«Είμαι το παιδί στη φωτογραφία».
Είναι ο Γιώργος Γερολέμου. Το παιδί της εμβληματικής φωτογραφίας του 1974 με τίτλο «Η μάνα, το παιδί και το καναρίνι», που παρουσίασε ο ΑΝΤ1 στις 21 Ιουνίου, μετά τον εντοπισμό της από τον ερευνητή Οδυσσέα Χρίστου σε ιστοσελίδα δημοπρασιών, όπου πωλείται έναντι ποσού που ξεπερνά τα 300 ευρώ.
Διαβάστε εδώ: Αποκαλυπτικό: Ξένα μέσα παρουσίαζαν Ε/κ πρόσφυγες ως Τ/κ (ΒΙΝΤΕΟ)
Στην περιγραφή της φωτογραφίας αναφέρεται ψευδώς ότι απεικονίζει Τουρκοκύπρια πρόσφυγα με το παιδί της να διαφεύγουν από τις συγκρούσεις στην Κύπρο. Η αλήθεια, όμως, είναι εντελώς διαφορετική.
Στη φωτογραφία εικονίζονται η Ελληνοκύπρια πρόσφυγας Κατερίνα Γεωργίου και ο μόλις 17 μηνών γιος της, Γιώργος Γερολέμου. Εκτοπισμένοι από το Βαρώσι, με καταγωγή από την Κάτω Δερύνεια και τον Άγιο Θεόδωρο Καρπασίας.
Κατερίνα Γεωργίου
«Το χωριό μου εν η κάτω Δερύνεια. Το τελευταίο χωριό που κρατούν οι Τούρκοι».
Το μαύρο καλοκαίρι του 1974 τους βρήκε στο σπίτι που ενοικίαζαν στο Βαρώσι. Η κυρία Κατέρινα, με τον μόλις 17 μηνών τότε γιο της, έφυγαν για το πατρικό της στην Κάτω Δερύνεια, αφού ο σύζυγός της κατατάγηκε στο στρατό.
Κατερίνα Γεωργίου
«Πήγα να μείνω μαζί με τον παπά μου ώσπου να τελειώσει ο πόλεμος. Δεν ξέραμε ότι θα φεύγαμε και από εκεί. 14 Αυγούστου έγινε η δεύτερη εισβολή και φύγαμε και πήγαμε στην Σωτήρα. Μείναμε για μια νύχτα σε ένα σπίτι άχτιστο, ατελείωτο. 15 Αυγούστου επέστρεψαν ο πατέρας και η αδελφή μου στην Κάτω Δερύνεια, γιατί δεν είναι μακριά. Στην Κάτω Δερύνεια για να πιάσει ρούχα, διότι δεν πήραμε μαζί μας. Εμείς πήγαμε για μια νύχτα».
Μαζί με λίγα ρούχα, η αδελφή της πήρε και το κλουβί με το καναρίνι. Λίγες ημέρες αργότερα, στον προσφυγικό καταυλισμό στο Δασάκι της Άχνας, ο Βρετανός φωτορεπόρτερ Reg Lancaster απαθανάτισε τη σκηνή που έμελλε να γίνει μία από τις πιο γνωστές εικόνες της κυπριακής τραγωδίας.
Όπως αποκαλύπτουν σήμερα οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της, η φωτογράφιση δεν ήταν αυθόρμητη, αλλά σκηνοθετημένη.
Κατερίνα Γεωργίου
«Ήταν ένας Εγγλέζος δημοσιογράφος. Και είπε ότι μας είδε μαζί με το μωρό και το καναρίνι. Ήταν να κάνει κάποιο φωτορεπορτάζ να δείξει στα ξένα μέσα ενημέρωσης και μας έβαλε να περπατούμε. Πιάσαμε τη βαλίτσα, πιάσαμε και το καναρίνι και το μωρό και με έβαλε να περπατώ πάνω-κάτω για να δείξει έξω πώς ζούσαμε όταν γίναμε πρόσφυγες».
