Μαρτυρία σύμφωνα με την οποία αιχμάλωτος του 1974 αποκάλυψε στη σύζυγό του λίγο πριν πεθάνει ότι είχε βιαστεί από Τούρκους, μετέφερε την Τρίτη στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Αιχμαλώτων Πολέμου 1974, Βάσος Χρίστου. Την ίδια ώρα, η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας Τίνα Παύλου ανέφερε ότι τέθηκε το θέμα κατάρτισης μητρώου γυναικών και ανδρών που υπέστησαν κακοποίηση κατά την τουρκική εισβολή του 1974.
Ο κ. Χρίστου ανέφερε ότι, σύμφωνα με όσα του εκμυστηρεύτηκε η σύζυγος του αιχμαλώτου, ο άνδρας της δεν της είχε μιλήσει ποτέ για όσα είχε υποστεί, παρά το γεγονός ότι έζησαν μαζί για δεκαετίες και απέκτησαν τέσσερα παιδιά. Όπως είπε, της αποκάλυψε λίγο πριν πεθάνει ότι είχε βιαστεί από Τούρκους, ενώ και η ίδια θέλησε αργότερα να μοιραστεί τη μαρτυρία, για να «ξελαφρώσει» και, όπως ανέφερε, «να αναπαυτεί και η ψυχή του άνδρα της».
Ο κ. Χρίστου είπε ακόμη ότι υπάρχουν και άλλοι αιχμάλωτοι που υπέστησαν βιασμό αλλά δεν μιλούν για όσα έζησαν, διερωτώμενος ποιος από αυτούς θα απευθυνθεί σήμερα στις αρμόδιες αρχές για να δηλώσει όσα υπέστη κατά την αιχμαλωσία του.
Αναφερόμενη στο θέμα, η Υφυπουργός Κοινωνικής Πρόνοιας είπε ότι έχει τεθεί η κατάρτιση μητρώου γυναικών και ανδρών που υπέστησαν κακοποίηση το 1974, κάνοντας λόγο για «ένα τεράστιο κεφάλαιο». Όπως ανέφερε, το κράτος απέτυχε διαχρονικά να φροντίσει την ψυχική υγεία ανθρώπων που τραυματίστηκαν από τα γεγονότα του 1974, σημειώνοντας ότι πολλοί όχι μόνο δεν έτυχαν της αναγκαίας φροντίδας αλλά απομονώθηκαν.
Η κ. Παύλου είπε ότι το Υφυπουργείο θα επιδιώξει να τους βγάλει από την απομόνωση και να τους στηρίξει, υπογραμμίζοντας ότι «ποτέ δεν είναι αργά» όταν πρόκειται για την ψυχική υγεία. Ειδικά για τους άνδρες που υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση, ανέφερε ότι δυσκολεύονται ακόμη περισσότερο να εκφράσουν το τραύμα τους και ότι η προσέγγισή τους απαιτεί επαγγελματική αντιμετώπιση, διακριτικότητα, σωστή υποστήριξη και εχεμύθεια.
Σημείωσε ακόμη ότι ένα τραύμα που δεν αντιμετωπίστηκε για 52 χρόνια μπορεί να έχει εδραιωθεί βαθιά, ενώ αναφέρθηκε και σε σύγχρονες επιστημονικές μελέτες για διαγενεακή μεταβίβαση του τραύματος, λέγοντας ότι το ζήτημα αφορά όχι μόνο το ίδιο το θύμα αλλά και ολόκληρη την οικογένεια.
Η Υφυπουργός ανέφερε επίσης ότι, με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου τον Ιούλιο του 2026, καταργήθηκαν για γονείς και συζύγους αγνοουμένων τα εισοδηματικά κριτήρια για παροχή κατ’ οίκον φροντίδας. Παράλληλα, είπε ότι τέθηκε εισήγηση για μεταφορά στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας της ευθύνης για ομάδες ανθρώπων που έχουν επηρεαστεί από τα γεγονότα του 1974.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Προεδρίας Μάριος Χαρτσιώτης ανέφερε ότι από τον επίσημο κατάλογο των 1.619 αγνοουμένων έχουν μέχρι σήμερα ταυτοποιηθεί περίπου 859, ενώ παραμένουν 760 πρόσωπα των οποίων η τύχη πρέπει να διακριβωθεί.
Όπως είπε, μέσα στο 2026 έχουν ανασκαφεί 46 σημεία και έχουν εντοπιστεί πέντε Ελληνοκύπριοι αγνοούμενοι, οι οποίοι οδηγούνται προς ταυτοποίηση. Δύο εντοπίστηκαν στην περιοχή της Κυράς Μόρφου, δύο στο κοιμητήριο του Αγίου Μάμα στη Λάπηθο και ένας σε πηγάδι στην περιοχή του Καραβά.
