«Μήπως ήρθε η ώρα να επανεξετάσουμε τα όρια για επιβολή μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ στην πρώτη κατοικία και να δημιουργήσουμε στοχευμένα κίνητρα για νέες επενδύσεις στην κατοικία;»
Γράφει ο Ανδρέας Μουζουρίδης, Μέλος ΔΣ Κυπριακού Οργανισμού Προώθησης Αναπτύξεων -Invest Cyprus
Ακολουθεί αυτούσιο το άρθρο του:
«Η αγορά ακινήτων στην Κύπρο έχει αλλάξει. Οι τιμές έχουν αυξηθεί, το κόστος κατασκευής έχει εκτοξευθεί, τα εισοδήματα και οι χρηματοδοτικές δυνατότητες των νοικοκυριών έχουν διαφοροποιηθεί, ενώ η ζήτηση για ποιοτική και προσιτή κατοικία παραμένει ισχυρή. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να αντιμετωπίζουμε τα σημερινά δεδομένα με ένα φορολογικό πλαίσιο σχεδιασμένο για μια διαφορετική αγορά.
Αν πραγματικά θέλουμε να στηρίξουμε τη νέα γενιά, να διευκολύνουμε την απόκτηση πρώτης κατοικίας και ταυτόχρονα να ενισχύσουμε την προσφορά, χρειάζεται να επανεξετάσουμε τα όρια εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ και να δημιουργήσουμε σύγχρονα, στοχευμένα κίνητρα για νέες επενδύσεις στην κατοικία.
Η επανεξέταση αυτή δεν αποτελεί προνόμιο για την αγορά ακινήτων αλλά αποτελεί αναγκαία προσαρμογή της πολιτικής μας στις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας.
Ίσως, λοιπόν, ήρθε η ώρα να ξαναδούμε το θέμα.
Όχι με τη λογική μιας ακόμη οριζόντιας φορολογικής ελάφρυνσης, αλλά με τη λογική της προσαρμογής της φορολογικής πολιτικής στη σημερινή οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα.
Οι αριθμοί είναι χαρακτηριστικοί
Τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου αποτυπώνουν αυτή την αλλαγή. Κατά το Α΄ τρίμηνο του 2026, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 7,5% σε ετήσια βάση, ενώ οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 10,8%.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς ένας οικονομικός δείκτης. Είναι η πραγματικότητα που αντιμετωπίζει σήμερα ο αγοραστής.
Το κόστος απόκτησης κατοικίας έχει αυξηθεί και, συνεπώς, η πραγματική αγοραστική αξία των φορολογικών ορίων δεν είναι σήμερα η ίδια με εκείνη που είχαν όταν θεσπίστηκαν.
Τι σημαίνει αυτό για την πρώτη κατοικία;
Το ισχύον πλαίσιο για τον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ 5% προβλέπει με την τροποποίηση του 2022, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, εφαρμογή στα πρώτα 130 τ.μ. δομήσιμου εμβαδού, μέχρι αξίας €350.000, με συνολικό όριο αξίας €475.000 και συνολικό δομήσιμο εμβαδόν 190 τ.μ.
Πρόκειται για ένα σημαντικό μέτρο κοινωνικής πολιτικής. Το ερώτημα, όμως, είναι αν τα όρια αυτά εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στις σημερινές συνθήκες.
Αν για παράδειγμα μια οικογένεια χρειάζεται μια κατοικία 150 ή 160 τ.μ. και η αξία της υπερβαίνει το υφιστάμενο όριο λόγω της αύξησης του κόστους, είναι πραγματικά σωστό να θεωρούμε ότι δεν χρειάζεται πλέον στήριξη;
Μια στοχευμένη αναθεώρηση
Δεν υποστηρίζω μια ανεξέλεγκτη διεύρυνση του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ. Αντίθετα, χρειάζεται μια στοχευμένη και τεκμηριωμένη αναθεώρηση.
Ως βάση για δημόσια διαβούλευση θα μπορούσαν να εξεταστούν, ενδεικτικά:
· αύξηση των 130 τ.μ. στα 160 τ.μ.,
· αύξηση του συνολικού ορίου των 190 τ.μ. στα 220 τ.μ.,
· αύξηση του ορίου αξίας των €350.000 περίπου στα €450.000,
· και αύξηση της συνολικής αξίας των €475.000 περίπου στα €600.000.
