Λίγα 24ωρα πριν τη μεγάλη γιορτή της Ορθοδοξίας, αυτή της Κοίμησης της Θεοτόκου, η δικοινοτική επιτροπή για την πολιτιστική κληρονομιά, γνωστοποίησε ότι ολοκλήρωσε τις εργασίες συντήρησης ενός από τους πιο εμβληματικούς ναούς της Κύπρου.
Αυτόν, της Παναγίας της Κανακαριάς στη Λυθράγκωμη της Καρπασίας, η οποία αποτελεί μνημείο απαράμιλλης ομορφιάς και ανεκτίμητης ιστορικής και θρησκευτικής αξίας.
Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου - Βυζαντινολόγος - Μέλος Δικοινοτικής Επιτροπής Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Ιδιαίτερα σημαντικό μνημείο του οποίου οι απαρχές βρίσκονται κάπου στα τέλη του 5ου αιώνα, όταν πρωτοχτίστηκε στο σημείο αυτό μια παλαιοχριστιανική βασιλική. Η βασιλική αυτή καταστράφηκε τον έβδομο αιώνα, ίσως κατά τις αραβικές επιδρομές και ξαναχτίστηκε στις αρχές του 8ου. Τον 12ο αιώνα παίρνει το μνημείο τη σημερινή του μορφή.
Σημείο αναφοράς του ναού το περίφημο ψηφιδωτό του, που διασωζόταν μέχρι το 1979 και απεικόνιζε τη Θεοτόκο ένθρονη βρεφοκρατούσα μεταξύ των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ.
Το πιο σημαντικό σε αυτό το ψηφιδωτό, είναι ότι η Θεοτόκος απεικονιζόταν μέσα σε θεϊκή δόξα.
Τα ψηφιδωτά περιήλθαν στα χέρια του αδίστακτου Τούρκου αρχαιοκάπηλου, Αϊντίν Ντικμέν και αρκετά από αυτά βρέθηκαν να πωλούνται στην Αμερική. Μετά από προσφυγή της Δημοκρατίας και της Εκκλησίας της Κύπρου, επαναπατρίστηκαν στο σύνολό τους σχεδόν όλα τα τεμάχια, τα οποία σήμερα εκτίθενται στο Βυζαντινό Μουσείο.
Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου - Βυζαντινολόγος - Μέλος Δικοινοτικής Επιτροπής Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πέραν από αυτό το εξαιρετικής τέχνης και μοναδικό ψηφιδωτό του 6ου αιώνα. Στο ναό υπάρχουν σήμερα τοιχογραφίες τουλάχιστον από τον 9ο αιώνα, μέχρι και τον 16ο. Έχουμε έναν πολύ σημαντικό τοιχογραφικό διάκοσμο.
Για να προσθέσει, ότι το μνημείο ανήκει όχι μόνο στους Έλληνες της Κύπρου, αλλά και σε όλη την πολιτισμένη ανθρωπότητα, ενώ να τονιστεί ότι εργασίες συντήρησης έγιναν και στα κελιά του μοναστηριού, πλησίον του ναού.
