Υπεραμυνόμενος της εποπτείας που διενήργησε την τελευταία πενταετία, και ρίχνοντας τα βέλη του κατά του Πρόεδρου της Δημοκρατίας και του πρώην υπουργού Οικονομικών Χαρίλαου Σταυράκη, ο απερχόμενος διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Αθανάσιος Ορφανίδης επανέλαβε και σήμερα ότι αποχωρεί με ήσυχη τη συνείδηση του. Από την δριμεία κριτκή που άσκησε ο κύριος Ορφανίδης, ο οποίος έκρουσε κώδωνα κινδύνου ώστε να μην μπει η Κύπρος σε μηχανισμό στήριξης, δεν ξέφυγε και ο πρώην ισχυρός άνδρας της Λαϊκής Τράπεζας Ανδρέας Βγενόπουλος.
Άστραψε και βρόντηξε ο απερχόμενος διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Αθανάσιος Ορφανίδης, επιστρέφοντας τα πυρά σε όσους του καταλογίζουν ευθύνες για την κατάσταση του τραπεζικού συστήματος στην Κύπρο.
Μιλώντας ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, ο κύριος Ορφανίδης κατηγόρησε ευθέως τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Δημήτρη Χριστόφια, ότι στη σύσκεψη κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 26 Οκτωβρίου και παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες του, δεν συμβουλεύτηκε την Κεντρική Τράπεζα, ώστε να συνεννοηθεί για τις κινήσεις που έπρεπε να γίνουν για να προστατευτεί η Κύπρος.
Από τα πυρά του κύριου Ορφανίδη δεν ξέφυγε και ο πρώην υπουργός Οικονομικών, Χαρίλαος Σταυράκης, τον οποίο κατηγόρησε ότι δεν είχε επαφή μαζί του για κανένα θέμα στα τρεισήμισι χρόνια που κρατούσε τα ηνία της οικονομίας.
Δημήτρης Χριστόφιας και Χαρίλαος Σταυράκης κατηγορήθηκαν επίσης από τον Αθανάσιο Ορφανίδη για πολιτικές παρεμβάσεις με στόχο την εξυπηρέτηση συμφερόντων του μεγαλομετόχου και πρώην προέδρου της Λαϊκής Τράπεζας Ανδρέα Βγενόπουλου.
Απαντώντας σε ερώτηση του ΑΝΤΕΝΝΑ ο κύριος Ορφανίδης παραδέχθηκε, για πρώτη φορά επίσημα, ότι απομάκρυνε τον κύριο Βγενόπουλο από την τράπεζα τονίζοντας ότι αυτό θα μπορούσε να γίνει και νωρίτερα.
Παράλληλα πρόσθεσε ότι μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Τράπεζας όπως ήταν και ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Πάμπος Παπαγεωργίου, αμφισβήτησαν τις εξουσίες του Διοικητή, κάτι που αποδείχθηκε ιδιαίτερα ζημιογόνο για το εποπτικό σύστημα της Κύπρου.
Απαντώντας σε ερωτήματα βουλευτών όσον αφορά τις δικές του ευθύνες για την έκθεση των κυπριακών τραπεζών σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου, ο Αθανάσιος Ορφανίδης τόνισε αρχικά ότι προειδοποίησε τις τράπεζες για το ρίσκο της επένδυσης τους από το 2009 υπογραμμίζοντας παράλληλα την ανάγκη τα κεφάλαια που έχουν να συνάδουν με τους κινδύνους που παίρνουν.
Καταλήγοντας, είπε αρχικά ότι είναι ανάγκη να γίνει ανεξάρτητη έρευνα ώστε να αποδοθούν ευθύνες για την έκθεση των κυπριακών τραπεζών σε ελληνικά ομόλογα, και στη συνέχεια πρόσθεσε ότι πρέπει να γίνουν σωστοί χειρισμοί ώστε να αποφευχθεί η είσοδος της Κύπρου στο Μηχανισμό Στήριξης, κάτι το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, διακυβεύει την ευημερία των Κυπρίων πολιτών και την εθνική μας υπόσταση, σε μια περίοδο που η οικονομία της χώρας, όπως είπε, είναι ακόμα σε κρίσιμη κατάσταση.
