Η σημερινή απόφαση της Κομισιόν έχει άμεση σχέση με το πρόσφατο σκάνδαλο LIBOR και τις σοβαρές ανησυχίες που προκάλεσε όσον αφορά τα ψευδή στοιχεία που υπέβαλαν οι τράπεζες σχετικά με τα εκτιμώμενα επιτόκια διατραπεζικού δανεισμού.
Οπως επισημαίνει η Επιτροπή, κάθε πραγματική ή επιχειρούμενη χειραγώγηση ανάλογων καθοριστικής σημασίας στοιχείων συγκριτικής αξιολόγησης μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην ακεραιότητα της αγοράς και θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές ζημίες στους καταναλωτές και στους επενδυτές ή στρεβλώσεις της πραγματικής οικονομίας.
Οι τροποποιήσεις θα απαγορεύουν ρητά τη χειραγώγηση των στοιχείων αναφοράς, συμπεριλαμβανομένων των LIBOR και EURIBOR, ενώ παράλληλα θα καθιστούν κάθε ανάλογη χειραγώγηση ποινικό αδίκημα.
Ως στοιχείο αναφοράς λογίζεται κάθε εμπορικός δείκτης ή δημοσιευόμενο αριθμητικό στοιχείο που υπολογίζεται με την εφαρμογή μαθηματικού τύπου στην αξία ενός ή περισσότερων περιουσιακών στοιχείων ή τιμών αναφοράς, συμπεριλαμβανομένων των εκτιμώμενων τιμών, των επιτοκίων ή των άλλων αξιών ή των στοιχείων ερευνών βάσει των οποίων καθορίζεται το ποσό που καταβάλλεται βάσει ενός χρηματοπιστωτικού τίτλου. Τα περιουσιακά στοιχεία (τα στοιχεία του ενεργητικού) ή οι τιμές που διαμορφώνουν το εκάστοτε στοιχείο αναφοράς περιλαμβάνουν τα επιτόκια ή βασικά εμπορεύματα όπως το πετρέλαιο, υπό την προϋπόθεση ότι καθορίζουν το ποσό που καταβάλλεται βάσει ενός χρηματοπιστωτικού τίτλου, π.χ ενός παραγώγου.
Οι επενδυτές που συναλλάσσονται αξιοποιώντας εμπιστευτικές πληροφορίες και χειραγωγούν τις αγορές διαδίδοντας ψευδείς ή παραπλανητικές ειδήσεις θα διώκονται και ποινικά.
Σήμερα η κατάσταση που επικρατεί στην ΕΕ διαφέρει από χώρα σε χώρα. Σε ορισμένες, οι αρχές δεν διαθέτουν αποτελεσματικές εξουσίες επιβολής κυρώσεων, ενώ σε άλλες δεν προβλέπονται ποινικές κυρώσεις για ορισμένα αδικήματα που αφορούν συναλλαγές με χρήση εμπιστευτικών χρηματιστηριακών πληροφοριών και χειραγώγηση της αγοράς.
Με τις προτάσεις απαιτείται από τα κράτη μέλη η λήψη των αναγκαίων μέτρων για να διασφαλιστεί ότι τα αδικήματα της διενέργειας συναλλαγών από κατόχους εμπιστευτικών χρηματιστηριακών πληροφοριών και της χειραγώγησης της αγοράς επισύρουν ποινικές κυρώσεις. Από τα κράτη μέλη θα απαιτείται επίσης να επιβάλλουν ποινικές κυρώσεις για υποκίνηση, συνδρομή και συνέργεια σε κατάχρηση αγοράς, καθώς και για απόπειρες διάπραξης τέτοιων αδικημάτων.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, πράξη κατόχου εμπιστευτικών χρηματιστηριακών πληροφοριών συμβαίνει όταν ένα άτομο που κατέχει εμπιστευτικές πληροφορίες δυνάμενες να επηρεάσουν τις τιμές διαπραγματεύεται επί των συναφών χρηματοπιστωτικών μέσων. Χειραγώγηση της αγοράς συμβαίνει όταν ένα άτομο επηρεάζει τεχνητά τις τιμές χρηματοπιστωτικών μέσων μέσω πρακτικών όπως η διάδοση ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών και η διαπραγμάτευση επί των συναφών χρηματοπιστωτικών μέσων για κερδοσκοπία. Και οι δύο αυτές πρακτικές είναι γνωστές ως κατάχρηση αγοράς.
Η Επιτροπή δεν προτείνει τον καθορισμό ελάχιστων τύπων και επιπέδων ποινικών κυρώσεων κατά το παρόν στάδιο, θέλει εν τούτοις να υποχρεωθεί κάθε κράτος μέλος να προβλέπει η εθνική του νομοθεσία την επιβολή ποινικών κυρώσεων για τη χειραγώγηση αναλόγων συγκριτικών στοιχείων αξιολόγησης. Η αρχική πρόταση οδηγίας της Επιτροπής προβλέπει την αναθεώρησή της, ιδίως σε σχέση με τη σκοπιμότητα της καθιέρωσης κοινών ελάχιστων κανόνων για τους τύπους και τα επίπεδα των επιβαλλόμενων ποινικών κυρώσεων, εντός τεσσάρων ετών από την έναρξη της ισχύος της.
Οπως επισήμανε η Αντιπρόεδρος της Κομισιόν για θέματα Δικαιοσύνης Βιβιάν Ρέντινγκ, η εμπιστοσύνη του κοινού καταβαραθρώθηκε με τα τελευταία σκάνδαλα σχετικά με τη σοβαρότατη χειραγώγηση των επιτοκίων διατραπεζικού δανεισμού από τις τράπεζες. Πρόσθεσε ότι η επιβάλλεται να αναληφθεί δράση σε επίπεδο ΕΕ για να τεθεί τέρμα σε κάθε εγκληματική δραστηριότητα στον τραπεζικό τομέα, επισημαίνοντας ότι οι προτεινόμενοι κανόνες του ποινικού δικαίου μπορούν να αποτελέσουν σοβαρότατο αποτρεπτικό παράγοντα.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Εσωτερικής Αγοράς και Υπηρεσιών Μισέλ Μπαρνιέ δήλωσε ότι οι διεθνείς έρευνες που διεξάγονται με αντικείμενο τη χειραγώγηση του LIBOR απεκάλυψαν μία επιπλέον περίπτωση σκανδαλώδους συμπεριφοράς των τραπεζών. Με την τροποποίηση των αρχικών προτάσεών μας θα εξασφαλιστεί ότι κάθε χειραγώγηση των στοιχείων αναφοράς θα αποτελεί σαφώς παράνομη πράξη και ότι θα υπόκειται σε ποινικές κυρώσεις σε όλες τις χώρες, κατέληξε ο Γάλλος Επίτροπος.
