Η εμπορία ανθρώπων παραμένει μια από τις πιο σοβαρές μορφές παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, απαιτώντας συνεχή επαγρύπνηση και συντονισμένη δράση από το κράτος και την κοινωνία. Παρά το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην Κύπρο εκφράζουν έντονη ανησυχία για τη θεσμική αδράνεια και την ανεπαρκή εφαρμογή των πολιτικών κατά της εμπορίας ανθρώπων, καλώντας την κυβέρνηση να αναλάβει άμεση και ουσιαστική δράση για την προστασία των θυμάτων και την ενίσχυση της λογοδοσίας.
Η ανακοίνωση:
Εμείς, οι υπογράφουσες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που εργαζόμαστε για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και την προστασία των δικαιωμάτων των θυμάτων και επιζωσών, εκφράζουμε τη βαθιά μας ανησυχία για τη συνεχιζόμενη θεσμική αδράνεια και αποτυχία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων.
Παρά την ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου νομικού και πολιτικού πλαισίου, που περιλαμβάνει τον Νόμο 60(I)/2014 και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης 2023–2026, η εφαρμογή του παραμένει ασθενής, κατακερματισμένη και ανεπαρκώς χρηματοδοτημένη. Η Πολυθεματική Συντονιστική Ομάδα (ΠΣΟ) —ο βασικός μηχανισμός που έχει εντολή να εποπτεύει τον συντονισμό, την εφαρμογή πολιτικών και την παρακολούθηση— δεν έχει συνεδριάσει τακτικά από τη μεταφορά της στο Υφυπουργείο Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας (ΥΜΔΠ).
Η αναστολή της λειτουργίας της έχει δημιουργήσει ένα σοβαρό κενό ηγεσίας, λογοδοσίας και δι-υπουργικής συνεργασίας, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών κατά της εμπορίας ανθρώπων. Υπό το ΥΜΔΠ, ο συντονισμός έχει ουσιαστικά παγώσει, ενώ η διατομεακή/διεπιστημονική συνεργασία έχει παραλύσει. Η αδράνεια του ΥΜΔΠ, σε συνδυασμό με την περιορισμένη εντολή του που επικεντρώνεται αποκλειστικά στη μετανάστευση, έχει δημιουργήσει αποτρεπτικό αποτέλεσμα και στα άλλα υπουργεία, που οδηγεί στην μη ανάληψη ευθύνης ή μέτρων κατά της εμπορίας από μέρος τους.
Σε μια περίοδο όπου η εμπορία ανθρώπων αυξάνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί να αντέξει τη θεσμική παράλυση. Η έλλειψη συντονισμού, η ακανόνιστη σύγκληση της ΠΣΟ, οι καθυστερήσεις στην αναγνώριση θυμάτων, η ανεπαρκής εκπαίδευση επαγγελματιών πρώτης γραμμής και η συνεχιζόμενη απουσία της έμφυλης διάστασης έχουν πραγματικές συνέπειες για τα θύματα – πολλά από τα οποία παραμένουν αόρατα, χωρίς υποστήριξη και εκτεθειμένα σε επαναθυματοποίηση.
Καλούμε την Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας να:
- Συγκαλέσει αμέσως την Πολυθεματική Συντονιστική Ομάδα (ΠΣΟ) και να διασφαλίσει την απομάκρυνσή της από το Υφυπουργείο Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας. Η πολιτική ευθύνη συντονισμού για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων πρέπει να μεταφερθεί στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, όπου μπορεί να ενταχθεί σε ένα πλαίσιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επιβολής του νόμου και προστασίας θυμάτων, και να λειτουργήσει αποτελεσματικά δια-υπουργικά.
- Διασφαλίσει τακτικές συνεδριάσεις, διαφανή λειτουργία και ουσιαστική συμμετοχή των κρατικών υπηρεσιών, της κοινωνίας των πολιτών και ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων στην ΠΣΟ.
- Θεσπίσει συστηματική εκπαίδευση σχετικά με τη διεπιστημονική συνεργασία και τον Εθνικό Μηχανισμό Αναφοράς (ΕΜΑ) για όλους/ες τους/τις εμπλεκόμενους/ες επαγγελματίες, συμπεριλαμβανομένων λειτουργών κοινωνικής ευημερίας, αστυνομικών, λειτουργών μετανάστευσης, παρόχων υγείας και διερμηνέων.