Όπως ήταν φυσικό οι αναφορές του απερχόμενου διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας προκάλεσαν την έντονη αντίδραση κυβέρνησης και ΑΚΕΛ καθώς και του πρώην υπουργού Οικονομικών Χαρίλαου Σταυράκη. Δείτε στο βίντεο τι δήλωσαν κόμματα της αντιπολίτευσης τα οποία ευθυγραμμίστηκαν πλήρως με τις θέσεις του Αθανάσιου Ορφανίδη:
Πυρά εναντίον πολλών εκτόξευσε ο απερχόμενος Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Αθανάσιος Ορφανίδης στην τελευταία του παρουσία στη Βουλή, συνοδεύοντας τον υπουργό Οικονομικών Βάσο Σιαρλή. Μίλησε για τη σημερινή κατάσταση των τραπεζών και των δημοσίων ταμείων, έβαλε κατά της κυβέρνησης, του Ανδρέα Βγενόπουλου, του τέως υπουργού Οικονομικών Χαρίλαου Σταυράκη και είπε ότι πλέον διακυβεύεται όχι μόνο η οικονομία της Κύπρου και η ευημερία των πολιτών, αλλά και η εθνική υπόσταση.
Δείτε στο ακόλουθο βίντεο, τη γενική εκτίμηση του κυρίου Ορφανίδη για την κριμότητα της κατάστασης της κυπριακής οικονομίας:
Δείτε στο βίντεο τι λέει ο κ. Ορφανίδης για το ενδεχόμενο ένταξης της Κύπρου στο μηχανισμό στήριξης:
Από την πλευρά του ο υπουργός Οικονομικών Βάσος Σιαρλή, ανέφερε ότι σε λίγες βδομάδες θα βρεθεί ενώπιον της βουλής το νέο πακέτο μέτρων της κυβέρνησης για περιορισμό του ελλείματος στα επίπεδα του 2.5%.
Δείτε τι είπε σχετικά με το τραπεζικό σύστημα:
Στο βίντεο η ανταπόκριση στο Μέρα Μεσημέρι:
Ο κ. Ορφανίδης, αφού προέβη σε μια σύντομη ανασκόπηση της οικονομικής κατάστασης των τελευταίων λίγων χρόνων, ανέφερε ότι
παρά τον ορατό κίνδυνο της δημοσιονομικής επιδείνωσης που είχε σοβαρές επιπτώσεις στα επιτόκια δανεισμού της Κύπρου από τις διεθνείς αγορές, στην Κύπρο η απαραίτητη δημοσιονομική διόρθωση με τη λήψη άμεσων μέτρων δεν έγινε.
Ως εκ τούτου, ανέφερε, από τον Μάιο του 2011 το κράτος αποκλείστηκε από τις διεθνείς αγορές. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων της Δημοκρατίας εκτοξεύθηκαν και από τον Ιούνιο του 2011 (δηλαδή πριν την καταστροφή στο Μαρί) έφτασαν στα ίδια επίπεδα με τα επιτόκια της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας αντίστοιχα, όταν αυτές οι τρεις χώρες αναγκάστηκαν να ενταχθούν στον Μηχανισμό Στήριξης της Ευρώπης.
Έκτοτε, συμπλήρωσε, τα επιτόκια της Δημοκρατίας παραμένουν σε αυτά τα επίπεδα. Σήμερα βρίσκονται γύρω στο 13%.
