «δεν μπόρεσε να εξηγήσει γιατί οι τραπεζίτες – που τόσο κατηγορεί – εκφεύγουν των ευθυνών τους και την ζημιά καλείται να πληρώσει ο λαός». Αντίθετα, συμπλήρωσε, «επιχείρησε να υπερασπιστεί την πολιτική της Κυβέρνησης που παρέχει πλήρη στήριξη στις τράπεζες, χωρίς κριτήρια και προϋποθέσεις».
Η ΓΓ των Οικολόγων εξέφρασε την θέση ότι «ο Πρόεδρος Χριστόφιας δεν αντιστάθηκε στον πειρασμό να αποκρύψει την αλήθεια για το ύψος και τη σύσταση του χρέους». Παρουσίασε, είπε, «τα πενιχρά αποτελέσματα ενός ανύπαρκτου διαλόγου – τον οποίο βάφτισε «σκληρή διαπραγμάτευση» - ως επιτεύγματα, την ώρα που σειρά αρνητικών στοιχείων του μνημονίου που αφορούν τον λαός».
Αναφερόμενη στην έκκληση του Προέδρου για ενότητα η κ. Παναγιώτου είπε ότι «η ενότητα δεν κτίζεται πάνω σε μύθους, παραπλάνηση και ψέματα». Μια τέτοιας μορφής ενότητα, πρόσθεσε, «βολεύει τους πολιτικούς, όχι τους πολίτες».
«Η πλασματική ενότητα που ζητά ο Πρόεδρος, στόχο έχει να καλύψει τις ευθύνες του και μαζί τις ευθύνες όλων των άλλων πολιτικών και οικονομικών παραγόντων», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «τέτοια ενότητα οδηγεί στην ατιμωρησία και στην επανάληψη των ίδιων εγκλημάτων».
«Τι να την κάνουμε την ενότητα του Προέδρου Χριστόφια όταν η μεσαία τάξη θα εξαφανιστεί και οι φτωχοί θα γίνουν φτωχότεροι και οι πλούσιοι πλουσιότεροι;», διερωτήθηκε τέλος.
Κυβέρνηση: Διαπραγματευτήκαμε σκληρά με την Τρόικα
Η Κυβέρνηση διαπραγματεύτηκε σκληρά με την Τρόικα, έχοντας ως προτεραιότητα τα εθνικά συμφέροντα και τη διαφύλαξη θεσμικών κατακτήσεων των εργαζομένων, δήλωσε σήμερα ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Στέφανος Στεφάνου, προσθέτοντας ότι μέσω της διαπραγμάτευσης «κατάφερε αρκετά πράγματα σε διάφορα επίπεδα».
Σε δηλώσεις του το απόγευμα στους δημοσιογράφους, στο Προεδρικό Μέγαρο, ο κ. Στεφάνου είπε ότι «είναι λυπηρό, διότι στο μήνυμα ευθύνης για την Κύπρο και το λαό μας, που ξεκάθαρα διατύπωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας στο διάγγελμά του, η αντιπολίτευση ανεύθυνα απαντά με το καθημερινά επαναλαμβανόμενο μοτίβο ότι ‘ο Πρόεδρος φταίει για όλα’ ».
Συνέχισε, λέγοντας ότι η αντίδραση της αντιπολίτευσης στο προεδρικό διάγγελμα καταδεικνύει ότι τα όσα αυτή διακηρύσσει περί υπευθυνότητας και σοβαρότητας είναι λόγια κενά χωρίς περιεχόμενο.
«Προφανώς, πρώτιστος στόχος της αντιπολίτευσης είναι απλώς να φορτώνει τα πάντα στον Πρόεδρο και την Κυβέρνηση και όχι η αντιμετώπιση των δυσκολιών και η επίλυση χρόνιων και διαρθρωτικών προβλημάτων που συσσωρεύτηκαν μέσα από τις δεκαετίες» είπε.
Συμπλήρωσε ότι όλοι στο εξωτερικό παραδέχονται ότι η Κύπρος υποχρεώθηκε να προσφύγει στο Μηχανισμό Σταθερότητας, λόγω της κατάστασης στον τραπεζικό της τομέα, ενώ η αντιπολίτευση επιμένει ότι φταίει η Κυβέρνηση.
