Για σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του, ο Μάριος, ένας 17χρονος μαθητής από την Ορμήδεια, βρέθηκε παγιδευμένος σε ένα διοικητικό αδιέξοδο που επηρέασε κάθε πτυχή της καθημερινότητάς του. Γεννημένος από Κύπριο πατέρα και μητέρα από την Αρμενία, ζει στην Κύπρο από βρέφος. Ο Μάριος για χρόνια δεν μπορούσε να αποκτήσει κυπριακή ταυτότητα, με αποτέλεσμα να στερείται δικαιώματα και υπηρεσίες που για τους περισσότερους πολίτες θεωρούνται δεδομένα.
Πίσω από την υπόθεσή του κρύβεται μια ιστορία εγκατάλειψης, οικονομικών δυσκολιών, γραφειοκρατίας και μιας μητέρας που επί σειρά ετών έδινε μάχη για να εξασφαλίσει τα αυτονόητα για το παιδί της.
Η αρχή των προβλημάτων εντοπίζεται το 2013, όταν ο πατέρας του Μάριου εγκατέλειψε την οικογένεια και μετέβη στη Ζάμπια αναζητώντας επαγγελματικές ευκαιρίες. Σύμφωνα με όσα ανέφεραν σε συνέντευξή τους στο ant1live ο 17χρονος Μάριος και η μητέρα του Άννα, ο πατέρας φεύγοντας από το σπίτι, πήρε μαζί του οικονομίες και πολύτιμα αντικείμενα του σπιτιού, χωρίς να επιστρέψει ποτέ στην Κύπρο. Παρά το γεγονός ότι ο πατέρας του τον αναγνώρισε μόνο στον κοινονοτάρχη, δεν ολοκλήρωσε ποτέ τις απαραίτητες νομικές διαδικασίες ενώπιον δικαστηρίου, γεγονός που δημιούργησε σοβαρά εμπόδια στην έκδοση της κυπριακής ταυτότητάς του.
Παρότι ο Μάριος ζει στην Κύπρο σχεδόν από τη γέννησή του, η έλλειψη ταυτότητας επηρέασε την πρόσβασή του σε βασικά δικαιώματα και υπηρεσίες. Όπως κατήγγειλε, αντιμετώπισε δυσκολίες σε διαδικασίες που αφορούσαν την εκπαίδευση, την υγεία και άλλες κρατικές υπηρεσίες, ενώ για χρόνια δεν μπορούσε να απολαμβάνει τα ίδια δικαιώματα που έχουν οι υπόλοιποι Κύπριοι πολίτες.
Ακόμη πιο παράδοξη ήταν η κατάσταση με τη στρατιωτική του θητεία. Ενώ σε διάφορες υπηρεσίες τού αναφερόταν πως η υπόθεσή του εκκρεμούσε και πως δεν μπορούσε να αποκτήσει δελτίο ταυτότητας, το Στρατολογικό Γραφείο τον κάλεσε κανονικά για κατάταξη στην Εθνική Φρουρά. Έτσι, ο νεαρός βρέθηκε αντιμέτωπος με την υποχρέωση να υπηρετήσει την πατρίδα του, χωρίς όμως να έχει στα χέρια του το βασικό έγγραφο που πιστοποιεί την ιδιότητά του ως πολίτη.
Παράλληλα με τη γραφειοκρατική περιπέτεια, η οικογένεια βρέθηκε αντιμέτωπη και με σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Σήμερα, μητέρα και γιος, αναζητούν νέα στέγη καθώς καλούνται να εγκαταλείψουν το διαμέρισμα στο οποίο διαμένουν.
Ωστόσο, η υπόθεση έλαβε νέα τροπή τις τελευταίες ημέρες, όταν ο Μάριος μίλησε δημόσια για πρώτη φορά μέσω δημοσιεύματος της Offsite. "Δεν είχα μίλησει σε κανέναν για όλα αυτά, έφτασα όμως σε ένα σημείο που δεν άντεξα άλλο", μας διηγείται.
Μετά τη δημοσιοποίηση της ιστορίας του, ο Υπουργός Εσωτερικών έδωσε οδηγίες για κατ’ εξαίρεση χειρισμό της υπόθεσης.