Όπως εξήγησε ο αποκλεισμός της Κυπριακής Δημοκρατίας από το Μάιο του 2011 δημιούργησε και εξακολουθεί να δημιουργεί πολλαπλά προβλήματα:
Πρώτον, ανέβασε τα επιτόκια δανεισμού στην εγχώρια αγορά πλήττοντας την ανάπτυξη και την απασχόληση. Δεύτερον, εξάσκησε τρομακτική πίεση στον τραπεζικό τομέα αφού αύξησε σημαντικά το κόστος χρηματοδότησης και άντλησης κεφαλαίων, τοποθετώντας τον τραπεζικό τομέα σε πρωτοφανή κίνδυνο και καθιστώντας τον επιρρεπή σε αρνητικές εξωτερικές εξελίξεις. Και τρίτον, η αδυναμία της κυβέρνησης να αναχρηματοδοτήσει το χρέος της δημιούργησε διεθνώς αμφιβολίες για την ικανότητα της να στηρίξει τις τράπεζες σε περίπτωση ανάγκης.
Έτσι, υπέδειξε, όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν την απομοίωση του ελληνικού χρέους στις 21 Ιουλίου και 26 Οκτωβρίου του 2011, η οποία έπληξε τα κεφάλαια των τραπεζών στην Ευρώπη, τόσο οι τράπεζες όσο και η κυβέρνηση μπήκαν στον αρνητικό φαύλο κύκλο που βρισκόμαστε σήμερα.
Σύμφωνα με τους Οίκους Αξιολόγησης, συμπλήρωσε ο κ. Ορφανίδης, τα κεφάλαια που ενδεχομένως να χρειαστεί να προστεθούν στον τραπεζικό τομέα από την Κυβέρνηση θα είναι της τάξης του 5% με 10% του ονομαστικού ΑΕΠ. Το ποσό αυτό είναι λιγότερο από το μισό της αύξησης του χρέους από το 2008 μέχρι το 2011. Αντιλαμβάνεστε πόσο διαφορετική θα ήταν η κατάσταση αν ήμασταν πιο προσεκτικοί με τα δημοσιονομικά της χώρας.
Ο κ. Ορφανίδης υπενθύμισε ότι ότι στις αρχές του 2008 η κυπριακή οικονομία ήταν εύρωστη και δυναμική; μόλις είχαμε πετύχει την ένταξή μας στην ζώνη του ευρώ.
Η Κύπρος, σημείωσε, απολάμβανε χαμηλό κόστος δανεισμού από τις αγορές με επιτόκιο που κυμαινόταν γύρω στο 4 με 5% ενώ το δημοσιονομικό πλεόνασμα ήταν της τάξης του 3,5% (554 εκατ.) το τέλος του 2007.
"Δυστυχώς όμως, κατά τη διάρκεια του 2008 ξεκίνησε η δραματική επιδείνωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου, αφού το πλεόνασμα του μισού και πλέον δις του προηγούμενου έτους εξανεμίστηκε σχεδόν ολόκληρο. Αυτό μάλιστα έγινε σε συνθήκες ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης, της τάξης του 3,6% σε πραγματικούς όρους, και αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ κατά 1,3 δις. Τον αμέσως επόμενο χρόνο, δηλαδή το 2009, το πλεόνασμα μετατράπηκε σε έλλειμμα της τάξης του 6,1% του ΑΕΠ. Το πλεόνασμα, δηλαδή, του μισού και πλέον δις σε ονομαστικούς όρους στο τέλος του 2007 μετατράπηκε σε έλλειμμα του ενός και πλέον δις στο τέλος του 2009. Συνολικά, την περίοδο 2007-2009, άνοιξε ένα δημοσιονομικό χάσμα της τάξης του 1,6 δις".
Το 2009, συμπλήρωσε ο κ. Ορφανίδης, η δημοσιονομική επιδείνωση παρουσιάστηκε στις πλείστες χώρες της ζώνης του ευρώ και είναι γι’ αυτό το λόγο, ίσως, που η σημασία της δεν έγινε αντιληπτή στο βαθμό που έπρεπε στη χώρα μας.
