Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Έλενα Περικλέους, εκφράζει τον βαθύ προβληματισμό της για τα ευρήματα της Ετήσιας Έκθεσης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις, η οποία καταγράφει ιστορικό υψηλό σοβαρών παραβιάσεων σε βάρος παιδιών το 2025.
Δείτε αυτούσια την ανακοίνωση:
Το Γραφείο της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού εκφράζει τον βαθύ προβληματισμό και την έντονη ανησυχία του για τα ιδιαίτερα ανησυχητικά ευρήματα της Ετήσιας Έκθεσης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις για το έτος 2025, η οποία κυκλοφόρησε 16/6/2026 και καταγράφει την πιο δραματική εικόνα των τελευταίων ετών, επιβεβαιώνοντας ότι τα παιδιά εξακολουθούν να αποτελούν τα πιο ευάλωτα θύματα των ένοπλων συγκρούσεων παγκοσμίως.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Έκθεση, και τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Κυπριακής Δημοκρατίας στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ο ΟΗΕ επαλήθευσε 38.558 σοβαρές παραβιάσεις εις βάρος 24.174 παιδιών, αριθμός που αποτελεί ιστορικό υψηλό από την έναρξη του μηχανισμού παρακολούθησης των Ηνωμένων Εθνών.
Οι σοβαρότερες παραβιάσεις που καταγράφηκαν αφορούν:
· 14.224 παιδιά που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, εκ των οποίων 6.266 έχασαν τη ζωή τους και 7.958 τραυματίστηκαν,
· 8.322 περιστατικά άρνησης ανθρωπιστικής πρόσβασης,
· 6.607 περιπτώσεις στρατολόγησης και χρήσης παιδιών από ένοπλες δυνάμεις ή ομάδες,
· 5.129 απαγωγές παιδιών, και
· 1.667 παιδιά που κρατήθηκαν λόγω πραγματικής ή εικαζόμενης σύνδεσής τους με ένοπλες ομάδες.
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται παιδιά που έχασαν τη ζωή τους ή τραυματίστηκαν, παιδιά που στρατολογήθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν σε ένοπλες συγκρούσεις, που απήχθησαν, στερήθηκαν την πρόσβαση σε ανθρωπιστική βοήθεια, εκτοπίστηκαν βίαια, στερήθηκαν την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη ή υπέστησαν κάθε μορφή βίας και εκμετάλλευσης. Οι παραβιάσεις αυτές συνιστούν κατάφωρη προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων κάθε παιδιού και παραβιάζουν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Όσο συγκλονιστικοί κι αν είναι οι αριθμοί, δεν μπορούν ποτέ να αποτυπώσουν το πραγματικό μέγεθος της ανθρώπινης απώλειας. Γιατί κάθε παιδί που σκοτώνεται, τραυματίζεται ή μεγαλώνει μέσα στον φόβο δεν αποτελεί μία ακόμη στατιστική. Είναι μια ολόκληρη ζωή που αλλάζει για πάντα.
Η Έκθεση καταδεικνύει ότι οι σοβαρότερες παραβιάσεις καταγράφηκαν στο Ισραήλ και στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, με 12.445 επαληθευμένες παραβιάσεις, ενώ ακολουθούν η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Νιγηρία, η Μιανμάρ και η Σομαλία. Παράλληλα, καταγράφονται σοβαρές παραβιάσεις και στην Ουκρανία, όπου ο ΟΗΕ επαλήθευσε 1.899 σοβαρές παραβιάσεις εις βάρος 781 παιδιών, καθώς και στη Συρία, όπου αποδίδονται στην Τουρκία συγκεκριμένες παραβιάσεις κατά παιδιών, μεταξύ των οποίων δολοφονίες, ακρωτηριασμοί, επιθέσεις σε σχολεία και νοσοκομεία και άρνηση ανθρωπιστικής πρόσβασης.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η διαπίστωση ότι οι συγκρούσεις μεταφέρονται ολοένα και περισσότερο σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, με αποτέλεσμα τη δραματική αύξηση των θυμάτων μεταξύ των παιδιών. Σύμφωνα με την Έκθεση, οι θάνατοι παιδιών αυξήθηκαν κατά 34% και οι τραυματισμοί κατά 10% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ η χρήση εκρηκτικών όπλων σε κατοικημένες περιοχές, μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και τεχνητής νοημοσύνης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις δημιουργεί νέους και ιδιαίτερα σοβαρούς κινδύνους για την προστασία των παιδιών.