Αυτούσιο το διάγγελμα του Προέδρου σε γραπτό κείμενο αλλά και σε βίντεο:
Διάγγελμα Προέδρου της Δημοκρατίας
κ. Δημήτρη Χριστόφια
------------------------------------
"Συμπατριώτισσες, συμπατριώτες,
Τούτες τις δύσκολες στιγμές που διέρχεται η πατρίδα μας, απευθύνομαι σε εσάς για να μοιραστώ μαζί σας τον πόνο και τις ανησυχίες που μας διακατέχουν όλους ένεκα των επιπτώσεων της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης πάνω στην πατρίδα μας. Πέραν, όμως, από τις επιπτώσεις της παγκόσμιας κρίσης και της κρίσης στην Ευρωζώνη, η κατάσταση στη χώρα μας επιδεινώθηκε κύρια ένεκα της δράσης εσωτερικών παραγόντων.
Δικαιολογημένα ο κάθε νοήμων πολίτης διερωτάται, γιατί φτάσαμε στη δεινή κατάσταση που βρισκόμαστε σήμερα; Γιατί υποχρεωθήκαμε να προσφύγουμε στο Μηχανισμό Σταθερότητας; Γιατί υποχρεωθήκαμε να διαπραγματευτούμε με την Τρόικα και να καταλήξουμε σε κατ’ αρχήν συμφωνία που ομολογουμένως είναι επώδυνη;
Απευθύνομαι σ’ εσάς για να μοιραστώ μαζί σας, ποια ήταν τα διλήμματα και γιατί υποχρεωθήκαμε να λάβουμε με πόνο ψυχής τις συγκεκριμένες αποφάσεις.
Θέλω να κάμω ξεκάθαρο ότι δεν ήταν επιλογή μας να προσφύγουμε στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας. Έχοντας υπόψη τις αρνητικές και επώδυνες εμπειρίες των κρατών που προσέφυγαν στο Μηχανισμό και γνωρίζοντας τις πολιτικές που εφαρμόζει η Τρόικα, προσπαθήσαμε πάρα πολύ να τον αποφύγουμε. Αναζητήσαμε άλλες πηγές χρηματοδότησης παρά την κριτική που δεχθήκαμε στο εσωτερικό επειδή, όπως ισχυρίζονταν ορισμένοι, αποφεύγαμε τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Δυστυχώς, δεν κατέστη δυνατό να εξασφαλίσουμε την απαραίτητη χρηματοδότηση. Από τη στιγμή δε που μια μεγάλη κυπριακή τράπεζα δεν μπόρεσε να ανακεφαλαιοποιηθεί στα χρονικά όρια που καθόρισε η Ευρωπαϊκή Ένωση, προ του φάσματος της κατάρρευσής της που θα παρέσυρε την οικονομία του τόπου στη χρεοκοπία, υποχρεωθήκαμε να προσφύγουμε στο Μηχανισμό.
Πολλοί συμπολίτες μας διερωτώνται: γιατί πρέπει να πληρώσουμε εμείς για τα εγκληματικά λάθη, τις αβλεψίες, πιθανόν ακόμη τις ατασθαλίες κάποιων ηγετικών στελεχών των τραπεζών; Γιατί πρέπει να πληρώσουμε για τον πλημμελή έλεγχο του τραπεζικού συστήματος από την Κεντρική Τράπεζα και τον προηγούμενο διοικητή;
Είναι αλήθεια ότι οι αποφάσεις των διοικήσεων των τραπεζών και ο πλημμελής έλεγχος της Κεντρικής Τράπεζας κοστίζει στην Κύπρο πολλά δισεκατομμύρια ευρώ τα οποία για να καλύψουμε υποχρεωθήκαμε να απευθυνθούμε στο Μηχανισμό.
Συγκεκριμένα: τέσσερα περίπου δισεκατομμύρια ευρώ είναι οι απώλειες των κυπριακών τραπεζών από την έκθεσή τους στα ελληνικά ομόλογα. Άλλα τόσα είναι η ζημιά για την οικονομία μας από τη μετατροπή της Μαρφίν Εγνατία από θυγατρική εταιρεία στην Ελλάδα σε κυπριακή τράπεζα, μετατροπή την οποία ενέκρινε ο προηγούμενος διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας. Απώλειες υπάρχουν και από τα επισφαλή δάνεια που οι τράπεζες παραχώρησαν στην Ελλάδα. Όλο αυτό το μεγάλο κόστος δυστυχώς είναι υποχρεωμένο το κυπριακό κράτος να το καλύψει.
Από το δάνειο που θα συνάψει η Κυπριακή Δημοκρατία από το Μηχανισμό Σταθερότητας, μέχρι και δέκα δισεκατομμύρια ευρώ, θα πρέπει να διατεθούν για τη στήριξη των τραπεζών και μόνο το 1,5 δισεκατομμύριο για κάλυψη των ελλειμμάτων του κράτους για τα επόμενα τέσσερα χρόνια.