Όμως, υπέδειξε, ενώ σε άλλες χώρες η δημοσιονομική επιδείνωση μπορούσε να εξηγηθεί από τη βαθιά ύφεση που είχε δημιουργηθεί, στην Κύπρο η μείωση του 1,8% στο ονομαστικό ΑΕΠ (ή κατά 0,3 δις ευρώ) δεν μπορεί να εξηγήσει την αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος η οποία ήταν τετραπλάσια (1,2 δις ευρώ) της μείωσης του ΑΕΠ.
Το πρόβλημα, είπε, δημιουργήθηκε από την υπέρμετρη αύξηση των δαπανών κατά 1,3 δις από το τέλος του 2007 μέχρι το τέλος του 2009. Σημείωσε ακόμα, ότι η δραματική αυτή αύξηση δεν προήλθε από αύξηση των πληρωμών σε ανεργιακά επιδόματα αφού ως τότε η ανεργία δεν είχε παρουσιάσει ουσιαστική άνοδο. Οφείλεται, σημείωσε, σε αυξημένες δαπάνες για κοινωνικές παροχές, μισθούς και συντάξεις. Αυτός ήταν ουσιαστικά ο λόγος για την επιδείνωση του δημοσιονομικού ελλείμματος της τάξης του 1,6 δις την διετία 2007-2009.
Δυστυχώς, συνέχισε, αυτή η επιδείνωση συνεχίστηκε και το 2010 και το 2011. Όπως φαίνεται στο Διάγραμμα 1, από το 2008 μέχρι το 2011, οι δημόσιες δαπάνες αυξάνονταν με πραγματικό ρυθμό περίπου 4% το χρόνο, ενώ το ΑΕΠ έμεινε ουσιαστικά στάσιμο. Σαν συνέπεια αυτής της ανισορροπίας και του συνεχιζόμενου ελλείμματος, το δημόσιο χρέος της χώρας αυξήθηκε από το 2008 μέχρι το 2011 κατά 4,3 δις ευρώ.
Η σταδιακή απώλεια αξιοπιστίας του κράτους, πρόσθεσε ο κ. Ορφανίδης, οι συνεπακόλουθες αυξημένες επιδόσεις των κυπριακών ομολόγων καθώς και οι επιπτώσεις στις κυπριακές τράπεζες από την απομείωση του ελληνικού χρέους, προκάλεσαν τις υποβαθμίσεις από τους οίκους αξιολόγησης της Δημοκρατίας και συνεπακόλουθα των τραπεζών.
Αυτό, τόνισε, υπογραμμίζει την ανάγκη αποκατάστασης της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών και της ολοκλήρωσης της κεφαλαιοποίησης των κυπριακών τραπεζών ώστε να ανατραπεί ο αρνητικός φαύλος κύκλος στην οικονομία.
Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τον τραπεζικό τομέα, είπε, ιδιαίτερη σημασία έχουν οι κινήσεις που γίνονται τον τελευταίο καιρό στο εσωτερικό αλλά κυρίως στο εξωτερικό, η επιτυχία των οποίων εξαρτάται από τη συνέχιση των λεπτών χειρισμών με σωστό τρόπο.
Σε ό,τι αφορά τα δημόσια οικονομικά, πρόσθεσε, είναι σημαντικό να υλοποιηθούν οι στόχοι που ανακοίνωσε η κυβέρνηση πέρσι. Τα μέτρα, συμπλήρωσε, που λήφθηκαν τον Δεκέμβρη ήταν στη σωστή κατεύθυνση.
Προκαλούν ανησυχία όμως, οι πρόσφατες αναφορές του υπουργού Οικονομικών ότι ήδη καταγράφηκαν σημαντικές αποκλίσεις από τους στόχους της κυβέρνησης από το πρώτο κιόλας τρίμηνο του 2012.
Η οικονομία της χώρας μας, κατέληξε, περνά κρίσιμες στιγμές. "Επιβάλλονται σωστοί χειρισμοί. Διακυβεύεται όχι μόνο η οικονομία της Κύπρου και η ευημερία των πολιτών της αλλά και η εθνική μας υπόσταση".
