Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, τη Μετάσταση του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, του Αποστόλου και Ευαγγελιστή που κατέχει ξεχωριστή θέση μεταξύ των μαθητών του Χριστού.
Την ίδια ημέρα τιμάται η Ανακομιδή της Τιμίας Κάρας του Αποστόλου Ανδρέα, καθώς και η μνήμη του Δικαίου Γεδεών, του Οσίου Νείλου του Νεότερου και του Οσίου Ιωάννη του Σπηλεώτη.
Ιωάννης ο Θεολόγος – Ο αγαπημένος μαθητής του Χριστού
Ο Ιωάννης ο Θεολόγος, γιος του Ζεβεδαίου και αδελφός του Ιακώβου, ήταν ένας από τους Δώδεκα Αποστόλους και ανήκε στον στενότερο κύκλο των μαθητών του Χριστού.
Στη χριστιανική παράδοση ταυτίζεται με τον «μαθητή τον οποίο αγαπούσε ο Ιησούς» στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο. Βρίσκεται στον Μυστικό Δείπνο και, σύμφωνα με το ίδιο Ευαγγέλιο, είναι παρών κάτω από τον Σταυρό, όταν ο Χριστός τού εμπιστεύεται τη μητέρα Του με τα λόγια: «Ιδού η μήτηρ σου».
Μετά την Ανάσταση και την Πεντηκοστή, η εκκλησιαστική παράδοση συνδέει τη δράση του κυρίως με την Έφεσο της Μικράς Ασίας.
Η παράδοση της Εκκλησίας τού αποδίδει το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο, τις τρεις Καθολικές Επιστολές του Ιωάννη και την Αποκάλυψη. Η εορτή της 26ης Σεπτεμβρίου δεν ονομάζεται απλώς «κοίμηση», αλλά Μετάσταση του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, όταν ο Ιωάννης είχε φτάσει σε πολύ προχωρημένη ηλικία, ζήτησε από τους μαθητές του να ανοίξουν έναν τάφο σε σχήμα σταυρού έξω από την Έφεσο.
Μπήκε μέσα και τους έδωσε εντολή να τον σκεπάσουν με χώμα. Όταν αργότερα οι μαθητές επέστρεψαν και άνοιξαν τον τάφο, το σώμα του δεν βρισκόταν εκεί.
Η παράδοση αυτή συνδέθηκε και με ένα αινιγματικό χωρίο στο τέλος του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου. Όταν ο Πέτρος ρωτά τον Χριστό τι θα συμβεί με τον Ιωάννη, Εκείνος απαντά: «Εάν αυτόν θέλω μένειν έως έρχομαι, τι προς σε;». Το ίδιο το Ευαγγέλιο διευκρινίζει πάντως ότι ο Χριστός δεν είπε πως ο Ιωάννης δεν θα πεθάνει.
Γι’ αυτό και η Εκκλησία δεν διατυπώνει ως δόγμα ότι ο Απόστολος δεν γνώρισε θάνατο, αλλά διατηρεί την ιδιαίτερη παράδοση της Μετάστασής του.
Με τον τάφο του Ιωάννη στην Έφεσο συνδέεται και μία ακόμη παλαιά παράδοση. Κάθε χρόνο, σύμφωνα με τις εκκλησιαστικές διηγήσεις, από το σημείο αναδυόταν μια λεπτή σκόνη, την οποία οι πιστοί αποκαλούσαν «μάννα» και θεωρούσαν θαυματουργή.
Η ανάμνηση αυτού του γεγονότος τιμάται ιδιαίτερα στις 8 Μαΐου, στη δεύτερη μεγάλη εορτή του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου.
Η Τιμία Κάρα του Αποστόλου Ανδρέα
Σήμερα τιμάται επίσης η Ανακομιδή της Τιμίας Κάρας του Πρωτοκλήτου Αποστόλου Ανδρέα.
