Η Κύπρος βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Παραμένει ενεργειακά απομονωμένη, εξαρτημένη από εισαγόμενα υγρά καύσιμα και με πανάκριβο κόστος ηλεκτρισμού. Πρωτεύον ζήτημα είναι η ενεργειακή ασφάλεια και η επάρκεια ηλεκτρισμού.
Γράφει ο Βάκης Χαραλάμπους, Επικεφαλής Γραφείου Ενέργειας ΑΚΕΛ - Μέλος Κεντρικής Επιτροπής ΑΚΕΛ
Φτάσαμε, δυστυχώς, στο σημείο να ανησυχούμε κατά πόσο η χώρα θα μπορεί να καλύπτει με ασφάλεια τις ανάγκες της. Όσο καθυστερεί η έλευση φυσικού αερίου, η αναβάθμιση του συστήματος, η ενίσχυση της ευελιξίας και η αποθήκευση ενέργειας, τα σενάρια θα γίνονται όλο και πιο εφιαλτικά.
Το πρόβλημα δεν είναι πόση εγκατεστημένη ισχύ διαθέτουμε στα χαρτιά, αλλά πόση είναι η πραγματικά διαθέσιμη όταν τη χρειαζόμαστε. Το σύστημα στηρίζεται σε γερασμένες μονάδες με σοβαρούς τεχνικούς περιορισμούς, ενώ σε περιόδους αιχμής η διαθέσιμη παραγωγή κινείται επικίνδυνα κοντά στη ζήτηση. Η κατάσταση παραπέμπει ήδη σε ισορροπία τρόμου, κάτι που επιβεβαιώνουν ειδικοί και ο ίδιος ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς.
Το 2030 αποτελεί σημείο καμπής. Η απόσυρση 750 MW από Δεκέλεια και Βασιλικό σε σύνολο 1.478 MW συμβατικής παραγωγής, δημιουργεί ένα επικίνδυνο κενό καθώς δεν προβλέπεται ρεαλιστικά αντικατάσταση αυτής της χαμένης παραγωγικής μας δυνατότητας. Η 6η μονάδα της ΑΗΚ (160 MW) και οι ιδιωτικές μονάδες (πέραν των 370 MW) δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένες χωρίς φυσικό αέριο, άδειες, τεχνικές δοκιμές και πιστοποιήσεις. Ακόμα και με την αναβάθμιση της Δεκέλειας ή την αποθήκευση, που καθυστέρησαν δραματικά, το πρόβλημα δεν επιλύεται.
Η επάρκεια του 2030 κρίνεται σήμερα. Αν το κράτος δεν κινηθεί άμεσα, η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια ηλεκτροδότησης και με ακόμη μεγαλύτερο κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι ευθύνες είναι συγκεκριμένες. Για περισσότερο από μια δεκαετία κυριάρχησαν οι εξαγγελίες, οι πειραματισμοί, η έλλειψη συντονισμού και η απουσία λογοδοσίας που οδήγησε σε πολλά ενεργειακά ναυάγια. Η Κυβέρνηση Αναστασιάδη – ΔΗΣΥ άφησε βαριά αδιέξοδα, ενώ η σημερινή κυβέρνηση αδυνατεί να δώσει λύσεις.
Το κρίσιμο όμως είναι ποιος θα δώσει σήμερα λύση και με ποιο σχέδιο.
Το ΑΚΕΛ προτείνει ολοκληρωμένο σχέδιο για ασφαλές και προσιτό ηλεκτρικό σύστημα, προτείνοντας:
Σύσταση έκτακτου Συμβουλίου Ενεργειακής Ασφάλειας και Επάρκειας με ξεκάθαρους όρους εντολής, δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα και ολοκληρωμένο σχεδιασμό επάρκειας.
Άμεση κρατική παρέμβαση για εξασφάλιση της αναγκαίας παραγωγής.
Επιτάχυνση της αναβάθμισης και θωράκιση της Δεκέλειας, ενίσχυση της αποθήκευσης και της ευελιξίας των δικτύων, καθώς και άρση των τεχνικών περιορισμών.
Ρεαλιστικό και κοστολογημένο οδικό χάρτη για το Βασιλικό και την έλευση του φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή καθώς και επαναφορά της επιλογής αξιοποίησης των κυπριακών κοιτασμάτων για τις εσωτερικές ανάγκες της χώρας.
Ενίσχυση των πολιτικών εξοικονόμησης, των ενεργειακών αναβαθμίσεων και της καλύτερης διαχείρισης της ζήτησης.
Άμεσα μέτρα κατά του υψηλού κόστους ενέργειας όπως είναι η μόνιμη μείωση του ΦΠΑ στον ηλεκτρισμό στο 5%, η διεύρυνση των κοινωνικών τιμολογίων, η αξιοποίηση των εσόδων από τους ρύπους για στοχευμένες επιδοτήσεις, η ταχεία αύξηση των ΑΠΕ στο μείγμα παραγωγής της ΑΗΚ, η επέκταση και η αναβάθμιση των σχεδίων για φωτοβολταϊκά – αποθήκευση, καθώς και κίνητρα για πρόσβαση των ευάλωτων και όσων δυσκολεύονται να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά σε ενεργειακές κοινότητες.