Ο κ. Χαρτσιώτης ανέφερε ότι περίπου 100 υποθέσεις παραμένουν ανοικτές και άλλες περίπου 300 βρίσκονται υπό διερεύνηση από την ερευνητική ομάδα του Γραφείου του Ελληνοκύπριου Εκπροσώπου στη Διερευνητική Επιτροπή Αγνοουμένων. Πρόσθεσε ότι έχουν ήδη γίνει ανασκαφές σε πέντε από τα δέκα σημεία εντός στρατιωτικών περιοχών στα κατεχόμενα στα οποία μπορεί να προχωρήσει η ελληνοκυπριακή πλευρά, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη ανασκαφή στο έκτο.
«Τίποτε δεν θα σταματήσει τις προσπάθειές μας για να διακριβωθεί η τύχη και του τελευταίου αγνοουμένου», είπε, σημειώνοντας ότι το θέμα τίθεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και τον διαπραγματευτή της ελληνοκυπριακής πλευράς σε κάθε σχετική συνάντηση.
Σε ό,τι αφορά την υπόθεση των αγνοουμένων της Άσσιας, ο κοινοτάρχης Άσσιας Χριστόφορος Σκαρπάρης εξέφρασε κατά τη συνεδρία απογοήτευση γιατί, όπως είπε, ενώ στις επαφές με την τουρκοκυπριακή πλευρά γίνεται αναφορά στο θέμα των αγνοουμένων στο πλαίσιο μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, οι συγγενείς δεν έχουν συγκεκριμένη ενημέρωση για το τι συζητείται.
Ζήτησε ενημέρωση από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, έστω και όχι δημόσια, σημειώνοντας ότι οι συγγενείς των αγνοουμένων της Άσσιας αναμένουν εδώ και περίπου έναν χρόνο απόφαση για το πότε θα επιτραπεί ανασκαφή στον συγκεκριμένο χώρο. «Χάνουμε τους συγγενείς των αγνοουμένων μέρα με τη μέρα, χωρίς να έχουν πάρει τις απαντήσεις που περιμένουν», είπε.
Απαντώντας, ο κ. Χαρτσιώτης διαβεβαίωσε ότι η υπόθεση της Άσσιας αποτελεί κύρια προτεραιότητα και τίθεται σε κάθε συνάντηση του Προέδρου της Δημοκρατίας, προσθέτοντας ότι χειρίζεται προσωπικά το θέμα μαζί με τον Πρόεδρο και ότι αυτό θα τεθεί πολύ σύντομα ενώπιον των ευρωπαϊκών θεσμών.
Είπε ακόμη ότι υπάρχουν διασταυρωμένες πληροφορίες πως, μετά τη μαζική δολοφονία των Ασσιωτών και την αρχική ταφή τους στην περιοχή Ορνίθι, οστά μεταφέρθηκαν στον σκυβαλότοπο Δικώμου, όπου δημιουργήθηκε με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιβαλλοντικό πάρκο. Όπως είπε, η άλλη πλευρά αρνείται να επιτρέψει ανασκαφή και το αίτημα είναι να επιτραπούν οι ανασκαφές και, εφόσον συνεχίζεται η άρνηση, η ΕΕ να ζητήσει την επιστροφή των χρημάτων με τα οποία χρηματοδοτήθηκε το έργο.
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Προσφύγων, Βουλευτής του ΑΚΕΛ Νίκος Κέττηρος, χαιρέτισε την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για κατάργηση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων για την κατ’ οίκον φροντίδα γονέων και συζύγων αγνοουμένων, σημειώνοντας ωστόσο ότι το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί συνολικά.
Όπως είπε, αιχμάλωτοι, παθόντες και γυναίκες και άνδρες που υπέστησαν κακοποίηση δεν έχουν περιληφθεί στην κατάργηση των κριτηρίων, ενώ τέθηκε και το ζήτημα της ιδρυματικής φροντίδας. «Δυστυχώς, πάλι έχουμε μισές δουλειές», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι οι αποφάσεις πρέπει να είναι ολοκληρωμένες.
Ο κ. Κέττηρος είπε ότι όλα τα κόμματα συμφώνησαν πως πρέπει να καταρτιστεί μητρώο γυναικών και ανδρών που υπέστησαν κακοποίηση και ζήτησαν να περιληφθούν και οι υπόλοιπες κατηγορίες στις ρυθμίσεις για παροχή φροντίδας χωρίς εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.