Όπως θυμάται η κυρία Κατερίνα, ο φωτορεπόρτερ δεν τους ζήτησε ποτέ στοιχεία ή πληροφορίες. Ωστόσο, όπως λέει, γνώριζε πολύ καλά ότι οι πρόσφυγες στον καταυλισμό του Δασακίου Άχνας ήταν όλοι Ελληνοκύπριοι. Η φωτογραφία κατέληξε στο αρχείο της εφημερίδας Daily Express, ενώ η οικογένεια προσπάθησε να ξαναχτίσει τη ζωή της στον προσφυγικό συνοικισμό Στροβόλου. Σχεδόν μισό αιώνα αργότερα, ένα τηλεφώνημα από συγγενείς στην Αυστραλία έφερε ξανά στο φως εκείνη τη στιγμή που απαθανάτισε ο φακός του Βρετανού φωτορεπόρτερ.
Γιώργος Γερολέμου
«Μου την έστειλε η ξαδέρφη μου από την Αυστραλία. Ήταν ημέρα πάλι των προσφύγων και έκαναν συσχετισμό νομίζω ή με τους Σύριους ή με τους Παλαιστίνιους. Και μας την έδειξαν την πρώτη φορά που είδαμε την φωτογραφία εμείς. Δεν ξέραμε εμείς από το 1974. Ούτε ξέραμε ότι υπήρχε φωτογραφία».
Μετά το ρεπορτάζ του ΑΝΤ1 οι μνήμες από εκείνη την ημέρα στον προσφυγικό καταυλισμό ξύπνησαν ξανά. Η Κριστίν Γερολέμου επικοινωνεί, από την Αυστραλία, με τον ερευνητή Οδυσσέα Χρίστου και τον ενημερώνει ότι γνωρίζει πολύ καλά την Ελληνοκύπρια κοπέλα με το μωρό και το καναρίνι.
Γιώργος Γερολέμου
«Το είδε πάλι η θεία μου στην Αυστραλία και μας ειδοποίησε».
Η πρώτη φορά που είδαν τη φωτογραφία, το 2019, τους γέμισε συγκίνηση. Η δεύτερη, μετά την αποκάλυψη της ψευδούς περιγραφής, μόνο θυμό.
Γιώργος Γερολέμου
Την πρώτη φορά, εντάξει. Ήταν έτσι, μια συγκίνηση… Ήταν κάτι, το 2019. Τούτο εντάξει. Ήταν θυμός. Γιατί παρουσιάζουν τα γεγονότα όπως θέλουν και από ότι φαίνεται το έκανε σκόπιμα, γι’αυτό μας έβαλε και να περπατούμε σκηνοθετημένα πάνω-κάτω. Γι’αυτό όταν είδα τη φωτογραφία έστειλα του κ. Χρίστου προσωπικό μήνυμα ότι αν θέλει να μιλήσουμε, επειδή ζητούσε πληροφορίες, του είπα ότι είμαι το παιδί στη φωτογραφία.
Η φωτογραφία εξακολουθεί να πωλείται στο διαδίκτυο έναντι ποσού που ξεπερνά τα 300 ευρώ. Για την οικογένεια, όμως, το ζητούμενο δεν είναι τα χρήματα. Είναι η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας.
Γιώργος Γερολέμου
«Δεν είναι το θέμα ότι πωλείται. Το θέμα είναι η αναφορά σε Τουρκοκύπριους. Δεν είναι πνευματικά δικαιώματα. Το θέμα είναι να βλέπεις μια δική σου φωτογραφία, στον πόλεμο, και να αναφέρει ότι είναι Τουρκοκύπριοι και να πωλείται στο διαδίκτυο για αυτό τον σκοπό, εντάξει».
Η οικογένεια τύπωσε την φωτογραφία σε έγχρωμη μορφή, με τον κ. Γιώργο, να λέει καταληκτικά στον ΑΝΤ1: «Ούτε γω το πιστεύω. Το βλέπεις και δεν πιστεύεις ότι τούτο το πράγμα ήταν… Ότι είμαι το παιδί με το καναρίνι».
