Μαθητής και ταυτόχρονα επιχειρηματίας; Κι όμως συμβαίνει κατά κόρον στο εξωτερικό, πλέον και στην Κύπρο. Την ώρα που οι περισσότεροι στα 18 μας σκεφτόμασταν ακόμα τι θα σπουδάζαμε και τι θα γινόμασταν στη ζωή μας, ένας σημερινός 18χρονος μας διδάσκει πως για να καταφέρεις αυτό που θέλεις, χρειάζεσαι μια καλή ιδέα, τους κατάλληλους ανθρώπους για να σε βοηθήσουν, θέληση, πείσμα και υπομονή.
Ο Λούκας Φερεκίδης είναι ο εμπνευστής και ιδρυτής του LeanStart, ενός προγράμματος που απευθύνεται σε μαθητές με σκοπό να τους βοηθήσει να χτίσουν και να αναπτύξουν τις επιχειρηματικές τους ιδέες. Και αυτή είναι η ιστορία του.
Λουκά πως προέκυψε η ιδέα του LeanStart;
Όλα άρχισαν στα 16 μου, όταν κατάλαβα τι σημαίνει επιχειρηματικότητα. Τότε μια καθηγήτρια μας, μας μίλησε για έναν διαγωνισμό – σεμινάριο επιχειρηματικότητας, στο Λονδίνο. Τότε δεν ήμουν ο άριστος μαθητής, όταν άκουσα όμως για το ταξίδι αμέσως ενδιαφέρθηκα. Μου άρεσαν τα ταξίδια από μικρός, και είπα ότι θέλω να υποβάλω αίτηση συμμετοχής. Μου είπαν όμως ότι λόγω του ότι, δεν ήμουν πολύ καλός μαθητής, δε θα με έκαναν δεκτό. Κάθε μέρα όμως επέμενα και ρωτούσα πληροφορίες, μέχρι που κατάφερα να υποβάλω αίτηση. Από τις σχεδον 2000 αιτήσεις, κατάφεραν να εγκριθούν οι 20. Και η δική μου ήταν ανάμεσα στις 20, από την πρώτη φάση.
Στο Λονδίνο….
Εκεί είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τα μεγαλύτερα επιχειρηματικά ονόματα του Λονδίνου και σιγά σιγά κατέληγα στο ότι, εδώ θέλω να καταλήξω κι εγώ. Δεν θέλω το «φυσιολογικό» και τετριμμένο στη ζωή μου αλλά το εντελώς διαφορετικό και έντονο.
Τι θέλεις δηλαδή;
Αυτό που προσπαθώ να προωθήσω είναι ότι σε οποιαδήποτε ηλικία και να είσαι μπορεί να κάνεις κάτι. Για παράδειγμα ο ιδρυτής των kfc, όταν αφυπηρέτησε από τον στρατό, προώθησε και πέτυχε να διαδώσει τη γνωστή σήμερα σε όλους μας συνταγή. Χτες είδα ένα βίντεο με έναν 7χρονο ο οποίος έκανε ανακύκλωση πάνω 200.000 κουτάκια αναψυκτικών και μπουκάλια και κατάφερε να εισπράξει 21.000 δολάρια ενώ του έδωσαν πάνω από 10.000 δολάρια σε χορηγία για να αρχίσει την επιχείρησή του. Την ίδια ώρα, όμως, βλέπουμε ανθρώπους με διαφορά στην ηλικία και με πολλά πτυχία που δεν τολμούν να αρχίζουν κάτι. Και με την κρίση, διδαχθήκαμε ακόμη και οι «σίγουρες» δουλειές δεν είναι ποτέ σίγουρες. Εγώ δεν θέλω απλώς μια σίγουρη δουλειά, θέλω το κάτι παραπάνω, και να εμπνεύσω και πιο μικρούς να ακολουθήσουν τα όνειρά τους.
Αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις
Όταν ανέβηκε το βίντεο με την παρουσίαση της ιδέας, πολλά άτομα μου έστελναν μήνυμα και μου έλεγαν τις ιδέες τους, ζητώντας κατευθυντήριες για το πώς να τις προχωρήσουν. Κατέληξα τότε στο συμπέρασμα πως υπάρχει η αγορά γι' αυτό που θέλω να κάνω. Οι περισσότεροι, όπως κι εγώ έχουν την ιδέα, αλλά δεν ξέρουν πώς να την προχωρήσουν. Και για μένα ήταν περίεργο και δύσκολο το να είμαι μόνος μου σε μια πόλη, να πρέπει να κινηθώ και να ανταγωνιστώ άλλους, των οποίων τα αγγλικά ήταν η μητρική τους. Πόσω μάλλον να πρέπει να παρουσιάζεις το σχέδιό σου. Αυτό όμως δεν πρέπει να σε πτοήσει. Και οι ξένοι, μας παίρνουν τα σοβαρά και επιβραβεύουν την προσπάθεια. Κάτι που ακόμα δεν το έχουμε στην Κύπρο.
Πάντως το να μιλάς και να παρουσιάζεσαι σε κοινό, είναι κάτι που σύμφωνα με έρευνες, ο άνθρωπος το φοβάται πιο πολύ και από τον θάνατο! Και είναι κάτι που το σκεφτόμουν. Μπορεί στο σχολείο να έμαθα πάρα πολλά αλλά δεν έμαθα ποτέ πώς να μιλήσω σε κοινό. Και είναι κάτι που το αντιμετωπίζουμε στη ζωή μας, όποια δουλειά και αν διαλέξουμε. Είναι πολύ δύσκολο αν δεν το μάθουμε από μικρή ηλικία, να φτάσουμε σε 40 ετών και να μιλήσουμε σε κοινό, και να μιλήσουμε και καλά.
Πως συνδυάζεις την ιδιότητα του μαθητή και του επιχειρηματία;
Δεν είναι τόσο δύσκολο να τα συνδυάσεις. Υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι που ενώ σπούδαζαν έκαναν και μια εταιρεία στον ελεύθερο τους χρόνο. Για παράδειγμα ο ιδρυτής του Facebook σπούδαζε ακόμα όταν άρχισε μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες στο διαδίκτυο. Επομένως, επιλέγω, ή θα έχω χρόνο και θα τον σπαταλώ στο διαδίκτυο, ή να αξιοποιώ τις 24 μου ώρες με παραγωγικούς τρόπους. Είναι θέμα προγραμματισμού και σωστής διαχείρισης χρόνου. Όλα μπορείς να τα κάνεις, φτάνει να έχεις ένα στόχο και να καθορίζεις το πρόγραμμα σου όπως το θέλεις εσύ και όχι κάποιος άλλος.
Πως σε αντιμετωπίζουν οι συνομίληκοί σου;
Υπήρξαν διάφορες αντιδράσεις. Από το εξωτερικό μου έλεγαν ότι τους άρεσε η ιδέα και ήταν πρόθυμοι να βοηθήσουν. Στην Κύπρο με ρωτούσαν τι ακριβώς κάνω. Στην αρχή με αντιμετώπιζαν με επιφύλαξη όταν είπα την ιδέα μου. Δε με πτόησε όμως, δούλεψα και τα κατάφερα να κάνω αυτό που θέλω. Στόχος μου είναι να ταξιδέψω, να γνωρίσω κουλτούρες και να βοηθήσω κι άλλους που έχουν μια ιδέα να την πουλήσουν στην αγορά. Όποια ιδέα και αν έχεις, μπορείς να έρθεις στο leanstart και να την υλοποιήσεις και θέλω πολύ να δω και άτομα από την χώρα μου να προχωρούν με τις ιδέες τους.
