Η πιο γνωστή βροχή διάττοντων αστέρων, οι λεγόμενες Περσείδες, είναι από τις πιο εντυπωσιακές και πολυαναμενόμενες κάθε χρόνο. Το φαινόμενο είναι ήδη σε εξέλιξη αλλά θα κορυφωθεί το βράδυ μεταξύ 12-13 Αυγούστου. Επίσης, στις 12 Αυγούστου, μέρη της Ευρώπης και αλλού στον κόσμο θα απολαύσουν μια ολική έκλειψη Ηλίου. Το φαινόμενο αυτό δεν θα είναι όμως ορατό από την Κύπρο.
Αποκορύφωμα Περσείδων
Το μεγάλο αστρονομικό ραντεβού του καλοκαιριού θα μας προσφέρει φέτος μέχρι και 100 μετεωρίτες ανά ώρα να αστράφτουν στο σκοτάδι.
Το φαινόμενο των Περσείδων άρχισε ήδη από τις 17 Ιουλίου και θα διαρκέσει μέχρι και τις 24 Αυγούστου 2026, με καλύτερες ημέρες παρακολούθησης την Τετάρτη και Πέμπτη 12 και 13 Αυγούστου 2026, όπου και θα παρατηρηθεί η μεγαλύτερη πυκνότητα πτώσης διαττόντων αστέρων.
>> Η Ευρώπη θα βυθιστεί στο σκοτάδι - Η εντυπωσιακή έκλειψη της 12ης Αυγούστου
Η παρατήρηση είναι καλύτερη από τα μεσάνυχτα σε βορειοανατολική κατεύθυνση και με γυμνό οφθαλμό από χώρο ανοικτό και σκοτεινό, μακριά από τα φώτα της πόλης, στην παραλία ή στο βουνό.
Η ταχύτητα με την οποία οι Περσείδες εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης ανέρχεται σε περίπου 59-60 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.
Τι είναι οι Περσείδες
Το εντυπωσιακό αυτό φαινόμενο συμβαίνει, διότι η Γη αυτές τις μέρες διασχίζει την τροχιά του Κομήτη Swift-Tuttle, που είναι γεμάτη από τα υπολείμματα που εγκαταλείπει στο πέρασμά του, ενώ περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο. Τα υπολείμματα αυτά ο κομήτης τα εγκαταλείπει κάθε φορά που ευρίσκεται στο περιήλιο του.
Οι Περσείδες παρατηρούνται εδώ και 2.000 χρόνια και σχετίζονται με τον κομήτη Swift-Tuttle, ο οποίος βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο κάθε 133 χρόνια.
Το τελευταίο κοντινό πέρασμα του κομήτη από τη Γη ήταν το 1992 και το επόμενο αναμένεται το 2126.
Κάθε χρόνο τον Αύγουστο, η Γη περνά από ένα σύννεφο της τροχιάς του κομήτη που αποτελείται από πάγο και σκόνη. Αυτά τα σωματίδια που συνήθως έχουν μέγεθος ίσο με τον κόκκο ενός ρυζιού και βάρος μικρότερο από ένα γραμμάριο, “καίγονται” στην ατμόσφαιρα της Γης και δημιουργούν ένα από τα ομορφότερα φαινόμενα διαττόντων αστέρων.
Ονομάζονται “πεφταστέρια” γιατί δίνουν την εντύπωση ότι πέφτουν από τον ουρανό. Επίσης, τους δόθηκε η ονομασία Περσείδες γιατί φαίνεται να προέρχονται από τον αστερισμό του Περσέα.
Ο κομήτης Swift-Tuttle ανακαλύφθηκε το 1862 από τους Lewis Swift και Horace Tuttle. Πρόκειται για έναν μεγάλο κομήτη με πυρήνα 26 χιλιομέτρων, σχεδόν δηλαδή διπλάσιο του μεγέθους του αντικειμένου που εικάζεται ότι προκάλεσε τον αφανισμό των δεινοσαύρων.
Οι κομήτες περιστρέφονται γύρω από τον Ήλιο μας και αποτελούν μέρος του ηλιακού μας συστήματος.
