Πόσοι από εμάς θα γνωρίζαμε πώς να αντιδράσουμε όταν ένας άνθρωπος ξαφνικά κατέρρεε μπροστά μας; Θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε μια καρδιακή ανακοπή, προστατεύσουμε ένα παιδί από τον κίνδυνο πνιγμού ή να αντιμετωπίσουμε μια σοβαρή αιμορραγία; Και κυρίως, θα είχαμε την απαραίτητη ψυχραιμία να δράσουμε;
Γράφει ο Χρήστος Αντωνιάδης*
Τα πιο πάνω ερωτήματα δεν αφορούν υποθετικά σενάρια μακριά από τη δική μας καθημερινότητα. Αφορούν περιστατικά που μπορούν να συμβούν σε μια οικογενειακή συγκέντρωση, σε μια σχολική αυλή, σε ένα γραφείο, σε έναν αθλητικό χώρο ή στο δρόμο. Σε τέτοιες στιγμές, ο πρώτος άνθρωπος που βρίσκεται δίπλα στον πάσχοντα δεν είναι συνήθως γιατρός ή διασώστης. Είναι ένας συγγενής, ένας συνάδελφος, ένας φίλος ή απλά ένας περαστικός.
Εδώ λοιπόν βρίσκεται και η ουσία της εκπαίδευσης στις Πρώτες Βοήθειες. Δεν επιδιώκει να μετατρέψει τους πολίτες σε επαγγελματίες υγείας, αλλά σε ενεργούς και υπεύθυνους ανθρώπους που μπορούν να αναγνωρίσουν τον κίνδυνο, να ειδοποιήσουν εγκαίρως τις αρμόδιες υπηρεσίες και να προσφέρουν ασφαλή υποστήριξη μέχρι να φθάσει η εξειδικευμένη βοήθεια.
Η ύπαρξη οργανωμένων υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης είναι αναμφίβολα απαραίτητη. Ωστόσο, ακόμη και το ταχύτερο ασθενοφόρο, χρειάζεται χρόνο για να φθάσει στο σημείο ενός περιστατικού. Αυτό το χρονικό διάστημα δεν πρέπει να παραμείνει αναξιοποίητο. Η έγκαιρη αντίδραση όσων βρίσκονται κοντά στον πάσχοντα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, καλύπτοντας τον κρίσιμο χρόνο μέχρι την παροχή εξειδικευμένης φροντίδας.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι πάντοτε η έλλειψη διάθεσης για προσφορά. Συχνά είναι η ανασφάλεια. Πολλοί άνθρωποι φοβούνται ότι θα κάνουν κάτι λανθασμένο και ως αποτέλεσμα παραμένουν αδρανείς. Η εκπαίδευση περιορίζει αυτόν τον φόβο και δίνει συγκεκριμένα βήματα, καλλιεργεί την ψυχραιμία και βοηθά τον πολίτη να κατανοήσει, τόσο τις δυνατότητες όσο και τα όρια της παρέμβασής του.
Σήμερα, ολοένα και περισσότερο η εκπαίδευση στις Πρώτες Βοήθειες χρειάζεται να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης καλλιέργειας κουλτούρας πρόληψης και κοινωνικής ετοιμότητας. Η γνώση πρέπει να φτάσει στα σχολεία, στις οικογένειες, στους χώρους εργασίας, στις επιχειρήσεις, στους αθλητικούς οργανισμούς και στις τοπικές κοινότητες. Παράλληλα, είναι σημαντικό οι πολίτες να εξοικειωθούν με τη χρήση των Αυτόματων Εξωτερικών Απινιδωτών και γνωρίζουν που βρίσκονται διαθέσιμοι.
Ο Κυπριακός Ερυθρός Σταυρός υπηρετεί διαχρονικά αυτή την προσπάθεια μέσα από πιστοποιημένα εκπαιδευτικά προγράμματα, δημόσιες επιδείξεις και τη δράση εκπαιδευτών και εθελοντικών Ομάδων Πρώτων Βοηθειών. Στόχος δεν είναι μόνο η μετάδοση τεχνικών γνώσεων. Είναι η διαμόρφωση πολιτών που αισθάνονται έτοιμοι να αναλάβουν δράση με υπευθυνότητα, ανθρωπιά και σεβασμό.
Η Παγκόσμια Ημέρα Πρώτων Βοηθειών μάς προσφέρει την ευκαιρία να επαναφέρουμε αυτή τη συζήτηση στο προσκήνιο. Δεν αρκεί, όμως, να θυμόμαστε τη σημασία τους μόνο μία ημέρα τον χρόνο. Η εκπαίδευση χρειάζεται συνέπεια, πρακτική εξάσκηση και τακτική ανανέωση των γνώσεων.
Μια κοινωνία δεν κρίνεται μόνο από τις υπηρεσίες που διαθέτει, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποί της ανταποκρίνονται όταν ένας συνάνθρωπός τους βρίσκεται σε κίνδυνο. Όσο περισσότεροι πολίτες γνωρίζουν Πρώτες Βοήθειες, τόσο ισχυρότερο γίνεται το δίχτυ προστασίας γύρω από όλους μας. Γιατί η ετοιμότητα μπορεί να μετατρέψει τη γνώση σε πράξη ζωής.
*Αρχιεκπαιδευτής Πρώτων Βοηθειών του Κυπριακού Ερυθρού Σταυρού
