Η Πρεσβεία του Ισραήλ στην Κύπρο σε συνεργασία με τον Κυπρο-Ισραηλινό Σύνδεσμο Φιλίας και την εταιρεία Shoham (Cyprus) πραγματοποίησαν την παρουσίαση του ερευνητικού έργου «Βρετανικά Στρατόπεδα Κράτησης Εβραίων Επιζώντων του Ολοκαυτώματος στην Κύπρο (1946–1949): Μαρτυρίες Κυπρίων», ενός πρωτοποριακού εγχειρήματος που καταγράφει και διασώζει τη μνήμη των Κυπρίων που έζησαν από κοντά ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της κοινής ιστορίας Κύπρου και Ισραήλ.
Το ερευνητικό πρόγραμμα ξεκίνησε το 2017 με πρωτοβουλία της Πρεσβείας του Ισραήλ και υλοποιήθηκε υπό την επιστημονική ευθύνη της Δρος Ευαγγελίας Ματθοπούλου. Βασικός στόχος του ήταν η διάσωση και τεκμηρίωση των προφορικών μαρτυριών Κυπρίων που γνώρισαν ή συνέδραμαν τους περίπου 52.000 Εβραίους επιζώντες του Ολοκαυτώματος, οι οποίοι κρατήθηκαν από τις βρετανικές αρχές στην Κύπρο την περίοδο 1946–1949. Το έργο αναδεικνύει μια σημαντική αλλά λιγότερο γνωστή πτυχή της ιστορίας, φωτίζοντας τις πράξεις αλληλεγγύης Κυπρίων προς τους Εβραίους κρατουμένους και τη στενή ανθρώπινη σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα στους δύο λαούς.
Στο πλαίσιο του έργου καταγράφηκαν είκοσι βιντεοσκοπημένες μαρτυρίες από είκοσι τρεις Κύπριους αφηγητές, συνολικής διάρκειας σχεδόν δεκατεσσάρων ωρών, ενώ συγκεντρώθηκε πολύτιμο αρχειακό υλικό, φωτογραφίες, έγγραφα και προσωπικά τεκμήρια. Οι μαρτυρίες προέρχονται κυρίως από την Αμμόχωστο, τη Δερύνεια και την Ξυλοτύμπου, περιοχές που συνδέθηκαν άμεσα με τη λειτουργία των στρατοπέδων κράτησης.
Κατά την παρουσίαση προβλήθηκαν επιλεγμένα αποσπάσματα συνεντεύξεων, τα οποία ανέδειξαν ιστορίες ανθρωπιάς, αλληλεγγύης και θάρρους. Οι μαρτυρίες καταγράφουν για πρώτη φορά με συστηματικό τρόπο τα δίκτυα Κυπρίων που βοήθησαν Εβραίους κρατουμένους, καθώς και τις προσωπικές εμπειρίες των οικογενειών που διατήρησαν ζωντανή αυτή τη μνήμη επί δεκαετίες.
Χαιρετίζοντας την ολοκλήρωση του έργου, ο Πρέσβης του Ισραήλ στην Κύπρο, κ. Όρεν Ανόλικ, υπογράμμισε ότι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί κοινή ευθύνη και ότι η έρευνα αυτή συμβάλλει ουσιαστικά στην ανάδειξη της κοινής ιστορίας των δύο λαών, τιμώντας τους Κυπρίους που επέδειξαν αλληλεγγύη προς τους Εβραίους επιζώντες του Ολοκαυτώματος.
Το ερευνητικό αρχείο αποτελεί μια σημαντική παρακαταθήκη για τη μελλοντική ιστορική έρευνα και εκπαίδευση, ενώ επόμενος στόχος είναι η φιλοξενία της συλλογής σε ψηφιακό αποθετήριο ανοικτής πρόσβασης, ώστε το υλικό να είναι διαθέσιμο σε ερευνητές, εκπαιδευτικούς και το ευρύ κοινό.