Προέρχονται από το Νέφος του Οορτ. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα ουράνια σώματα του νέφους του Οορτ δημιουργήθηκαν μαζί με τους πλανήτες και τα υπόλοιπα σώματα του ηλιακού μας συστήματος, πριν από περίπου 4,6 δισεκατομμύρια χρόνια.
Το νέφος Όορτ έχει μήκος ένα έτος φωτός ή 9,461,000,000,000 χιλιόμετρα.
Με την ευκαιρία του φαινομένου των Περσείδων η Αστρονομική Εταιρεία Κύπρου (ΑΣΤΡΕΚ), ο Κυπριακός Οργανισμός Εξερεύνησης Διαστήματος ( CSEO) και το Αστεροσκοπείο Φροντιστηρίων Φάκα σε συνεργασία με το Κοινοτικό Συμβούλιο Κυπερούντας διοργανώνουν αστρονομική βραδιά στον προαύλιο χώρο του Ιερού Ναού Αγίου Αρσενίου στη Κυπερούντα, στις 12 Αυγούστου 2026 κατά τις ώρες 9:00 μ.μ. – 11:00 μ.μ., και προσκαλούνται όλοι οι ενδιαφερόμενοι όπως παρευρεθούν. Η είσοδος θα είναι ελεύθερη για το κοινό
Ολική έκλειψη Ηλίου στις 12 Αυγούστου, ορατή και από περιοχές της Ευρώπης
Στις 12 Αυγούστου, εκατομμύρια άνθρωποι θα βιώσουν ένα από τα πιο εντυπωσιακά φαινόμενα της φύσης, μια ολική έκλειψη Ηλίου.
Η Βόρεια Ισπανία θα είναι ένα από τα καλύτερα μέρη στον κόσμο για να βιώσει κανείς την ολότητα της έκλειψης, όταν δηλαδή η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον Ήλιο.
Στην Ευρώπη, η ολότητα του φαινομένου θα είναι ορατή από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, τη βόρεια Ισπανία και μια μικρή περιοχή της βορειοανατολικής Πορτογαλίας.
Η πορεία της έκλειψης
Συγκεκριμένα, η πορεία της ολικής έκλειψης θα διασχίσει τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, την Ισπανία, μια μικρή περιοχή της βορειοανατολικής Πορτογαλίας, και την βόρεια Ρωσία. Άλλα μέρη της Ευρώπης (ΗΒ, Ιρλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία) και της βορείου Αμερικής και βορειοδυτικής Αφρικής θα δουν μια μερική έκλειψη Ηλίου. Στην Κύπρο δεν θα είναι ορατή.
Πολλά άλλα μέρη στο Βόρειο Ημισφαίριο θα βιώσουν μια μερική ηλιακή έκλειψη εκείνη την ημέρα, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων των βόρειων ΗΠΑ (από την Αλάσκα έως τη Βόρεια Καρολίνα), του μεγαλύτερου μέρους του Καναδά, μεγάλου μέρους της Ευρώπης και της βορειοδυτικής Αφρικής.
Για πολλούς κατά μήκος του δυτικού τμήματος της διαδρομής της έκλειψης (στην ηπειρωτική Ευρώπη και την Αφρική), ο Ήλιος θα δύσει ενώ εξακολουθεί να έχει μερικώς εκλείψει, δημιουργώντας την ευκαιρία να δουν μια έκλειψη ηλιοβασιλέματος.
Για μια μικρή, απομακρυσμένη περιοχή στη βόρεια Ρωσία, η ολότητα — όταν η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον Ήλιο — θα συμβεί το μεσημέρι.
Για τη Γροιλανδία και την Ισλανδία, ο Ήλιος θα σκοτεινιάσει αργά το απόγευμα ή νωρίς το βράδυ.
Στην Ισπανία και το βορειοδυτικό άκρο της Πορτογαλίας, ο Ήλιος δεν θα σημειώσει πλήρη έκλειψη παρά μόνο μέχρι αργότερα, λίγο πριν τη δύση του.
