Οι αναμνήσεις από σημαντικές εμπειρίες μάθησης, όχι μόνο για κρίσιμα γεγονότα της ζωής μας αλλά και για πιο απλές καταστάσεις που είναι πρωτόγνωρες, όπως η πρώτη φορά που κάποιος οδηγός παίρνει κλήση για υπερβολική ταχύτητα, αποτυπώνονται έντονα στον εγκέφαλο. Αντίθετα, οι επαναλαμβανόμενες καθημερινές εμπειρίες, όπως το τι φάγαμε για δείπνο πριν από δύο εβδομάδες, τείνουν να ξεχνιούνται. Τι προκαλεί αυτή τη διαφορά;
Σύμφωνα με νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Cell Reports, ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι «προγραμματισμένος» να δίνει προτεραιότητα σε νέες και χρήσιμες πληροφορίες, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν για τη μάθηση και τη λήψη αποφάσεων στο μέλλον. Με άλλα λόγια, η μνήμη επικεντρώνεται σε ό,τι μπορεί να έχει ουσιαστική αξία για την καθημερινή μας ζωή και την ανάπτυξη δεξιοτήτων.
Τι κερδίζει ο εγκέφαλος από νέες πληροφορίες;
Οι ερευνητές του Carnegie Mellon University εντόπισαν συγκεκριμένες νευρωνικές συνδέσεις που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στη διαδικασία της μάθησης αιτιότητας, δηλαδή στο πώς ένα γεγονός οδηγεί σε ένα άλλο. Αυτή η ανακάλυψη, αν και μοιάζει αυτονόητη, μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για την κατανόηση της μάθησης και τη βελτίωση της αντιμετώπισης μαθησιακών δυσκολιών.
Η μελέτη εξέτασε πώς ο εγκέφαλος αξιολογεί κάτι νέο για πρώτη φορά και αποφασίζει αν είναι ουσιαστικό. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο εγκέφαλος είναι προσαρμοσμένος να κατανοεί τις αιτιώδεις σχέσεις: όταν προσπαθούμε να μάθουμε κάτι τελείως καινούργιο, αυτή η στιγμή ενεργοποιεί ιδιαίτερες διαδικασίες σκέψης και μάθησης. Η νέα πληροφορία μπορεί να επηρεάσει τη γνώση, τη συμπεριφορά μας και να ανοίξει νέες δυνατότητες δράσης.
Η έρευνα επικεντρώθηκε στη σύνδεση δύο τύπων νευρώνων και διαπίστωσε ότι η ισχύς της σύνδεσης αλλάζει μόνο όταν η εμπειρία είναι ουσιαστική. Με άλλα λόγια, χωρίς κάτι χρήσιμο να μάθει κανείς, ο εγκέφαλος δεν εμφανίζει καμία αλλαγή.
Πότε αξιολογείται μια πληροφορία ως σημαντική;
Οι επιστήμονες παρατήρησαν τον εγκέφαλο σε τρεις καταστάσεις:
Όταν ένα ερέθισμα συνοδευόταν πάντα από ανταμοιβή
Όταν ένα ερέθισμα συνοδευόταν μερικές φορές από ανταμοιβή
Όταν η ανταμοιβή δινόταν χωρίς κανένα ερέθισμα
Όταν η ανταμοιβή δεν ήταν αξιόπιστη, το ερέθισμα αγνοήθηκε γρήγορα και δεν υπήρξε αλλαγή στη δραστηριότητα του εγκεφάλου. Αυτό υποδεικνύει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να ξεχωρίζει πότε υπάρχει χρήσιμος συσχετισμός και πότε όχι, αγνοώντας ανούσιες πληροφορίες.
Συμπερασματικά, η μελέτη καταδεικνύει ότι ο εγκέφαλος είναι εξαιρετικά ευαίσθητος σε νέες και ουσιαστικές πληροφορίες και ότι η μάθηση είναι πιο αποτελεσματική όταν υπάρχει σαφής αιτιώδης σχέση.
Με πληροφορίες από Vita
