Σε λίγες εβδομάδες θα εγκριθούν από την Ευρωβουλή οι αλλαγές για την καλύτερη διαχείριση των υφασμάτων και της σπατάλης φαγητού.
Γράφει ο Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, Βουλευτής, Κινήματος Οικολόγων-Συνεργασία Πολιτών
Οι αλλαγές που έρχονται πρώτη φορά εφαρμόζονται σε τέτοια μορφή στη διαχείριση αποβλήτων και γι αυτό χρειάζεται χρόνος να προετοιμαστούν οι εισαγωγείς και παραγωγοί.
Τι αλλάζει για τα ρούχα & τα υφαντουργικά;
Νέοι Κανόνες και Οδηγίες
Εισάγεται η εκτεταμένη ευθύνη του παραγωγού: Οι παραγωγοί κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και μάρκες μόδας υποχρεούνται να πληρώνουν τέλη για τη συλλογή, διαλογή και ανακύκλωση των αποβλήτων, ανάλογα με το πόσο κυκλικά και βιώσιμα είναι τα προϊόντα τους.
Είχαμε υποχρέωση μέχρι την 01/01/2025 να δημιουργήσουμε νέο σύστημα χωριστής συλλογής κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων με στόχο την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση.
Εισάγεται νέα «πράσινη» ετικέτα στα ρούχα και τα παπούτσια: Οι εταιρείες υποχρεούνται να δηλώνουν διαφανώς το περιβαλλοντικό αποτύπωμα κάθε προϊόντος καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής του.
Παρέχεται η δυνατότητα κυρώσεων σε εμπορικές στρατηγικές που ενθαρρύνουν την απόρριψη ενδυμάτων πριν τη φθορά τους. Στόχος είναι η καταπολέμηση της «γρήγορης μόδας» (Fast Fashion) και η ενίσχυση των επισκευών και κινήτρων διατήρησης του.
Απαγόρευση καταστροφής απούλητων ρούχων/υποδημάτων (ESPR)
Η νέα Κανονιστική Πράξη για τον Οικολογικό Σχεδιασμό Βιώσιμων Προϊόντων (ESPR) απαγορεύει την καταστροφή απούλητων ενδυμάτων & υποδημάτων. Οι οικονομικοί φορείς οφείλουν να δημοσιοποιούν ετησίως αριθμό /βάρος απούλητων προϊόντων που απορρίφθηκαν και τους λόγους που απορρίφθηκαν. Η Ε. Επιτροπή θα εκδώσει πρότυπο έντυπο αναφοράς.
Από 19 Ιουλίου 2026 θα ισχύει η απαγόρευση για μεγάλες επιχειρήσεις.
Από 19 Ιουλίου 2030 θα επεκταθεί στις μεσαίες επιχειρήσεις ενώ οι μικρές & πολύ μικρές επιχειρήσεις προς το παρόν εξαιρούνται.
Ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος & μελλοντικοί κανόνες για υφάσματα
Το ESPR θεσπίζει πλαίσιο για ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος και δεσμευτικές απαιτήσεις κυκλικότητας μέσω μελλοντικών κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ανά κατηγορία προϊόντος Τα υφάσματα είναι προτεραιότητα πολιτικής και οι τεχνικοί κανόνες/ημερομηνίες θα καθοριστούν σύντομα.
Εξαγωγές αποβλήτων & ρούχων και αυστηρότεροι έλεγχοι
Ο νέος Κανονισμός για τις Διακινήσεις Αποβλήτων είναι ήδη σε ισχύ, με τα περισσότερα άρθρα του να εφαρμόζονται από το 2026 με πιο αυστηρούς κανόνες εξαγωγών που μπαίνουν σε εφαρμογή το 2027. Υπόψη ότι σχεδόν όλα τα ρούχα που συλλέγονται στην Κύπρο εξάγονται.
Σπατάλη τροφίμων
Η Κύπρος συνεχίζει να κατέχει την πρώτη θέση κατά κεφαλήν στη σπατάλη τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και παρά τις διάφορες υποχρεώσεις που χρονολογούνται, δεν έχει γίνει καμιά σοβαρή προσπάθεια για μείωση της σπατάλης.
Μετά από πολλά χρόνια προειδοποιήσεων, η ΕΕ συζητά τώρα σημαντικές αλλαγές για τη σπατάλη τροφίμων (food waste) που αφορούν τη ριζική αναθεώρηση της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Απόβλητα (Waste Framework Directive 2008/98/EC), με εισαγωγή δεσμευτικών εθνικών στόχων μείωσης έως το 2030 για όλα τα κράτη μέλη.
Και αυτό είναι σίγουρο ότι θα μας οδηγήσει σε περιπέτειες.
Οι κύριες αλλαγές που έρχονται και οι στόχοι που θα τεθούν είναι:
Θέσπιση για πρώτη φορά νομικά δεσμευτικών στόχων για απόβλητα τροφίμων: Μείωση 10% στον τομέα της μεταποίησης και παραγωγής τροφίμων και μείωση 30% ανά κάτοικο στη λιανική, τα εστιατόρια, τις υπηρεσίες εστίασης και τα νοικοκυριά. Τα πιο πάνω συγκρινόμενα με στατιστικές του 2020-2023.
Προβλέπεται η εισαγωγή ενός step-wise early warning μηχανισμού, ώστε να λαμβάνονται συμπληρωματικά μέτρα αν παρατηρούνται αποκλίσεις από τους στόχους.
Οι στόχοι θα επανεξετάζονται για ενδεχόμενη επέκταση σε άλλα στάδια της αλυσίδας τροφίμων με την επόμενη αναθεώρηση να προγραμματίζεται προς το παρόν για το 2035.
