Ιογενείς λοιμώξεις, όπως η Covid και η γρίπη, φαίνεται να μπορούν να «ξυπνούν» κοιμισμένα καρκινικά κύτταρα σε πρώην καρκινοπαθείς, οδηγώντας σε εμφάνιση μεταστατικών όγκων, σύμφωνα με μελέτη που βασίστηκε σε πειραματόζωα και επιδημιολογικά δεδομένα της πανδημίας.
Ακόμη και ασθενείς που θεωρούνται πλήρως απαλλαγμένοι από τον καρκίνο μπορεί να φέρουν σε λανθάνουσα μορφή καρκινικά κύτταρα, τα οποία αποσπάστηκαν από τον αρχικό όγκο και εγκαταστάθηκαν σε άλλα όργανα, όπως οι πνεύμονες ή ο μυελός των οστών.
Τα κύτταρα αυτά μπορούν να παραμείνουν κοιμισμένα για δεκαετίες, πριν ενεργοποιηθούν ξανά και δημιουργήσουν νέους όγκους. Περίπου το 25% των ασθενών που έχουν επιζήσει από καρκίνο του μαστού εμφανίζουν τελικά μεταστάσεις λόγω αυτού του φαινομένου.
Η μελέτη, που δημοσιεύεται στο Nature, επικεντρώνεται στον καρκίνο του μαστού και υποδεικνύει ότι η ενεργοποίηση των κοιμισμένων καρκινικών κυττάρων μπορεί να προκληθεί από φλεγμονώδεις αντιδράσεις που πυροδοτούνται από ιογενείς λοιμώξεις.
Αναλύοντας δεδομένα από την πανδημία, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η λοίμωξη από Covid σχετίζεται με διπλασιασμό του κινδύνου θανάτου από καρκίνο.
«Τα ευρήματα είναι δραματικά», σχολίασε ο Τζέιμς ΝτεΓκρέγκορι από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στην Ορόρα, μέλος της ερευνητικής ομάδας, στον ιστότοπο του περιοδικού.
Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού δεν ενεργοποιούν μόνο τα κύτταρα, αλλά προάγουν επίσης τον πολλαπλασιασμό τους σε «τεράστιους αριθμούς», πρόσθεσε ο ερευνητής.
Ανεξέλεγκτος πολλαπλασιασμός
Η ομάδα του ΝτεΓκρέγκορι απομόνωσε καρκινικά κύτταρα από γενετικά τροποποιημένα ποντίκια με καρκίνο του μαστού. Τα κύτταρα μεταφέρθηκαν σε άλλα όργανα, όπως οι πνεύμονες, και τα πειραματόζωα εκτέθηκαν είτε στον κορονοϊό είτε στον ιό της γρίπης.
Μέσα σε λίγες ημέρες από τη λοίμωξη, τα καρκινικά κύτταρα ενεργοποιήθηκαν, άρχισαν να πολλαπλασιάζονται και προκάλεσαν μεταστάσεις.
Η ενεργοποίηση αυτή αποδίδεται στην ιντερλευκίνη-6, μια ουσία του ανοσοποιητικού που ενισχύει την άμυνα έναντι ιών. Σε ποντίκια που δεν παρήγαγαν ιντερλευκίνη-6, τα κύτταρα πολλαπλασιάζονταν πολύ πιο αργά.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ωστόσο, η λοίμωξη δεν προκάλεσε μεταστάσεις, καθώς τα καρκινικά κύτταρα επέστρεψαν σε λανθάνουσα κατάσταση περίπου δύο εβδομάδες μετά την αρχική έκθεση, χωρίς μείωση του αριθμού τους.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μια σειρά διαδοχικών λοιμώξεων αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο επικίνδυνων μεταστάσεων. «Η φλόγα φουντώνει αλλά μετά υποχωρεί», είπε ο ΝτεΓκρέγκορι. «Τώρα όμως υπάρχει 100 φορές περισσότερη χόβολη», αυξάνοντας τον κίνδυνο μελλοντικών μεταστάσεων.
Τα ευρήματα στα ποντίκια φαίνεται να αντανακλώνται και στον άνθρωπο: πληθυσμιακά δεδομένα από τη Βρετανία και άλλες χώρες δείχνουν αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο σε άτομα που είχαν νοσήσει από Covid-19 τους προηγούμενους μήνες.
Εάν τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν από μελλοντικές μελέτες, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέες συστάσεις για πρώην καρκινοπαθείς. Για παράδειγμα, φάρμακα που μπλοκάρουν την ιντερλευκίνη-6 έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση φλεγμονής σε ασθενείς με Covid-19, και ενδέχεται να αποτρέπουν και τις μεταστάσεις.
Μέχρι να υπάρξουν οριστικές απαντήσεις, ο ΝτεΓκρέγκορι συνιστά οι πρώην καρκινοπαθείς να εμβολιάζονται κατά της Covid-19 και της γρίπης και να προσέχουν τις λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει τώρα να διερευνήσει αν το φαινόμενο ισχύει και για άλλες μορφές καρκίνου ή άλλους ιούς.