- Εξασφαλίσει την ορθή εφαρμογή του Εθνικού Μηχανισμού Παραπομπής (ΕΜΠ), εγγυώμενη έγκαιρη ταυτοποίηση, παραπομπή και υποστήριξη των θυμάτων εμπορίας, βάσει μιας προσέγγισης που είναι ενημερωμένη από το τραύμα, ευαίσθητη στο φύλο και βασισμένη στα ανθρώπινα δικαιώματα.
- Διορίσει και χρηματοδοτήσει έναν/μιαν ανεξάρτητο/η Εθνικό/ή Εισηγητή/ρια, όπως προβλέπεται στην αναθεωρημένη Οδηγία της ΕΕ για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων (2011/36/ΕΕ), στις συστάσεις της GRETA και στην έκθεση United Action Against Human Trafficking (2005), με στόχο την παρακολούθηση των δράσεων, τη συλλογή δεδομένων και τη διασφάλιση της λογοδοσίας.
- Διαθέσει επαρκή και βιώσιμη χρηματοδότηση για τις υπηρεσίες υποστήριξης θυμάτων, περιλαμβανομένων των ΜΚΟ που συμπληρώνουν τη φροντίδα που παρέχει το κράτος.
- Υιοθετήσει μια προσέγγιση με επίκεντρο τις επιζώσες, που να δίνει προτεραιότητα στις φωνές και την αυτονομία τους και να αντιμετωπίζει τα βαθύτερα αίτια, όπως η έμφυλη ανισότητα, ο οικονομικός αποκλεισμός και η βία κατά των γυναικών.
- Αναπτύξει και χρηματοδοτήσει επαρκώς υπηρεσίες ένταξης που να είναι ευαίσθητες στο φύλο και στο τραύμα, διασφαλίζοντας την πρόσβαση των θυμάτων/επιζωσών σε:
- Έγκαιρη και ολοκληρωμένη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής, γυναικολογικής και άλλης απαραίτητης φροντίδας·
- Έγκαιρη ενημέρωση για τα δικαιώματά τους, το καθεστώς διαμονής και την πορεία των υποθέσεών τους·
- Νομική υποστήριξη και συνδρομή καθ’ όλη τη διάρκεια της ταυτοποίησης και των δικαστικών διαδικασιών·
- Επαγγελματική κατάρτιση, ψυχοεκπαιδευτική και κοινωνική υποστήριξη και ευκαιρίες οικονομικής ενδυνάμωσης (π.χ. πρόσβαση σε τεχνολογικές/ψηφιακές δεξιότητες, προγράμματα μητέρας-παιδιού, σεξουαλική διαπαιδαγώγηση και ενημέρωση για τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα δικαιώματα).
- Αναγνωρίσει και ενισχύσει τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών ως ισότιμου εταίρου στη διαμόρφωση, εφαρμογή και παρακολούθηση πολιτικών.
Η εμπορία ανθρώπων δεν είναι ζήτημα μετανάστευσης· είναι έγκλημα και σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει αναλάβει σημαντικές δεσμεύσεις σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο· είναι καιρός αυτές οι δεσμεύσεις να μεταφραστούν σε πραγματική και αποτελεσματική δράση.
Καλούμε τις αρχές να ενεργήσουν χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Οι ζωές και η ασφάλεια των θυμάτων-επιζωσών εξαρτώνται από αυτό.
Κατάλογος Υπογραφουσών Οργανώσεων
- Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου (MIGS)
- CARITAS Κύπρου
- Ίδρυμα Προώθησης Ισότητας ΥΠΑΤΙΑ
- Έδρα UNESCO για την Ισότητα των Φύλων, Πανεπιστήμιο Κύπρου
- Step Up Stop Slavery (SUSS)
- Κυπριακός Σύνδεσμος Οικογενειακού Προγραμματισμού
- Cyprus Stop Trafficking
- Γυναικείος Όμιλος Πρωτοπορία
- Birth Forward
- Σοσιαλιστική Γυναικεία Κίνηση
- Mission Solidarity Cy
- ΚΙΣΑ – Ισότητα, Στήριξη, Αντιρατσισμός
- Generation for Change CY
- Wellspring Cyprus