Αυτοί οι αριθμοί καταδεικνύουν ότι τη μεγάλη κρίση την προκάλεσε το τραπεζικό σύστημα. Η κρίση επιδείνωσε τις διαρθρωτικές αδυναμίες και στρεβλώσεις που για δεκαετίες συσσωρεύονταν στην οικονομία, με αποτέλεσμα να γίνουν ακόμα μεγαλύτερα και πιεστικότερα τα προβλήματα.
Ανεξαρτήτως των ευθυνών των τραπεζών για την κατάσταση στην οποία βρεθήκαμε, δεν μπορούσαμε να τις αφήσουμε να καταρρεύσουν. Αυτό θα ήταν ανεύθυνο και εγκληματικό για τον τόπο και το λαό. Η κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος θα συμπαρέσυρε στην καταστροφή ολόκληρη την οικονομία και θα έφερνε απερίγραπτη δυστυχία σε χιλιάδες οικογένειες απλών ανθρώπων.
Με την απόφασή μας να στηρίξουμε το τραπεζικό σύστημα, στηρίζουμε την οικονομία του τόπου μας. Αλλιώς, η κατάσταση θα ήταν πολύ χειρότερη απ’ ό,τι είναι σήμερα και οι απλοί άνθρωποι θα υπέφεραν πολύ περισσότερο.
Είναι θέση μου ότι οι έρευνες που διεξάγονται για το τραπεζικό σύστημα θα πρέπει αποφασιστικά να συνεχιστούν μέχρι τέλους και στη βάση των αποτελεσμάτων τους να αποδοθούν οι ευθύνες και οι ένοχοι να τιμωρηθούν. Η Κυβέρνηση, κι εγώ προσωπικά, θα κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να λάμψει η αλήθεια και να αποδοθεί δικαιοσύνη.
Συμπατριώτισσες, συμπατριώτες,
Από τη στιγμή που υποχρεωθήκαμε να προσφύγουμε στο Μηχανισμό Σταθερότητας γνωρίζαμε ότι τα περιθώρια αλλαγών στις απαιτήσεις και τους όρους της Τρόικα δεν θα ήταν απεριόριστα. Είναι γι’ αυτό που θέσαμε προτεραιότητες στους στόχους και ακολουθήσαμε διεκδικητική πολιτική για επίτευξή τους.
Η διαπραγμάτευση με την Τρόικα διήρκεσε τέσσερις ολόκληρους μήνες. Αυτό το γεγονός καταμαρτυρεί πόσο σκληρά διαπραγματευτήκαμε σε ομολογουμένως πολύ δύσκολες συνθήκες και κάτω από πολύ πιεστικά διλήμματα.
Από τη μια είχαμε να αντιμετωπίσουμε την υπόσκαψη από τις συνεχείς δυσφημιστικές επιθέσεις που δεχόταν η χώρα μας στο διεθνή Τύπο. Από την άλλη, στο εσωτερικό, είχαμε να αντιμετωπίσουμε τη διαρκή άσκηση πίεσης για να υπογραφεί άρον-άρον το μνημόνιο. Είχαμε να αντιμετωπίσουμε την εικοτολογία αν θα υπογράψει ή όχι ο Πρόεδρος και τη συνεχή επίκληση του κινδύνου περί στάσης πληρωμών και κατάρρευσης του τραπεζικού μας συστήματος. Δεν θέλω να κρίνω αυτή τη στιγμή, που απαιτεί άρρηκτη ενότητα του λαού μας, τέτοιες συμπεριφορές. Οφείλω, όμως, να υπογραμμίσω ότι όλα αυτά δημιούργησαν μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα που αποπροσανατόλιζε από την ουσία και αποδυνάμωνε τη διαπραγματευτική μας θέση έναντι της Τρόικα.
Φτάσαμε στο σημείο να ακούμε από τα πιο επίσημα χείλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι διαδίδεται πως οι Υπουργοί ζητούν την υπογραφή του Μνημονίου και ο Πρόεδρος αρνείται. Απ’ όπου κι αν προέρχεται αυτό το κουτσομπολιό, αντιλαμβάνεστε ότι είναι συκοφαντία φοβερά ζημιογόνα η οποία υπέσκαπτε τη διαπραγματευτική μας θέση.
Εμείς εξαντλήσαμε όλα τα περιθώρια στη διαπραγμάτευση για να πετύχουμε όσα θέσαμε ως κεντρικούς στόχους.