Πότε άρχισες να υλοποιείς την επιχειρηματική σου ιδέα και ποιες δυσκολίες συνάντησες;
Αρχικά στο Λονδίνο, άρχισα με μια άλλη ιδέα. Με το λεγόμενο green fitness το οποίο έχει να κάνει με κινητική ενέργεια στα γυμναστήρια. Είναι ένα μηχάνημα το οποίο το βάζεις πάνω στο ποδήλατο και όσο γυμνάζεσαι, αυτό φορτίζεται, φορτίζοντας και το κινητό σου. Αυτή ήταν η αρχική ιδέα, δεν κατάφερα να την προωθήσω στο Λονδίνο κατάφερα όμως να την παρουσιάσω. Όταν επέστρεψα όμως, άρχισα να ψάχνω ειδικούς που θα μπορούσαν να μου δώσουν κάποιες συμβουλές για το πώς να το προχωρήσω, αφού στα 16 μου ήταν αδύνατο. Για ένα χρόνο σκεφτόμουν τι να κάνω, και έτυχε να μιλήσω με κάποιους από τη Βοστώνη στο διαδίκτυο. Πήγα στη Βοστώνη το καλοκαίρι, 27 Ιουνίου τελείωσα στις εξετάσεις, 29 πετούσα. Έμεινα εκεί 1,5 μήνα. Αρχικά δεν είχα κάπου για να πάω να δουλέψω σιγά – σιγά όμως γνώρισα κόσμο. Ήρθα σε επαφή με κάποιον που δούλευε στο Harvard Science Center, στο οποίο είπα την ιδέα μου και λίγες μέρες μετά μου είπε να πάω για να δούμε πώς μπορούμε να το προχωρήσουμε. Τελικά το προχώρησα, έκανα ένα πρωτότυπο, το οποίο δούλευε αρκετά καλά, από κει και περα όμως κατάλαβα ότι ήταν δύσκολο να συνεχίσω εκείνη την ιδέα, λόγω επιστροφής στην Κύπρο σχολείου κτλ. Θα τη συνεχίσω όμως σε μελλοντικό στάδιο.
Σκεφτόμουν όμως παράλληλα, πως ήμουν σε μια ηλικία που ήθελα να κάνω κάτι αλλά δεν ήξερα από πού και πώς να το αρχίσω. Έτσι, τέλος Ιουλίου, αρχές Αυγούστου προέκυψε το leanstart, ένα 7ήμερο πρόγραμμα, όπου κάποιος που δεν έχει απαραίτητα γνώσεις επιχειρηματικότητας θα βοηθηθεί να φτάσει σε ένα σημείο όπου θα μπορεί να κάνει μια πολύ καλή παρουσίαση, πώς να προχωρήσει και να βρει τον κόσμο και τα χρήματα που χρειάζεται.
Άρχισα έτσι να δουλεύω πάνω στην ιδέα, είδα ότι η Τράπεζα Κύπρου διοργάνωνε ένα διαγωνισμό για νέους που έχουν μια ιδέα. Φυσικά η δική μου ιδέα αφορούσε υπηρεσία και όχι προϊόν. Είχε 60 συμμετοχές, παρουσίασα την προταση μου και τα τέσσερα σχέδια πέρασαν αμέσως, ενώ μια θέση για τρια σχέδια θα επιλέγονταν από το κοινό. Η ψηφοφορία γινόταν μέσω Facdebook και κατάφερα να κερδίσω το 51%. Κατάφερα έτσι να συμμετέχω σε 10 workshops, τα οποία μας προετοίμασαν για να παρουσιαστούμε μπροστά στους επενδυτές. Έκανα την παρουσίαση, μου έδωσε η Τράπεζα Κύπρου 10.000 ευρώ, 5000 από τη Leo Burnett και 5000 από την Digital tree publishing.
Πώς ήταν η συμμετοχή σε ένα διαγωνισμό όπου αντιμετώπισες υποψήφιους επενδυτές για το σχέδιό σου;
Ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Είδαν με πολύ καλό μάτι την ιδέα, ήταν μια πολύ καλή εμπειρία και θα σύστηνα σε κάποιον να συμμετέχει στο impossible pitch. Με βοήθησαν και με συμβούλεψαν πώς να προχωρήσω.