Για τους περισσότερους που βρίσκονται στην πορεία της ολότητας, ο Ήλιος θα σημειώσει έκλειψη πλήρως για λιγότερο από δύο λεπτά. Για όποιον βρίσκεται κοντά στο κέντρο της πορείας της έκλειψης στη Γροιλανδία, τη Ρωσία ή τον Βόρειο Ατλαντικό, η ολότητα θα διαρκέσει λίγο περισσότερο (αλλά και πάλι λιγότερο από δυόμισι λεπτά).
Απαραίτητη η προστασία των ματιών
Σύμφωνα με την ΝΑΣΑ, αυστηρά μόνο κατά τη διάρκεια αυτών των σύντομων στιγμών ολότητας, όταν η Σελήνη καλύπτει πλήρως τη φωτεινή επιφάνεια του Ήλιου, οι θεατές μπορούν να κοιτάξουν απευθείας την έκλειψη χωρίς προστασία των οφθαλμών.
Πριν και μετά την ολότητα, όλοι όσοι παρατηρούν τον Ήλιο πρέπει να χρησιμοποιούν προστασία ματιών για να δουν τις μερικές φάσεις της έκλειψης, όταν η Σελήνη καλύπτει μόνο ένα μέρος του δίσκου του Ήλιου.
Οι παρατηρητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν γυαλιά ηλιακής παρατήρησης (συχνά ονομάζονται «γυαλιά έκλειψης»), φορητά ηλιακά τηλεσκόπια ή άλλα ασφαλή ηλιακά φίλτρα που μπλοκάρουν το μεγαλύτερο μέρος του φωτός του Ήλιου και αποτρέπουν τη βλάβη στα μάτια.
Τελευταία έκλειψη στην Ευρώπη ήταν το 2006
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια μιας ολικής έκλειψης Ηλίου, η Σελήνη περνάει ακριβώς μπροστά από τον Ήλιο, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος του φωτός του και επιτρέποντάς μας να δούμε την πύρινη ατμόσφαιρα του Ήλιου. Σε μια ολική έκλειψη ο ουρανός σκοτεινιάζει προσωρινά καθώς ο Ήλιος εξαφανίζεται εντελώς.
«Είναι ένα εντυπωσιακό θέαμα, που ήταν ορατό τελευταία φορά από την ηπειρωτική Ευρώπη το 2006», σημειώνει.
Κατά τη διάρκεια της επερχόμενης έκλειψης, η Ισπανία θα βιώσει τη μεγαλύτερη περιοχή ολικής έκλειψης στην Ευρώπη, προσφέροντας ευνοϊκές συνθήκες θέασης καθώς η έκλειψη διασχίζει τη χώρα από τα δυτικά προς τα ανατολικά και συνεχίζει πάνω από τις Βαλεαρίδες Νήσους.
Αυτή θα είναι η πρώτη ολική έκλειψη Ηλίου ορατή από την ηπειρωτική Ισπανία από το 1905 και η πρώτη από τις τρεις ηλιακές εκλείψεις που θα είναι ορατές από τη χώρα μεταξύ 2026 και 2028.
"Στιγμή που μας συνδέει με το σύμπαν"
Η καθηγήτρια Carole Mundell, Διευθύντρια Επιστημών της ESA, είπε ότι μια ολική έκλειψη Ηλίου «είναι μια από εκείνες τις σπάνιες στιγμές όπου εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κοιτάξουν ψηλά μαζί και να νιώσουν ταυτόχρονα θαυμασμό και περιέργεια».
«Είναι μια κοινή στιγμή που μας συνδέει με το Σύμπαν και μας υπενθυμίζει ότι η επιθυμία για εξερεύνηση και κατανόηση είναι ένα από τα μεγαλύτερα δυνατά σημεία της ανθρωπότητας», ανέφερε.
Στην ESA, πρόσθεσε, «οι επιστημονικές μας αποστολές έχουν ταξιδέψει βαθιά στο διάστημα για να διερευνήσουν άμεσα τη φυσική του Ήλιου και τις επιπτώσεις του στη Γη».
«Χρησιμοποιούμε στιγμές σαν κι αυτή για να φέρουμε την επιστήμη και την τεχνολογία του διαστήματος πιο κοντά στην κοινωνία, να εμπνεύσουμε τις μελλοντικές γενιές και να φέρουμε τους ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη κοντά μέσα από τον ενθουσιασμό της ανακάλυψης», σημείωσε.
