Μόνιμη λύση στο ζήτημα των 12 οικίσκων στο Μαρί και το Ζύγι, από τους οποίους οι διαμένοντες καλούνται σήμερα, με τοιχοκολλημένες ειδοποιήσεις, να αποχωρήσουν εντός δύο μηνών, ζήτησε ομόφωνα η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων, Εγκλωβισμένων, Αγνοουμένων και Παθόντων, η οποία αποφάσισε να καλέσει τον Υπουργό Εσωτερικών στην επόμενη συνεδρία της.
Το θέμα, το οποίο εκκρεμεί εδώ και δεκαετίες, συνδέεται με την απόφαση της Πολιτείας για μετακίνηση των προσφύγων από το Μαρί λόγω της δημιουργίας του Ενεργειακού Κέντρου. Η σχετική απόφαση λήφθηκε το 1995 και άρχισε να εφαρμόζεται το 1998. Τότε παραχωρήθηκαν οικόπεδα και οικονομική βοήθεια για την ανέγερση κατοικιών, ενώ στη συνέχεια η Πολεοδομία προχώρησε στην ανέγερση 12 οικίσκων για τη στέγαση δικαιούχων.
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής και Βουλευτής του ΑΚΕΛ Νίκος Κέττηρος ανέφερε ότι πρόκειται για πρόβλημα που υπάρχει εδώ και περίπου 30 χρόνια και επέκρινε την επαναφορά του ζητήματος από την επαρχιακή διοίκηση ανά διαστήματα. Όπως είπε, οι κάτοικοι καλούνται τώρα, μέσω τοιχοκόλλησης, να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους μέσα σε δύο μήνες, χωρίς να έχει ξεκαθαριστεί ποια λύση τους προτείνεται.
Ο κ. Κέττηρος ανέφερε ότι η Επιτροπή ζητά «να δοθεί επιτέλους μόνιμη λύση», σημειώνοντας ότι «η απόφαση για διάλυση της κοινότητας του Μαρί έχει δημιουργήσει ένα καθεστώς που εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτά ζητήματα για τους πρόσφυγες».
Όπως εξήγησε, οι οικίσκοι είχαν ανεγερθεί σε απόσταση από το Ενεργειακό Κέντρο, ώστε να προστατευθούν οι κάτοικοι, ωστόσο στη συνέχεια αποφασίστηκε ότι το δικαίωμα χρήσης τους είναι προσωποπαγές και δεν μπορεί να παραχωρηθεί τίτλος ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικό μίσθωσης. Πρόσθεσε ότι «διαφορετική πρακτική εφαρμόζεται στους προσφυγικούς συνοικισμούς, όπου μετά τον θάνατο του αρχικού δικαιούχου ακολουθείται διαδικασία έκδοσης τίτλου και διαχείρισης της περιουσίας από τους κληρονόμους».
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής ανέφερε ότι τα μέλη της αποφάσισαν ομόφωνα να επικοινωνήσουν με το γραφείο του Υπουργού Εσωτερικών, καθώς, όπως είπε, απαιτείται πολιτική απόφαση για αλλαγή της σχετικής απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου του 1998. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι ο Υπουργός θα κληθεί στην Επιτροπή προκειμένου να συζητηθεί και να επιλυθεί το ζήτημα, το οποίο, όπως ανέφερε, αφορά αρκετές οικογένειες εκτοπισμένων.
Σύμφωνα με τον κ. Κέττηρο, από τους 12 οικίσκους δύο κατοικούνται από κληρονόμους, κάποιοι παραμένουν κενοί αλλά έχουν δικαιούχους, ενώ η Επιτροπή ζητά να εφαρμοστεί και στη συγκεκριμένη περίπτωση το πλαίσιο που ισχύει για άλλους προσφυγικούς συνοικισμούς.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ Γιώργος Λυσανδρίδης ανέφερε ότι όλα τα μέλη της Επιτροπής επιδιώκουν να αξιοποιήσουν κάθε διαθέσιμο νομοθετικό εργαλείο για να βοηθήσουν τους πρόσφυγες της περιοχής, τόσο σε σχέση με τους οικίσκους για τους οποίους έχουν γίνει τοιχοκολλήσεις για έξωση όσο και με τις τουρκοκυπριακές κατοικίες που εξακολουθούν να διατηρούν ορισμένοι κάτοικοι.