Η απρόσμενη γέννηση του Μάριου στην Βουλγαρία
Η ζωή του Μάριου ξεκινά στις 25 Ιουλίου 2008, αρκετές εβδομάδες νωρίτερα από το αναμενόμενο. Οι γονείς του, οι οποίοι ζούσαν μόνιμα στην Κύπρο, είχαν ταξιδέψει στη Βουλγαρία για επαγγελματικούς λόγους. Το ταξίδι επρόκειτο να διαρκέσει λίγες μόλις ημέρες εφόσον, όπως ανέφερε η μητέρα του Άννα, ο σύζυγός της λόγω επαγγέλματος ταξίδευε συχνά στην Βουλγαρία.
Η εγκυμοσύνη πήρε απρόσμενη τροπή όταν έσπασαν τα νερά της μητέρας του και ο Μάριος γεννήθηκε πρόωρα σε βουλγαρικό νοσοκομείο, περίπου τρεις εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία τοκετού.
Η γέννησή του, εκτός Κύπρου, έμελλε να καθορίσει την πορεία της ζωής του. Τα πρώτα επίσημα έγγραφά του, το πιστοποιητικό γέννησης και το διαβατήριό του, εκδόθηκαν από τις βουλγαρικές αρχές. Παρότι οι γονείς του είχαν ως μόνιμη βάση την Κύπρο και επέστρεψαν στο νησί σαράντα ημέρες μετά τη γέννησή του. .
Για τον ίδιο, η Κύπρος ήταν πάντα το σπίτι του. Εδώ μεγάλωσε, εδώ πήγε σχολείο, εδώ έκανε φίλους και εδώ διαμόρφωσε την ταυτότητά του. Ωστόσο, το γεγονός ότι γεννήθηκε απρόσμενα στο εξωτερικό θα εξελισσόταν, χρόνια αργότερα, σε ένα εφιάλτη.
Το χρονικό εγκατάλειψης από τον πατέρα του
Μέχρι το 2013, ο Μάριος μεγάλωνε έχοντας δίπλα του και τους δύο γονείς του. Ο πατέρας του δραστηριοποιείτο επαγγελματικά τόσο στην Κύπρο όσο και στη Βουλγαρία, ταξιδεύοντας συχνά για να επιβλέπει τις επιχειρήσεις του.
Η οικονομική κρίση του 2013 αποτέλεσε σημείο καμπής. Σύμφωνα με όσα ανάφεραν, η εταιρεία του πατέρα χρεοκόπησε και εκείνος αποφάσισε να μεταβεί στη Ζάμπια, μαζί με συνεργάτη του, αναζητώντας μια νέα επαγγελματική αρχή. Όπως μας είπε η μητέρα του Μάριου, πριν φύγει, πήρε μαζί του τις οικονομίες της οικογένειας, συμπεριλαμβανομένων και των χρημάτων που είχαν μαζέψει για το μέλλον του Μάριου αλλά και χρυσαφικά μεγάλης αξίας.
Ενώ έλεγε πως θα επέστρεφε, δεν το έκανε ποτέ, αφήνοντας πίσω του μία άνεργη μάνα με το πεντάχρονο παιδί τους.
Η μητέρα του βρέθηκε ξαφνικά να μεγαλώνει μόνη ένα παιδί, χωρίς καμία οικονομική υποστήριξη. Όπως θυμάται και μας περιγράφει, υπήρχαν περίοδοι που δυσκολευόταν ακόμη και να εξασφαλίσει τα βασικά για το παιδί της ενώ, για δύο περίπου χρόνια, στηρίχθηκε σημαντικά στη βοήθεια της γιαγιάς του Μάριου, μητέρας του πατέρα του. "Δεν είχα καν δύο ευρώ να πάρω γάλα για τον Μάριο", μας είπε χαρακτηριστικά.
Το 2015 το ζευγάρι χώρισε επισήμως. Ωστόσο, τα προβλήματα δεν τελείωσαν εκεί. Παρά το γεγονός ότι ο πατέρας διατηρούσε επαφές με συγγενικά του πρόσωπα στην Κύπρο, η επικοινωνία με τον γιο του γινόταν όλο και πιο αραιή, μέχρι που ουσιαστικά σταμάτησε.