Η ESA θα διοργανώσει μια σειρά από δραστηριότητες γύρω από την έκλειψη, συνδυάζοντας επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη, δημόσια συμμετοχή και εκπαιδευτική ενημέρωση.
Μερική έκλειψη
Για τους παρατηρητές της έκλειψης που βρίσκονται μέσα στη σκιά της Σελήνης αλλά έξω από την πορεία της ολότητας, η Σελήνη δεν θα καλύψει ποτέ πλήρως τον Ήλιο και η έκλειψη θα είναι μόνο μερική.
Κατά τη διάρκεια μιας μερικής έκλειψης Ηλίου, δεν είναι ποτέ ασφαλές να κοιτάμε απευθείας τον Ήλιο χωρίς κατάλληλη προστασία για τα μάτια.
Σύμφωνα με την ΝΑΣΑ, η μερική έκλειψη της 12ης Αυγούστου θα ξεκινήσει καθώς ξεκινά η μέρα στη βόρεια Ρωσία. Στην Αλάσκα και τον βόρειο Καναδά, η έκλειψη θα ξεκινήσει και θα τελειώσει το πρωί, ενώ οι ανατολικές επαρχίες του Καναδά θα βιώσουν την έκλειψη το απόγευμα. Στις βόρειες ΗΠΑ, η μερική έκλειψη θα ξεκινήσει γύρω στο μεσημέρι, παραμένοντας μέχρι τα μέσα του απογεύματος για όσους βρίσκονται ανατολικότερα. Η έκλειψη θα φτάσει στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, την ηπειρωτική Ευρώπη και την Αφρική το βράδυ.
Όσοι βρίσκονται στις ΗΠΑ και τον νότιο Καναδά θα δουν μόνο ένα μικρό κομμάτι από τον ηλιακό δίσκο, καθώς η Σελήνη φαίνεται να κόβει τον Ήλιο. Όσοι βρίσκονται πιο κοντά στην πορεία της ολότητας - στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης και στη βορειοδυτική Αφρική - θα δουν το μεγαλύτερο μέρος του Ήλιου να καλύπτεται.
Επόμενες εκλείψεις Ηλίου
Τα επόμενα χρόνια θα σημειωθούν τρεις εκλείψεις Ηλίου.
Στις 6 Φεβρουαρίου 2027 θα σημειωθεί μια δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου που θα είναι ορατή σε μέρη της Νότιας Αμερικής και της Αφρικής, συμπεριλαμβανομένων της Χιλής, της Αργεντινής, της Ουρουγουάης, της Βραζιλίας, της Ακτής Ελεφαντοστού, της Γκάνας, του Τόγκο, του Μπενίν και της Νιγηρίας. Μεγάλες περιοχές της Νότιας Αμερικής, της Αφρικής, της Ανταρκτικής, του Νότιου Ειρηνικού Ωκεανού και του Νότιου Ατλαντικού Ωκεανού θα βιώσουν μερική έκλειψη Ηλίου.
Σύμφωνα με την ESA, στις 2 Αυγούστου 2027 θα σημειωθεί ολική έκλειψη Ηλίου στην Ισπανία. Η ΝΑΣΑ αναφέρει ότι η ολική έκλειψη Ηλίου θα είναι ορατή στη νότια Ισπανία, τη Βόρεια Αφρική (συμπεριλαμβανομένων του Μαρόκου, της Αλγερίας, της Τυνησίας, της Λιβύης και της Αιγύπτου), τη Σαουδική Αραβία και την Υεμένη. Μερική έκλειψη θα είναι ορατή στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, σε μεγάλο μέρος της Αφρικής, στη Μέση Ανατολή, στη Νοτιοανατολική Ασία, στον ανατολικό Καναδά, στο βόρειο Μέιν στις ΗΠΑ, καθώς και στον Ατλαντικό και τον Ινδικό Ωκεανό.
Εξάλλου, στις 26 Ιανουαρίου 2028 μια δακτυλιοειδής έκλειψη Ηλίου θα είναι ορατή στην Πορτογαλία και την Ισπανία, ενώ όπως αναφέρει, άλλα μέρη της Ευρώπης θα βιώσουν μερική έκλειψη.