Πρόσθεσε ότι η Υφυπουργός δεν εξέφρασε επιφυλάξεις για το αίτημα και ζήτησε χρόνο, καθώς απαιτείται απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ενώ συμφωνήθηκε η Επιτροπή να επανέλθει στο θέμα σε περίπου έναν μήνα.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ Γιώργος Λυσανδρίδης χαιρέτισε επίσης την κατάργηση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων για το επίδομα φροντίδας στις οικογένειες των αγνοουμένων και εξέφρασε την προσδοκία ότι σύντομα θα υπάρξει νέα απόφαση που να καλύπτει παθόντες και αιχμαλώτους.
Ζήτησε ακόμη αύξηση του επιδόματος, το οποίο, όπως είπε, ανέρχεται σήμερα στα €400 και είναι χαμηλό σε σχέση με τις ανάγκες κατ’ οίκον φροντίδας. Χαιρέτισε επίσης την πρόθεση για δημιουργία προγραμμάτων για την ψυχική υγεία και την επούλωση ψυχικών τραυμάτων, περιλαμβανομένων γυναικών και ανδρών που υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση, εκφράζοντας την προσδοκία ότι εντός ενός μηνός θα παρουσιαστεί ένα πρώτο προκαταρκτικό σχέδιο δράσης.
Ο Βουλευτής του ΔΗΚΟ Αδάμος Άσπρης ανέφερε ότι οι αρμοδιότητες που αφορούν συγγενείς αγνοουμένων, αιχμαλώτους, παθόντες και κακοποιημένα άτομα είναι διάσπαρτες σε διάφορα Υπουργεία και Υπηρεσίες και εισηγήθηκε τη συγκέντρωσή τους στο Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας.
Τόνισε επίσης την ανάγκη επικαιροποίησης των μητρώων αιχμαλώτων, παθόντων και συγγενών αγνοουμένων και, ειδικά για το μητρώο κακοποιημένων, την ανάγκη διασφάλισης της εμπιστευτικότητας σε όλη τη διαδικασία. Σε σχέση με τους αγνοουμένους, είπε ότι ζητήθηκε να αυξηθούν οι πιέσεις και να αναληφθούν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και προς την ΕΕ.
«Τι είδους μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης μπορούν να υπάρξουν και ποια εμπιστοσύνη μπορεί να οικοδομηθεί μεταξύ των δύο κοινοτήτων, εάν η διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων μας παραμένει ένα εκκρεμές ζήτημα;», διερωτήθηκε.
Η Βουλευτής του ΑΛΜΑ Λίτσα Δρουσιώτη εξέφρασε λύπη γιατί, όπως είπε, 52 χρόνια μετά εξακολουθεί να συζητείται η δημιουργία μητρώου κακοποιημένων γυναικών και ανδρών και ο τρόπος στήριξής τους.
Σημείωσε ότι αρκετά από τα θύματα ενδέχεται να μη θελήσουν να δηλωθούν σε τέτοιο μητρώο και υπογράμμισε ότι πρόκειται για εξαιρετικά λεπτό ζήτημα, στο οποίο η εχεμύθεια είναι καθοριστικής σημασίας. Όπως είπε, η Υφυπουργός ζήτησε χρόνο για να μελετηθούν ο τρόπος κατάρτισης της αρμόδιας ομάδας, η αξιοποίηση του μητρώου και η στήριξη των συγκεκριμένων προσώπων.
Η κ. Δρουσιώτη στάθηκε ιδιαίτερα στην ψυχική υγεία αιχμαλώτων και θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης, λέγοντας ότι «ως κράτος αποτύχαμε» στο ζήτημα αυτό και ότι δεν θα έπρεπε να χρειαστούν 52 χρόνια για να δοθεί η αναγκαία βοήθεια.
Τέλος, ο Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Δημήτρης Σουγλής ανέφερε ότι άνθρωποι που πολέμησαν για τον τόπο ζουν σήμερα σε «απαράδεκτες συνθήκες» και ζήτησε ουσιαστική στήριξη τόσο των ιδίων όσο και των οικογενειών τους.
Όπως είπε, μεταξύ των αιτημάτων που τέθηκαν είναι η κατάργηση των εισοδηματικών κριτηρίων για την παροχή βοήθειας και η αύξηση των επιδομάτων, προσθέτοντας ότι περισσότερο από μισό αιώνα μετά τα γεγονότα του 1963 και την τραγωδία του 1974 εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι και οικογένειες που υποφέρουν.