Σήμερα, ο Μάριος σημείωσε πως δεν νιώθει θυμό για τον πατέρα του αλλά ταυτόχρονα δεν θέλει να έχει πλέον σχέσεις μαζί του. "Από την άλλη, ναι, φταίω και την Κυβέρνηση για όλο αυτό. Άφησαν την υπόθεση να εκκρεμεί και δεν έκαναν τίποτα για εμάς".
Η απουσία του πατέρα, εξάλλου, δεν επηρέασε μόνο την οικογενειακή ζωή του Μάριου, αλλά αποδείχθηκε καθοριστική και για τη μάχη που ακολούθησε.
Εγκλωβισμένος στη γραφειοκρατία
Ο πατέρας επισκέφθηκε την Κύπρο το 2017 για μόνο τρεις μέρες και τον είχε αναγνωρίσει τότε ως γιο του στον κοινοτάρχη. Δεν είχε ολοκληρώσει την διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου για να μπορεί να πάρει κυπριακή υπηκοότητα, με αποτέλεσμα να βρεθεί αντιμέτωπος με πολλά εμπόδια και καθυστερήσεις.
Η μητέρα του Άννα, το 2017 αποτάθηκε στην Επαρχιακή Διοίκηση για έκδοση ταυτότητας. Η διαδικασία προχώρησε, καταβλήθηκαν όλα τα απαράιτητα ποσά, και αποτέλεσμα της διαδικασίας ήταν να εκδοθεί ο αριθμός κυπριακής ταυτότητας χωρίς όμως το δελτίο αυτούσιο.
Οι δύο τους παραπέμφθηκαν σε διάφορες υπηρεσίες και υπουργεία, ενώ κατά καιρούς της προτείνονταν διαφορετικές λύσεις, όπως να κηρυχθεί ο πατέρας σε αφάνεια ή να πραγματοποιηθεί εξέταση DNA. Καμία από αυτές τις επιλογές δεν ήταν πρακτικά εφικτή.
Το παράδοξο, όπως υποστηρίζει η οικογένεια, ήταν ότι από το 2018 υπήρχε δικαστικό διάταγμα που επέτρεπε στη μητέρα να υπογράφει κάθε αναγκαίο έγγραφο για την έκδοση ταυτότητας και διαβατηρίου του παιδιού της. Παρ' όλα αυτά, οι διαδικασίες παρέμεναν στάσιμες.
Μητέρα και γιος δεν έβλεπαν να υπάρχει μία διέξοδος με όλη αυτή τη κατάσταση, οπότε, επόμενη επιλογή τους ήταν η έκδοση του κίτρινου χαρτιού, το λεγόμενο «yellow slip». Ακόμα και εδώ, είχαν να αντιμετωπίσουν εμπόδια. Τους είχαν αναφέρει πως έπρεπε να σταματήσουν την διαδικασία έκδοσης του δελτίου ταυτότητας, ωστόσο η κ. Άννα ανάφερε πως δεν της το επέτρεψαν. "Ακόμη δεν έχω λάβει απάντηση γιατί δεν μπορούσε να διακοπεί την διαδικασία", μας είπε.
Έτσι, ο Μάριος βρέθηκε για χρόνια σε μια αλλόκοτη κατάσταση. Υπήρχε στα κρατικά μητρώα, είχε αριθμό κυπριακής ταυτότητας, αλλά δεν μπορούσε να αποκτήσει το ίδιο το έγγραφο.
Μία μητέρα μόνη απέναντι σε όλα και όλους
Ενώ η μάχη με τη γραφειοκρατία συνεχιζόταν, η οικογένεια κλήθηκε να αντιμετωπίσει και σοβαρές προσωπικές δοκιμασίες.
Το 2018 η μητέρα του Μάριου διαγνώστηκε με καρκίνο. "Υποπτεύομαι ότι ήταν λόγω του άγχους που βίωνα", μας είπε και, παρ' ότι κατάφερε να βγει νικήτρια από τη μάχη με την ασθένεια, λίγο αργότερα διαγνώστηκε με οστεοπόρωση και σκολίωση, προβλήματα που επηρεάζουν μέχρι σήμερα την καθημερινότητά της.
