Η κλιματική αλλαγή, η αστικοποίηση και η αυξημένη κινητικότητα ανθρώπων και ζώων έχουν συμβάλει σημαντικά στην εξάπλωση νοσημάτων που μεταδίδονται μέσω κουνουπιών. Στο πλαίσιο αυτό, η Κύπρος θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη λόγω της γεωγραφικής της θέσης στη μεταναστευτική διαδρομή πολλών ειδών πτηνών μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης.
Πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις πόλεις Λευκωσία και Λεμεσό κατά την περίοδο 2019–2022 κατέγραψε σημαντικά ευρήματα σχετικά με τα κουνούπια και τους ιούς που μεταφέρουν.
Συνολικά συλλέχθηκαν περισσότερα από 5.900 κουνούπια από 13 διαφορετικές τοποθεσίες. Οι επιστήμονες εντόπισαν εννέα διαφορετικά είδη, με τα Aedes detritus και Culex pipiens να αποτελούν τα πιο συχνά είδη. Μέσω μοριακών αναλύσεων διαπιστώθηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο η παρουσία τόσο του βιοτύπου Culex pipiens molestus όσο και υβριδίων μεταξύ των δύο βιοτύπων του είδους. Τα υβρίδια αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορούν να λειτουργήσουν ως «γέφυρα» μετάδοσης ιών από τα πτηνά προς τον άνθρωπο και άλλα θηλαστικά.
Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης ήταν η πρώτη καταγραφή του ιού Usutu (USUV) στην Κύπρο.
Δείτε την έρευνα εδώ.
Ο ιός ανιχνεύθηκε σε δείγμα κουνουπιών Culex pipiens που συλλέχθηκε στο δάσος Αμαλθίας τον Μάρτιο του 2022. Ο Usutu είναι ένας αναδυόμενος ζωονοσογόνος ιός που μεταδίδεται κυρίως μεταξύ πτηνών και κουνουπιών, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να προσβάλει και ανθρώπους προκαλώντας από ήπιο πυρετό έως σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές.
Επιπλέον, η ανάλυση των γευμάτων αίματος των κουνουπιών αποκάλυψε ότι αυτά τρέφονται τόσο από οικόσιτα ζώα όσο και από άγρια πτηνά, γεγονός που ενισχύει τις πιθανότητες κυκλοφορίας και μετάδοσης ιών στο φυσικό περιβάλλον.
Συμπερασματικά, η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη για συστηματική επιτήρηση των πληθυσμών κουνουπιών και των παθογόνων που μεταφέρουν στην Κύπρο. Η έγκαιρη ανίχνευση νέων ιών και η κατανόηση των μηχανισμών μετάδοσής τους αποτελούν βασικά εργαλεία για την προστασία της δημόσιας υγείας και την πρόληψη μελλοντικών επιδημιών.