Στοχεύσαμε να διατηρήσουμε τον εθνικό έλεγχο της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων. Τα καταφέραμε! Στο μνημόνιο της Τρόικα περιλαμβανόταν πρόνοια για συναπόφαση στο σχεδιασμό και για κατά προτεραιότητα χρησιμοποίηση των εσόδων από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων για εξόφληση του χρέους. Με βάση αυτά που συμφωνήθηκαν εμείς θα αποφασίζουμε για τους σχεδιασμούς μας. Τα έσοδα μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε για επένδυση στις υποδομές και για τις μελλοντικές γενεές. Φυσιολογικά, ένα μέρος των εσόδων θα χρησιμοποιείται για την εξόφληση του χρέους. Η εκμετάλλευση του φυσικού αερίου αποτελεί τη μεγάλη προοπτική για την πατρίδα και το λαό μας.
Στοχεύσαμε να αποφύγουμε την ιδιωτικοποίηση κερδοφόρων ημικρατικών οργανισμών. Στο αρχικό μνημόνιο υπήρχε ονομαστική αναφορά σε ημικρατικούς οργανισμούς που έπρεπε να ιδιωτικοποιηθούν. Διεγράφη η αναφορά και δημιουργήσαμε την προοπτική για αποφυγή των ιδιωτικοποιήσεων. Η διευθέτηση αυτή δεν μας ικανοποιεί απόλυτα. Είναι, όμως, ένα εφαλτήριο για να συνεχίσουμε τη διαπραγμάτευση προς αποφυγή ιδιωτικοποιήσεων συγκεκριμένων ημικρατικών οργανισμών.
Στοχεύσαμε στην αποτροπή κατάργησης θεσμικών κατακτήσεων των εργαζομένων και του λαού. Δεν δεχθήκαμε την κατάργηση της ΑΤΑ και του 13ου μισθού, γιατί κατακτήσεις που καταργούνται πολύ δύσκολα επαναφέρονται.
Στοχεύσαμε η συνεισφορά των μισθωτών να είναι κλιμακωτή και όχι ισοπεδωτική για να υπάρχει επιμερισμός του κόστους από την επιβολή του μνημονίου ανάλογα με τα εισοδήματα. Πείσαμε την τρόικα που είχε διαφορετική θέση, να αποδεχθεί αυτή την προσέγγιση.
Στοχεύσαμε να σώσουμε το Συνεργατισμό που αποτελεί κατάκτηση και αποκούμπι για το λαό μας και τελικά τα καταφέραμε.
Στοχεύσαμε στην ταχεία εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος, το οποίο προκάλεσε την κρίση. Οι ευθύνες των τραπεζών για την άσχημη κατάσταση στην οποία έχουμε περιέλθει, είναι πανθομολογούμενες. Σ’ αυτές αναφέρονται η Τρόικα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Οίκοι Αξιολόγησης. Αν δεν υπήρχε το πρόβλημα με τις τράπεζες, η Κύπρος δεν θα χρειαζόταν να ενταχθεί σε κανένα μηχανισμό, ανεξαρτήτως των όποιων δημοσιονομικών και διαρθρωτικών προβλημάτων υπάρχουν.
Εμείς, ποτέ δεν διεκδικήσαμε το αλάθητο. Δεν μπορεί, όμως, αυτό να αποτελεί πρόσχημα για να φορτώνονται τα πάντα στον Πρόεδρο και την κυβέρνηση. Ειδικά για το θέμα των τραπεζών, που σύμφωνα με Οδηγία της Ε.Ε., η αποκλειστική ευθύνη της εποπτείας και της ρύθμισης του τραπεζικού συστήματος ανήκει στις Κεντρικές Τράπεζες και όχι στις Κυβερνήσεις.
Πρέπει μέσα από την αναμόρφωση του τραπεζικού μας συστήματος να αποκλείσουμε επανάληψη παρόμοιας κατάστασης με αυτή που ζούμε σήμερα. Πρέπει σύντομα να επαναφέρουμε τις τράπεζες σε θέση να χρηματοδοτούν την ανάπτυξη και να στηρίζουν την οικονομία. Πρέπει να γίνει εξυγίανση του συστήματος, να υπάρχει καλύτερη εποπτεία και πιο στενός έλεγχος για να τερματιστούν οι αυθαιρεσίες.
Συμπατριώτισσες, συμπατριώτες,
Είμαι ο τελευταίος που θα επιχειρήσει να εξιδανικεύσει το Μνημόνιο και να ωραιοποιήσει την κατάσταση. Σ’ αυτό υπάρχουν πολλά μέτρα που όντως είναι επώδυνα. Υπάρχουν μέτρα που σε διαφορετικές συνθήκες δεν θα δεχόμουν καν να συζητήσω. Πάντοτε, όμως, είχα στην έγνοια μου ποια θα είναι η επόμενη μέρα. Τι θα γίνει αν καταρρεύσει το τραπεζικό σύστημα και χρεοκοπήσει η οικονομία της χώρας.