Σημείωσε ότι υπάρχει υπουργική απόφαση του 2025, σύμφωνα με την οποία η κοινότητα του Μαρί καταργείται το 2029. Για τον λόγο αυτό, είπε, «έχει κληθεί ο Υπουργός Εσωτερικών στην επόμενη συνεδρία να ξεκαθαρίσει την πολιτική της Κυβέρνησης ως προς την εφαρμογή ή την αλλαγή της απόφασης», καθώς όσο αυτή παραμένει σε ισχύ δυσχεραίνεται η επίλυση των υπόλοιπων προβλημάτων των προσφύγων της κοινότητας.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ Λίνος Ιωάννης Χατζηγεωργίου ανέφερε ότι η Επιτροπή ενημερώθηκε για τα δεδομένα που αφορούν τους οικίσκους, σημειώνοντας ότι πέντε δικαιούχοι έχουν αποβιώσει, τρεις δεν διέμεναν στις συγκεκριμένες κατοικίες, δύο οικίσκοι παραμένουν αδιάθετοι και δύο χρησιμοποιούνται νόμιμα.
Ανέφερε επίσης ότι υπάρχουν 14 άλλες περιπτώσεις οικογενειών που μετακινήθηκαν από το Μαρί στο Ζύγι και έχουν ανεγείρει εκεί νέες κατοικίες. Κατά τον κ. Χατζηγεωργίου, «η υπουργική απόφαση του 1998 θα πρέπει να τροποποιηθεί, ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί».
Επιπλέον, υποστήριξε ότι θα πρέπει να ασκηθούν πιέσεις προς τον Υπουργό Εσωτερικών, ώστε οι πρόσφυγες να μην κληθούν να εγκαταλείψουν για δεύτερη φορά τις κατοικίες τους, ενώ παράλληλα να εξεταστεί η παραχώρηση μισθώσεων για τουρκοκυπριακές περιουσίες στο Μαρί, προκειμένου αυτές να αξιοποιηθούν για γεωργικούς σκοπούς.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ Αδάμος Άσπρης χαρακτήρισε την κατάσταση ιδιαίτερα προβληματική, σημειώνοντας ότι η απόφαση του 1995, η οποία άρχισε να υλοποιείται το 1998, εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα στους κατοίκους. Όπως ανέφερε, δεν αρκεί να υπάρχει μόνο ημερομηνία για τη διάλυση της κοινότητας, αλλά χρειάζεται σαφές πλαίσιο για το τι επιτρέπεται και τι όχι κατά τη μεταβατική περίοδο.
Ο κ. Άσπρης επιβεβαίωσε ότι η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει την παρουσία του Υπουργού Εσωτερικών στην επόμενη συνεδρία, ώστε να συζητηθεί το θέμα και να ληφθούν οριστικές αποφάσεις.
Η Βουλευτής του ΑΛΜΑ Λίτσα Δρουσιώτου, αναφερόμενη στο θέμα του Μαρί, υπογράμμισε ότι πρόκειται για εκκρεμότητα που παραμένει ανοικτή εδώ και δεκαετίες και ανέφερε ότι άνθρωποι που οργάνωσαν τη ζωή τους στη βάση προηγούμενων κρατικών αποφάσεων δεν θα πρέπει να βρίσκονται ανά διαστήματα αντιμέτωποι με ειδοποιήσεις αποχώρησης.
«Η πολιτεία οφείλει να κλείσει αυτές τις εκκρεμότητες με σαφήνεια, συνέπεια και κοινωνική ευαισθησία χωρίς να δημιουργούνται νέες αδικίες εις βάρος ανθρώπων που περιμένουν λύσεις εδώ και χρόνια», είπε.
Καταγγελίες για γεωργική γη και αγροτικές επιδοτήσεις
Ο κ. Κέττηρος αναφέρθηκε και στις καταγγελίες για έκταση γεωργικής γης που είχε παραχωρηθεί σε γιατρό ο οποίος εργάζεται στο εξωτερικό και φέρεται να λάμβανε επιδότηση από τον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών.