Οι ιατρικές οδηγίες που έλαβε ήταν ξεκάθαρες. Μπορούσε να εργαστεί, σε ελαφριά εργασία, μέχρι και τέσσερις ώρες ημερησίως. Η εύρεση εργασίας με αυτές τις προϋποθέσεις, αποδείχθηκε εξαιρετικά δύσκολη.
Για αρκετά χρόνια η οικογένεια στηριζόταν στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα. Όμως το 2024 η καταβολή του επιδόματος τερματίστηκε, καθώς κρίθηκε ότι είχε προσφερθεί εργασία στη μητέρα του Μάριου και δεν την είχε αποδεχτεί. Σύμφωνα με την ίδια, η θέση αφορούσε πλήρες οκτάωρο, κάτι που δεν μπορούσε να συμβαδίσει με την κατάσταση της υγείας της.
Την ίδια περίοδο σταμάτησαν και άλλες οικονομικές ενισχύσεις που λάμβανε η οικογένεια, ενώ ο πατέρας του Μάριου εξακολουθούσε να μην καταβάλλει διατροφή.
Σήμερα, μητέρα και γιος, επιβιώνουν κυρίως με το επίδομα μονογονιού και περιορισμένη βοήθεια από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, προσπαθώντας να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.
Χωρίς σπίτι, χωρίς ΓεΣΥ και με τον στρατό προ των πυλών
Ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος στο οποίο διαμένουν, ένας εξαιρετικός κύριος όπως μας ανέφεραν, τους έχει ζητήσει να το εγκαταλείψουν, καθώς χρειάζεται το ακίνητο για προσωπική χρήση. Παρά τις συνεχείς προσπάθειες της κ. Άννας να βρει νέο σπίτι, τα αυξημένα ενοίκια καθιστούν την εξεύρεση κατοικίας εξαιρετικά δύσκολη. Αυτή τη στιγμή οι δύο τους συνεχίζουν την διαδικασία εύρεσης στέγης πριν να ενηλικιωθεί ο Μάριος, δηλαδή το συντομότερο δυνατόν.
Την ίδια στιγμή, ακόμη ένα από τα προβλήματα που αντιμετώπισαν με την έλλειψη ταυτότητας, ήταν και η πρόσβαση του Μάριου στο σύστημα υγείας. Πρόσφατα, ο νεαρός τραυματίστηκε κατά τη διάρκεια προπόνησης μπάσκετ και χρειάστηκε να υποβληθεί σε μαγνητική τομογραφία (MRI). Η οικογένεια αναγκάστηκε να πληρώσει 300 ευρώ για εξετάσεις που, υπό διαφορετικές συνθήκες, θα μπορούσαν να γίνουν με πολύ χαμηλότερο κόστος μέσω του ΓεΣΥ.
Παράλληλα, ο Μάριος ενώ δεν κατείχε δελτίο ταυτότητας, το Στρατολογικό Γραφείο τον κάλεσε κανονικά για κατάταξη στην Εθνική Φρουρά. Όπως αναφέρει, έλαβε επανειλημμένες ειδοποιήσεις τα προηγούμενα χρόνια και πρόσφατα κλήθηκε ακόμη και για παραλαβή στρατιωτικού εξοπλισμού.
Για τον ίδιο, η κατάσταση αυτή προκαλεί εύλογα ερωτήματα. "Πώς είναι δυνατόν να θεωρείται κάποιος αρκετά Κύπριος ώστε να υπηρετήσει στρατιωτική θητεία, αλλά όχι αρκετά Κύπριος ώστε να αποκτήσει ταυτότητα;" μας λέει και συμπληρώνει "Είχα τις υποχρεώσεις του κύπριου πολίτη, αλλά όχι τα δικαιώματα, πώς γίνεται αυτό; Τόσα χρόνια νόμιζα ότι δεν θα πάω στρατό και θα πήγαινα να πάω να δουλέψω να μαζέψω χρήματα για να πάω να σπουδάσω. Ένιωθα να βρίσκομαι στο έλεος του Θεού".