Κατανοώ πλήρως ότι η εφαρμογή του μνημονίου θα προκαλέσει πολλές δυσκολίες στους πολίτες του τόπου.
Πλήρως κατανοώ τις δυσχέρειες που θα υπάρξουν για όλους τα επόμενα χρόνια. Συμμερίζομαι την έγνοια, την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια που νιώθουν οι απλοί άνθρωποι. Ειδικά οι άνεργοι, οι ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, οι χαμηλόμισθοι και οι χαμηλοσυνταξιούχοι.
Όλο αυτό το διάστημα δώσαμε σκληρές μάχες για να μπορέσουμε να βγούμε το συντομότερο από την κρίση και να βάλουμε τη χώρα μας ξανά στο δρόμο της ανάπτυξης και της προόδου. Γιατί, μόνο τότε θα έχουν νόημα οι θυσίες στις οποίες υποβάλλεται ο λαός μας.
Δώσαμε αυτή τη μάχη, όπως πάντοτε, με ψηλό αίσθημα ευθύνης έναντι του τόπου και του λαού. Αυτές οι στιγμές δεν προσφέρονται για λαϊκισμό και ανέξοδα λόγια. Δεν προσφέρονται, όμως, ούτε για μηδενισμό και κινδυνολογία. Ο λαϊκισμός και η κινδυνολογία προκαλούν ζημιά στον τόπο. Ο πανικός και οι πράξεις απόγνωσης οδηγούν σε αποδιοργάνωση της οικονομίας και σε διάρρηξη του κοινωνικού ιστού.
Αυτές οι στιγμές επιβάλλουν τη μέγιστη ενότητα. Δεν πρέπει να ξεχνούμε άλλωστε ότι τίποτα ακόμα δεν έχει τελειώσει. Απομένει το μείζον θέμα του καθορισμού του ποσού ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Απομένουν οι διαδικασίες που θα ακολουθηθούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη μέλη για το Μνημόνιο της Κύπρου. Και εδώ οι δυσκολίες δεν πρέπει να υποτιμηθούν.
Είναι γι’ αυτό που επιβάλλεται όλοι να επιδείξουμε υπευθυνότητα και σοβαρότητα. Είναι γι’ αυτό που επιβάλλεται να σταθούμε όλοι στο ύψος των περιστάσεων – πολιτικές δυνάμεις, οργανωμένα σύνολα και ΜΜΕ- για να μην προκαλέσουμε περισσότερες δυσκολίες ή να δώσουμε αφορμή σ’ αυτούς που θέλουν να βλάψουν τη χώρα μας, να το πετύχουν.
Θέλω μόνο να επαναλάβω αυτό που λένε όλοι οι απλοί άνθρωποι της χώρας μας: τούτη την ώρα δεν έχουμε την πολυτέλεια να υπολογίζουμε ούτε κατ’ ελάχιστον τα προσωπικά συμφέροντα. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να υπολογίζουμε σε μικροπολιτικές και εκλογικές σκοπιμότητες. Τούτη την ώρα προέχει η υπεράσπιση της Κύπρου μας, η επιβίωση και το μέλλον των ανθρώπων της.
Εκφράζω τη βεβαιότητα ότι μαζί ενωμένοι μπορούμε και πάλιν να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες, όπως κάναμε και μετά το 1974, όταν η πατρίδα μας καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς από την τουρκική εισβολή και κατοχή. Τότε σε μερικά μόνο χρόνια ξανακτίσαμε τη χώρα μας και αναστηλώσαμε την οικονομία μας. Με τη σκληρή εργασία και τις θυσίες όλων μας.
Μπορούμε και τώρα να συμπεριφερθούμε το ίδιο υπεύθυνα. Μπορούμε και τώρα σύντομα να πραγματοποιήσουμε ένα ακόμα οικονομικό θαύμα. Γι’ αυτό ας δώσουμε όλοι τα χέρια.
Μαζί ενωμένοι μπορούμε να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες!"
Το διάγγελμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, ανέλυσε ο πολιτικός συντάκτης του ΑΝΤΕΝΝΑ, Κυριάκος Πομηλορίδης, στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΑΝΤΕΝΝΑ. Δείτε το σχετικό βίντεο:
http://www.youtube.com/watch?v=-qQla-pYoFI?rel=0