Σε ποιους απευθύνεται το πρόγραμμα;
Για φέτος τουλάχιστον, το leanstart απευθύνεται σε ηλικίες από 15 μέχρι 19 ετών. Στόχος όμως στο μέλλον είναι να γίνεται και για πιο μεγάλες ηλικίες, ενώ φιλοδοξώ να γίνεται κάθε χρόνο και σε πιο πολλές τοποθεσίες στο εξωτερικό. Και αυτό γιατι υπάρχει πολύ ενδιαφέρον όχι μόνο από Κύπρο αλλά και από Καναδά, Ινδία κτλ. Οπότε θέλουμε να το κάνουμε πιο διεθνές. Φέτος το σεμινάριο θα πραγματοποιηθεί από τις 28 Ιουνίου μέχρι 5 Ιουλίου στο Idea Center. Ο αριθμός των συμμετεχόντων αναμένεται να ξεκαθαρίσει στην πορεία. Οι μέντορες αναμένεται να έρθουν από Ιταλία, Βοστώνη, Ισραήλ, και Αγγλία. Και φυσικά από Κύπρο. Το mentorship είναι το άλφα και το ωμέγα στις επιχειρήσεις. Γιατί πάντα χρειάζονται περισσότερα μυαλά για να λυθούν κάποια θέματα. Το σκεπτικό είναι πολύ διαφορετικό στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Στην Κύπρο μαθαίνουμε να σκεφτόμαστε για πιο μικρά μεγέθη, ενώ στο εξωτερικό λόγω νοοτροπίας σε μαθαίνουν να σκέφτεσαι διαφορετικά. Δεν έχει σημασία το πού είσαι αλλά το τι κάνεις και πως σκέφτεσαι αφού η αγορά πλέον είναι διαδικτυακή. Στην ουσία η επιχειρηματικότητα είναι πλέον On line και είναι πιο εύκολη.
Τι θα περιλαμβάνει το σεμινάριο;
Στόχος είναι να επιταχύνουμε τη φάση του start up. Άρα πράγματα που θα ήθελαν μια βδομάδα, οι συμμετέχοντες θα τα κάνουν σε ένα απόγευμα, όπως πχ ένα website και ένα logo. Θα μάθουν πώς να στήσουν και πώς να κάνουν μια παρουσίαση, πώς να μιλήσουν σωστά, πώς να απαντήσουν σε σταθερές ερωτήσεις. Στο τέλος του σεμιναρίου, το καλύτερο start up θα κερδίσει ένα βραβείο το οποίο θα τους βοηθήσει να προχωρήσουν. Θα δοθούν επίσης υποτροφίες αλλά και χρήματα για φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Πως είναι το να βάζεις το λιθαράκι σου στην ανάπτυξη της νεανικής επιχειρηματικότητας στην Κύπρο;
Στόχος είναι να βοηθήσω και εγώ μέσω του προγράμματος, νέους ανθρώπους να προχωρήσουν τις ιδέες τους, γιατί στην Κύπρο έχουμε πολλούς έξυπνους ανθρώπους, με ιδέες που αξίζει να υλοποιηθούν.
Υπάρχουν τα εφόδια ώστε νέοι σαν κι εσένα να μπορέσουν να αναπτύξουν τέτοιες ιδέες;
Θα ήταν πολύ καλή ευκαιρία αν το LeanStart προωθείτο και στα σχολεία. Όπως έχουμε τα άλλα μαθήματα, θα μπορούσε να υπάρχου και δυο περίοδοι τη βδομάδα για την επιχειρηματικότητα, έτσι ώστε να διδάσκονται κάποια βασικά πράγματα, όπως το να μιλήσεις μπροστά σε κόσμο, πώς να πουλήσεις ένα προϊόν. Αυτό θα βοηθήσει αρκετά.
Που θέλεις να φτάσεις το leanstart;
Θέλω να γίνει ένα διεθνές πρόγραμμα το οποίο θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο σε πολλές χώρες και σε πολλές πόλεις και να βοηθήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους νέους να παρουσιάσουν τις ιδέες τους. Δεν χρειάζεται να περιμένουν τον κατάλληλο χρόνο για να κάνουν κάτι. Σήμερα είναι η κατάλληλη χρονική στιγμή.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το leanstart εδώ: http://www.theleanstart.com/