Ο Απόστολος Ανδρέας μαρτύρησε, σύμφωνα με την παράδοση, στην Πάτρα, όπου και βρίσκεται ο σημαντικότερος ελληνικός ναός αφιερωμένος στη μνήμη του.
Η Τιμία Κάρα του παρέμεινε για αιώνες στην Πάτρα. Τον 15ο αιώνα, μετά την οθωμανική προέλαση, μεταφέρθηκε στη Ρώμη και παραδόθηκε στον Πάπα Πίο Β΄.
Έπειτα από περίπου πέντε αιώνες, ο Πάπας Παύλος ΣΤ΄ αποφάσισε την επιστροφή της στην Πάτρα ως κίνηση προσέγγισης προς την Ορθόδοξη Εκκλησία.
Η Τιμία Κάρα επέστρεψε πανηγυρικά στην πόλη στις 26 Σεπτεμβρίου 1964, όπου φυλάσσεται έκτοτε στον νέο Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα.
Ο Δίκαιος Γεδεών
Ο Γεδεών είναι μία από τις σημαντικές μορφές της Παλαιάς Διαθήκης και η ιστορία του περιγράφεται στο βιβλίο των Κριτών.
Κλήθηκε να οδηγήσει τους Ισραηλίτες εναντίον των Μαδιανιτών. Η βιβλική διήγηση τον θέλει να ξεκινά με χιλιάδες άνδρες, αλλά τελικά να κρατά μόλις 300, ώστε η νίκη να μην αποδοθεί στη στρατιωτική υπεροχή.
Γνωστή είναι επίσης η ιστορία με τον πόκο του μαλλιού, με τον οποίο ο Γεδεών ζήτησε σημάδι από τον Θεό πριν αναλάβει την αποστολή του.
Ο Όσιος Νείλος ο Νεότερος
Ο Όσιος Νείλος ο Νεότερος, γνωστός και ως Νείλος της Καλαβρίας, έζησε τον 10ο αιώνα στη νότια Ιταλία.
Ήταν ελληνικής καταγωγής και αποτελεί χαρακτηριστική μορφή της ισχυρής βυζαντινής μοναστικής παράδοσης που επιβίωνε τότε στην Καλαβρία.
Προς το τέλος της ζωής του εγκαταστάθηκε κοντά στη Ρώμη. Οι μαθητές του ίδρυσαν λίγο αργότερα τη φημισμένη Μονή της Παναγίας στο Γκροταφεράτα, η οποία διατηρεί μέχρι σήμερα τη βυζαντινή λειτουργική παράδοση.
Ο Όσιος Ιωάννης ο Σπηλεώτης
Ο Όσιος Ιωάννης ο Σπηλεώτης συνδέεται με την κώμη Σιά της επαρχίας Λευκωσίας στην Κύπρο.
Έζησε ασκητικά σε σπήλαιο και η μνήμη του διατηρήθηκε ιδιαίτερα στην τοπική παράδοση. Στην περιοχή υπάρχει προσκύνημα αφιερωμένο στον Όσιο, ο οποίος τιμάται στις 26 Σεπτεμβρίου.
Το μήνυμα της ημέρας
Από όλους τους Αποστόλους, ο Ιωάννης είναι εκείνος γύρω από το τέλος του οποίου δημιουργήθηκε ίσως το μεγαλύτερο μυστήριο.
Το ίδιο το Ευαγγέλιο είχε ήδη χρειαστεί να διορθώσει τη φήμη ότι «ο μαθητής εκείνος δεν θα πεθάνει». Αιώνες αργότερα, η παράδοση του κενού τάφου κράτησε ζωντανό αυτό το μυστήριο.
Η Εκκλησία, ωστόσο, στέκεται κυρίως σε κάτι άλλο: στον άνθρωπο που έμεινε δίπλα στον Σταυρό και συνέδεσε όσο λίγοι τη χριστιανική διδασκαλία με μία λέξη — την αγάπη.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Σήμερα γιορτάζουν κυρίως όσοι φέρουν το όνομα:
Γεδεών