Η συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων είναι παιδιά που βρίσκονται παγιδευμένα σε ένοπλες συγκρούσεις χωρίς καμία δυνατότητα προστασίας, ενώ η κλιμάκωση της βίας σε κατοικημένες περιοχές, οι επιθέσεις σε σχολεία και νοσοκομεία, η άρνηση πρόσβασης σε ανθρωπιστική βοήθεια και η καταστροφή βασικών υποδομών στερούν από χιλιάδες παιδιά όχι μόνο την ασφάλεια αλλά και κάθε προοπτική αξιοπρεπούς ανάπτυξης. Η κατάσταση που καταγράφεται στη Γάζα, στην Ουκρανία και σε άλλες εμπόλεμες περιοχές υπενθυμίζει με τον πιο τραγικό τρόπο ότι τα παιδιά εξακολουθούν να πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα των συγκρούσεων.
Καμία στρατιωτική ή πολιτική επιδίωξη δεν μπορεί να δικαιολογήσει παραβιάσεις των δικαιωμάτων των παιδιών. Η προστασία τους δεν αποτελεί επιλογή ούτε αντικείμενο πολιτικών διαπραγματεύσεων. Αποτελεί αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση όλων των κρατών και όλων των μερών που εμπλέκονται σε ένοπλες συγκρούσεις, όπως απορρέει από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Ως Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου των Επιτρόπων, καλώ όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να τηρούν απαρέγκλιτα τις υποχρεώσεις τους βάσει του διεθνούς δικαίου, να διασφαλίζουν την αποτελεσματική προστασία όλων των παιδιών, να σταματήσουν κάθε επίθεση εναντίον αμάχων και ιδιαίτερα παιδιών, σχολείων, νοσοκομείων και άλλων υποδομών που είναι απαραίτητες για την επιβίωση και την ανάπτυξή τους, καθώς και να εγγυηθούν την ασφαλή, άμεση και απρόσκοπτη πρόσβαση της ανθρωπιστικής βοήθειας σε όλα τα παιδιά που τη χρειάζονται.
Όλα τα κράτη και όλα τα εμπλεκόμενα μέρη δεσμεύονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τις Συμβάσεις της Γενεύης και το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο, τα οποία επιβάλλουν την ειδική προστασία των παιδιών κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων.
Η διεθνής κοινότητα καλείται να εντείνει τις προσπάθειές της για την προστασία των παιδιών που πλήττονται από ένοπλες συγκρούσεις, να ενισχύσει τους μηχανισμούς λογοδοσίας για τις σοβαρές παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους και να διασφαλίσει ότι τα παιδιά που έχουν υποστεί τις συνέπειες του πολέμου θα έχουν πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, ψυχοκοινωνική στήριξη, εκπαίδευση και υπηρεσίες αποκατάστασης και επανένταξης.
Η προστασία των παιδιών δεν αποτελεί πολιτική επιλογή ούτε αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Αποτελεί διεθνή νομική υποχρέωση και συλλογική ευθύνη. Κανένα παιδί δεν πρέπει να μεγαλώνει μέσα στον φόβο, τη βία και τον πόλεμο.
Τα παιδιά δεν είναι μέρος των συγκρούσεων. Τα παιδιά δεν είναι παράπλευρες απώλειες. Είναι φορείς δικαιωμάτων. Η ζωή τους δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως στατιστικό στοιχείο ούτε η προστασία τους ως δευτερεύουσα ανθρωπιστική προτεραιότητα. Εκεί όπου αποτυγχάνει η προστασία των παιδιών, αποτυγχάνει και η ίδια η διεθνής έννομη τάξη.
Τα παιδιά δεν χρειάζονται μόνο προστασία από τον πόλεμο. Χρειάζονται και μια θέση στην οικοδόμηση της ειρήνης. Η φωνή τους πρέπει να ακούγεται όταν σχεδιάζονται οι πολιτικές που καθορίζουν το μέλλον τους και τα δικαιώματά τους να αποτελούν το αδιαπραγμάτευτο σημείο εκκίνησης κάθε απόφασης.
Η ειρήνη δεν είναι απλώς η σιωπή των όπλων. Είναι η παρουσία δικαιοσύνης, ασφάλειας, εκπαίδευσης, φροντίδας, συμμετοχής και ελπίδας. Είναι η δυνατότητα κάθε παιδιού να μεγαλώνει χωρίς φόβο, να πηγαίνει σχολείο, να παίζει, να ονειρεύεται και να συμμετέχει ισότιμα στη ζωή της κοινότητάς του.
Το Γραφείο της Επιτρόπου επαναβεβαιώνει τη σταθερή του προσήλωση στην προάσπιση των δικαιωμάτων όλων των παιδιών και ενώνει τη φωνή του με εκείνη των διεθνών οργανισμών και των ανεξάρτητων θεσμών προστασίας των δικαιωμάτων του παιδιού, ζητώντας την άμεση εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και τη λήψη ουσιαστικών μέτρων ώστε κανένα παιδί να μην συνεχίσει να αποτελεί θύμα πολέμου.