Οι αριθμοί αυτοί δεν πρέπει να θεωρηθούν δεδομένοι. Θα πρέπει να αξιολογηθούν από την Πολιτεία και τους αρμόδιους τεχνοκράτες, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα της αγοράς, τις δημοσιονομικές επιπτώσεις και τον κοινωνικό στόχο του μέτρου.
Και τι γίνεται με τις επενδύσεις στην κατοικία;
Εδώ χρειάζεται μια διαφορετική προσέγγιση.
Η Κύπρος χρειάζεται περισσότερες κατοικίες, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η ζήτηση είναι υψηλή και το κόστος στέγασης πιέζει τα νοικοκυριά.
Για να αυξηθεί η προσφορά, χρειάζονται επενδύσεις. Θα μπορούσε, επομένως, να εξεταστεί ένα στοχευμένο φορολογικό καθεστώς για επενδύσεις που δημιουργούν πραγματικά νέο στεγαστικό απόθεμα.
Για παράδειγμα, κίνητρα θα μπορούσαν να αφορούν νέες οικιστικές μονάδες που προορίζονται για μακροχρόνια ενοικίαση, πληρούν συγκεκριμένα όρια αξίας και εμβαδού, υπόκεινται σε ελάχιστη περίοδο διακράτησης και πληρούν ενεργειακά και ποιοτικά κριτήρια.
Με αυτό τον τρόπο, η Πολιτεία δεν θα επιδοτεί απλώς την αγορά ακινήτων. Θα δημιουργεί κίνητρο για την παραγωγή περισσότερων κατοικιών.
Και αυτό είναι το ουσιαστικό. Αν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε το κόστος στέγασης μακροπρόθεσμα, δεν αρκεί να στηρίζουμε μόνο τη ζήτηση. Πρέπει να αυξήσουμε και την προσφορά.
Από ένα στατικό σε ένα δυναμικό σύστημα
Ίσως, όμως, το σημαντικότερο είναι να αλλάξει η ίδια η φιλοσοφία.
Δεν είναι λογικό ένα φορολογικό όριο να καθορίζεται σήμερα και να παραμένει αμετάβλητο για δέκα ή δεκαπέντε χρόνια, ενώ οι τιμές των ακινήτων και το κόστος κατασκευής μεταβάλλονται συνεχώς.
Θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός περιοδικής αναθεώρησης. Κάθε δύο ή τρία χρόνια τα όρια να επανεξετάζονται με βάση τον Δείκτη Τιμών Κατοικιών, το κόστος κατασκευής, τον πληθωρισμό, τις τιμές της γης και άλλους σχετικούς δείκτες.
Έτσι θα έχουμε ένα δυναμικό φορολογικό πλαίσιο που θα προσαρμόζεται στην πραγματικότητα.
Η Κύπρος του 2026 δεν είναι η Κύπρος του 2022
Δεν υποστηρίζω ότι κάθε αύξηση στις τιμές των ακινήτων πρέπει αυτόματα να οδηγεί σε αύξηση των φορολογικών ορίων.
Υποστηρίζω κάτι πιο απλό: όταν αλλάζουν ουσιαστικά οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, πρέπει να επανεξετάζονται και οι πολιτικές που σχεδιάστηκαν για διαφορετικές συνθήκες.
Η αναθεώρηση των ορίων για την πρώτη κατοικία, η δημιουργία στοχευμένων κινήτρων για νέο στεγαστικό απόθεμα και η καθιέρωση ενός μηχανισμού περιοδικής αναπροσαρμογής θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια ουσιαστική μεταρρύθμιση.
Δεν πρόκειται απλώς για μια συζήτηση γύρω από τον ΦΠΑ.
Είναι συζήτηση για την ιδιοκατοίκηση, τη στεγαστική πολιτική, τις επενδύσεις και την ποιότητα ζωής των πολιτών. Η αγορά προχώρησε. Και ήρθε η ώρα να προχωρήσει μαζί της και η νομοθεσία».
