Σαφή θέση ότι δεν μπορούν να μεταφέρονται νέες αρμοδιότητες στους ΕΟΑ χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό, επαρκή χρηματοδότηση και λειτουργικές υποδομές διατυπώνει ο ΕΟΑ Λευκωσίας, με αφορμή την παραπομπή της Κύπρου στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση των αποβλήτων.
Παρέμβαση ΕΟΑ Λευκωσίας αναφορικά με την παραπομπή της Κύπρου στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση των αποβλήτων:
Η παραπομπή της Κύπρου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Δικαστήριο της ΕΕ για τη διαχείριση αποβλήτων δεν αποτελεί έκπληξη. Είναι η κατάληξη καθυστερήσεων και λανθασμένων αποφάσεων, παρά την προειδοποιητική επιστολή του 2021 και την αιτιολογημένη γνώμη του 2024. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το 21% των αποβλήτων καταλήγει σε ταφή χωρίς επεξεργασία και ότι οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις δεν επαρκούν για τα μεικτά αστικά απόβλητα.
Ακόμη και με τη θεσμοθέτηση των ΕΟΑ (Ν. 37(Ι)/2022), ο σχεδιασμός του κράτους παραμένει ελλιπής. Οι ΕΟΑ καλούνται να διαχειριστούν το 2027 υποδομές που δεν σχεδίασαν. Η ΟΕΔΑ Κόσιης έχει ήδη κλείσει τον κύκλο ζωής της. Για τη μονάδα στο Πεντάκωμο παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με την τεχνολογία, τη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο και τη βιωσιμότητα. Στην Πάφο η ταφή παραμένει στο 100%. Την ίδια ώρα, οι ΕΟΑ δεν ενημερώνονται επαρκώς και έγκαιρα και δεν συμμετέχουν ουσιαστικά στη λήψη αποφάσεων. Μόνο για την Επαρχία Λευκωσίας, ένα δίκτυο πέραν των 48 υποδομών για θέματα κυκλικής οικονομίας έχει σχεδιαστεί από το Κράτος χωρίς όμως ενημέρωση και οικονομική ενίσχυση του τρόπου λειτουργίας του για την μεταφορά του στους ΕΟΑ. Δεν μπορούν να μεταφέρονται αρμοδιότητες χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό.
Για αυτή την αποτυχία δεν ευθύνεται ο πολίτης, ο οποίος έχει ήδη επωμισθεί το κόστος. Από το 2012 το τέλος εισόδου στις ΟΕΔΑ αυξήθηκε από €7 σε €40 τον τόνο, χωρίς να υλοποιηθούν οι στόχοι για τους οποίους ζητήθηκε η επιβάρυνση, όπως το «Πληρώνω Όσο Πετώ». Τίθενται εύλογα ερωτήματα:
Με ποιο γνώμονα θα αποδεχθεί ο πολίτης νέες επιβαρύνσεις, όταν οι προηγούμενες δεν οδήγησαν σε αποτέλεσμα;
Ποιος εγγυάται ότι οι υποδομές που θα περάσουν στους ΕΟΑ θα είναι τεχνικά και οικονομικά βιώσιμες;
Πότε θα ολοκληρωθούν οι εκκρεμείς υποδομές και το πλαίσιο για την επαναχρησιμοποίηση υλικών, που βαρύνουν το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος;
Ο ΕΟΑ Λευκωσίας είναι έτοιμος να αναλάβει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί. Απαιτεί όμως ολοκληρωμένο σχεδιασμό, λειτουργικές υποδομές και ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις. Το κράτος οφείλει να αποδείξει ικανότητα υλοποίησης με μετρήσιμα αποτελέσματα, πριν από οποιοδήποτε νέο κόστος για τους πολίτες.
