O Υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Κωνσταντίνος Φυτιρής, μετά τη λήξη της άτυπης Υπουργικής Συνάντησης των Υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσων της Ευρωπαικής ‘Ενωσης, μίλησε για την κοινή τους συνάντηση που στο επίκεντρο των θεμάτων ήταν η διασφάλιση της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στον χώρο της ΕΕ.
Η ομιλία του:
Με τη λήξη της σημερινής συνεδρία ολοκληρώνουμε την διήμερη άτυπη υπουργική συνάντηση Εσωτερικών Υποθέσεων και Δικαιοσύνης που διοργανώθηκε από την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου ΕΕ.
Κατά την διάρκεια της ημέρας ανταλλάξαμε απόψεις για σημαντικά θέματα για την διασφάλιση της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στον χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, οι Υπουργοί συμφώνησαν ότι, χρειαζόμαστε ευρωπαϊκές λύσεις και συντονισμένη δράση για τις σύγχρονες προκλήσεις της Δικαιοσύνης.
Συζητήσαμε πρώτα την ανάγκη ενίσχυσης των δυνατοτήτων των αρχών στην ΕΕ να ανακτούν περιουσιακά στοιχεία από τους εγκληματίες, σε ένα συνεχώς εξελισσόμενο χρηματοοικονομικό περιβάλλον.
Το θέμα αυτό επιλέχθηκε στοχευμένα αφού εντάσσεται σε μια από τις βασικές προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας που είναι η ενίσχυση της πρόληψης και η αντιμετώπιση του οργανωμένου και διασυνοριακού εγκλήματος.
Το παράνομα περιουσιακά στοιχεία που αποκομίζουν οι εγκληματικές οργανώσεις όσο παραμένουν στην κατοχή τους αποτελούν το βασικό κινητήριο παράγοντα για εδραίωση και επέκταση των εκνόμων δραστηριοτήτων τους. Οι Αρχές πρέπει να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις νέες μεθόδους απόκρυψης, ξεπλύματος και επανεισαγωγής του παράνομου κέρδους στην νόμιμη οικονομία αφού τούτο είναι απαραίτητο για την εξάρθρωση του οργανωμένου εγκλήματος.
Η συζήτηση μας ανέδειξε την συναντίληψη ανάμεσα στα Κράτη Μέλη για τη σοβαρότητα αυτών των απειλών και όλοι οι Υπουργοί τοποθετήθηκαν θετικά για την ανάγκη αποτελεσματικότερης εφαρμογής του υφιστάμενου νομικού οπλοστασίου τόσο σε εθνικό όσο και σε διασυνοριακό επίπεδο. Ιδιαίτερα χρήσιμο νομικό εργαλείο προς την κατεύθυνση αυτή αναμένεται να αποτελέσει η εφαρμογή της πρόσφατης Οδηγίας που θα δίνει τη δυνατότητα για τη δήμευση ανεξήγητου πλούτου.
Οι Υπουργοί συμφώνησαν επίσης στην σημασία που έχει η σύμπραξη μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου τομέα για εξιχνίαση του οικονομικού εγκλήματος και ανάκτηση παράνομων εσόδων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, σεβόμενοι πάντα τα δικαιώματα των πολίτων όπως η προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι ακόμη μια βασική προτεραιότητα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Σήμερα προσεγγίσαμε το εν λόγω θέμα από την πτυχή της αποκατάστασης της δικαιοσύνης στις περιπτώσεις διασυνοριακής επιστροφής πολιτιστικών αγαθών που έχουν παρανόμως απομακρυνθεί από τον νόμιμο ιδιοκτήτη τους. Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία αφού εντοπίζονται αδυναμίες στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών νομοθεσιών, τις οποίες αρχαιοκάπηλοι, επιτήδειοι έμποροι καθώς και κακόπιστοι κάτοχοι εκμεταλλεύονται ώστε να επιλέγουν το ευνοϊκότερο για αυτούς νομικό καθεστώς, μεταφέροντας τα κλοπιμαία πολιτιστικά αγαθά στα κράτη με τους πιο ευνοϊκούς για αυτούς νόμους.
Οι υπουργοί κατά τη συζήτηση συμφώνησαν στην ανάγκη για περισσότερη διερεύνηση του θέματος και προς τούτο, κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει σχετικές μελέτες αντικτύπου.
Κατά το τελευταίο μέρος της συνάντησης μας εξετάσαμε το θέμα των εναλλακτικών μέτρων αντί της κράτησης για ανήλικους και νεαρούς ενήλικες παραβάτες που εμπλέκονται σε υποθέσεις χρήσης ναρκωτικών και έρχονται σε επαφή με το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης.
Από την ανταλλαγή απόψεων των Υπουργών, αναδείχθηκε η κοινή θέση ότι η κράτηση πρέπει να αποτελεί ύστατο μέτρο, ιδίως για τους ανηλίκους, με έμφαση στην αρχή της «θεραπείας αντί της τιμωρίας», αναγνωρίζοντας ότι η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι πρώτιστα ζήτημα υγείας και κοινωνικής φύσης ενώ παράλληλα συνδράμει την αποφόρτιση των φυλακών.
Επισημάνθηκε η ευρεία αξιοποίηση εναλλακτικών μέτρων, όπως η αποχή από δίωξη υπό όρους, η αναστολή ποινών με θεραπευτικούς όρους και τα δομημένα προγράμματα πρόληψης, θεραπείας και αποκατάστασης, για την αντιμετώπιση των αιτίων της παραβατικότητας την υποστήριξη των χρηστών και τη μείωση της υποτροπής.
Τονίστηκε η σημασία του έγκαιρου εντοπισμού προβλημάτων χρήσης ουσιών και της λήψης αποφάσεων βάσει εξατομικευμένης αξιολόγησης των αναγκών και της ευαλωτότητας του νεαρού παραβάτη.
Υπογραμμίστηκε επίσης ότι η αποτελεσματική εναλλακτική μεταχείριση προϋποθέτει ισχυρή διεπιστημονική συνεργασία μεταξύ δικαιοσύνης, υγείας, κοινωνικών υπηρεσιών, εκπαίδευσης και τοπικών φορέων, καθώς και ο καθοριστικός ρόλος των εξειδικευμένων εισαγγελέων, δικαστηρίων ανηλίκων και υπηρεσιών θεραπείας και επιτήρησης.
Τέλος, επισημάνθηκε ότι η εναλλακτική μεταχείριση απαιτεί να υπάρχει συνέχεια μέσω μετά-θεραπευτικής φροντίδας, πρόληψης, επανένταξης, ψυχοκοινωνικής στήριξης και παρακολούθησης, ενώ αναγνωρίστηκε η προστιθέμενη αξία της ενωσιακής συνεργασίας.
Η Κυπριακή Προεδρία θα αξιοποιήσει τα συμπεράσματα αυτά στη διαμόρφωση του υπό διαβούλευση Σχεδίου Δράσης για τα Ναρκωτικά της ΕΕ.
Τα κράτη τηρούν νόμους και ταχίτητα ανταπόκρισης, συνένοση δυνάμεων οικονομίας, αστυνομίας, πληροφοριφών, να κτιστεί ένα σύστημα που να είναι ένα βήμα μπορστά απ΄οτο οργανωμένο έγκλημα.