Όπως είπε, η Επιτροπή παρέδωσε στην αρμόδια υπηρεσία τα στοιχεία και τεκμήρια που έχει στη διάθεσή της, ενώ αυτά θα αποσταλούν επίσης στον Γενικό Ελεγκτή και στον Έφορο Φορολογίας. Ανέφερε ότι φαίνεται να προκύπτουν ζητήματα τα οποία θα πρέπει να διερευνηθούν και να τεκμηριωθούν από τις αρμόδιες αρχές, με την Επιτροπή να αναμένει γραπτή ενημέρωση για τα αποτελέσματα της έρευνας.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ Γιώργος Λυσανδρίδης ανέφερε ότι η Επιτροπή έλαβε ενημέρωση από τον Επίτροπο Αγροτικών Πληρωμών για το πλαίσιο, τις διαδικασίες και τους ελέγχους που αφορούν τις επιδοτήσεις καλλιεργειών. Είπε ότι οι έλεγχοι είναι αυστηροί και ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες για περαιτέρω αυστηροποίηση του πλαισίου.
Αλλαγές στους κανονισμούς για τις τουρκοκυπριακές περιουσίες
Η Επιτροπή συζήτησε επίσης αλλαγές στους κανονισμούς που διέπουν τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών. Ο κ. Κέττηρος ανέφερε ότι κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας έχουν εντοπιστεί κενά και ζητήματα που χρήζουν επανεξέτασης, μεταξύ άλλων σε σχέση με εξοχικές κατοικίες, επαγγελματικά υποστατικά, την εκχώρηση δικαιωμάτων και περιπτώσεις ισοψηφίας στη μοριοδότηση.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στα ενοίκια επαγγελματικών υποστατικών και στη διαδικασία καταβολής τους. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής, έχει τεθεί χρονοδιάγραμμα ώστε οι τροποποιητικοί κανονισμοί να κατατεθούν ενώπιον της Επιτροπής μέχρι το τέλος του έτους ή εντός Δεκεμβρίου.
Ο κ. Λυσανδρίδης είπε ότι υπάρχουν αρκετά ζητήματα που χρήζουν παρέμβασης, περιλαμβανομένων των υψηλών ενοικίων και διαδικασιών που δεν είχαν προβλεφθεί, ενώ εξέφρασε την προσδοκία ότι οι προτεινόμενες τροποποιήσεις θα προωθηθούν στη Βουλή το συντομότερο δυνατό.
Η κ. Δρουσιώτου τόνισε ότι κατά την αλλαγή των κανονισμών θα πρέπει να διαφυλαχθεί ο προσφυγικός χαρακτήρας της διαχείρισης των τουρκοκυπριακών περιουσιών και να εξακολουθήσει να δίνεται προτεραιότητα σε πρόσφυγες με πραγματικές στεγαστικές, γεωργικές ή επαγγελματικές ανάγκες.
Καλλιέργειες στη νεκρή ζώνη
Το ζήτημα των καλλιεργειών στη νεκρή ζώνη έθεσε η κ. Δρουσιώτου, αναφέροντας ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση της Επιτροπής, στην περιοχή δεν θα πρέπει να καλλιεργεί καμία από τις δύο πλευρές, ενώ υπάρχουν αναφορές για συνέχιση καλλιεργητικών δραστηριοτήτων από την άλλη πλευρά.
Ζήτησε να ξεκαθαριστεί άμεσα το καθεστώς που ισχύει, ώστε οι ίδιοι κανόνες να εφαρμόζονται για όλους και να προστατεύονται οι γεωργοί που επηρεάζονται.
Ο κ. Λυσανδρίδης αναφέρθηκε επίσης σε ενημέρωση του Επιτρόπου Αγροτικών Πληρωμών για αναφορές ότι Τουρκοκύπριοι και Τούρκοι επεκτείνονται στη νεκρή ζώνη και καλλιεργούν τεμάχια Ελληνοκυπρίων, θέμα που, όπως είπε, προκαλεί ανησυχία.
Στήριξη των νεολαιών Δήμων και κοινοτήτων
Τέλος, ο κ. Λυσανδρίδης ανακοίνωσε ότι ο ΔΗΣΥ ενέγραψε στην Επιτροπή θέμα που αφορά την ενίσχυση των οργανωμένων νεολαιών Δήμων και κοινοτήτων, με στόχο, όπως είπε, τη θεσμοθέτηση του νομικού πλαισίου λειτουργίας τους και την παροχή πόρων και άλλων μορφών στήριξης για τη δράση τους.
Πηγή: ΚΥΠΕ