Μια εξέλιξη που ήρθε μέσα σε λίγες ημέρες
Η υπόθεση του Μάριου βρισκόταν σε αδιέξοδο για χρόνια, μέχρι τη στιγμή που αποφάσισε να μιλήσει δημόσια για πρώτη φορά. Μετά τη δημοσιοποίηση της ιστορίας του, υπήρξε άμεση κινητοποίηση από το Υπουργείο Εσωτερικών. Σύμφωνα με τον ίδιο, λίγες ημέρες αργότερα, δέχθηκε τηλεφώνημα από αρμόδιους λειτουργούς, οι οποίοι τον ενημέρωσαν ότι υπήρχε οδηγία από τον Υπουργό Εσωτερικών για κατ' εξαίρεση χειρισμό της υπόθεσής του.
Ακολούθησε η έκδοση των απαραίτητων εγγράφων και η διαδικασία έκδοσης της ταυτότητας προχώρησε με ταχείς ρυθμούς. Ο Μάριος φωτογραφήθηκε, έδωσε δακτυλικά αποτυπώματα και ενημερώθηκε ότι η ταυτότητά του θα είναι έτοιμη σύντομα.
Παρά την ανακούφιση που νιώθει, εξακολουθεί να αναρωτιέται γιατί χρειάστηκαν τόσα χρόνια ταλαιπωρίας για να λυθεί ένα πρόβλημα που τελικά διευθετήθηκε μέσα σε λίγες ημέρες. "Δεν αξίζω μια εξήγηση για όλα αυτά; Πιστεύω ότι αδικήθηκα και, ακόμη περισσότερο, αδικήθηκε η μητέρα μου", μας λέει με παράπονο.
Το μέλλον που θέλει να χτίσει
Υπήρξε αριστούχος μαθητής, συμμετείχε σε παγκύπριους διαγωνισμούς και διακρίθηκε ακόμη και στην Ολυμπιάδα Γεωγραφίας, κατακτώντας την τρίτη θέση παγκύπρια. Παράλληλα, ασχολείται ενεργά με τον αθλητισμό και συμμετέχει σε κοινωνικές και σχολικές δραστηριότητες.
Όπως παραδέχεται, η πολύχρονη μάχη με τις κρατικές υπηρεσίες επηρέασε την τελευταία σχολική του χρονιά, καθώς αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ενέργειάς του στην προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος της ταυτότητας. "Τα τελευταία χρόνια είχα τάσεις φυγής, γιατί τόσα χρόνια είναι σαν να μην ήμουν αποδεκτός, τόσα χρόνια δεν με αναγνώριζαν στην Κύπρο".
Όπως αναφέρει, ένα από τα όνειρά του είναι να σπουδάσει στην Αμερική με υποτροφία, κάτι το οποίο άφησε εκτός πλάνου, διότι οικονομικά δεν είναι δυνατόν.
Σήμερα, μετά τις τελευταίες εξελίξεις στη ζωή του, και την παρέμβαση του Υπουργείου Εσωτερικών, ο Μάριος δηλώνει πρωτίστως ευγνώμων που ένα πρόβλημα το οποίο ταλαιπώρησε τον ίδιο και τη μητέρα του για σχεδόν ολόκληρη τη ζωή τους φαίνεται επιτέλους να βρίσκει λύση.
Παρά τα όσα πέρασε, δεν κρύβει την εκτίμησή του προς τον Υπουργό Εσωτερικών, Κωνσταντίνο Ιωάννου, για την απόφαση να δοθεί κατ’ εξαίρεση διέξοδος στην υπόθεσή του. Ο ίδιος εκφράζει την επιθυμία να έχει μια κατ’ ιδίαν συνάντηση μαζί του, όχι μόνο για να τον ευχαριστήσει προσωπικά για τη συμβολή του στην επίλυση ενός ζητήματος που παρέμενε άλυτο επί χρόνια, αλλά και για να λάβει απαντήσεις σε ερωτήματα που τον συνοδεύουν από την παιδική του ηλικία.
