Ο μικρός οικισμός Φιλάνι, σχεδόν πλήρως εγκαταλελειμμένος σήμερα, βρίσκεται στην επαρχία Λευκωσίας, μόλις 5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του χωριού Πολιτικό, εντός των διοικητικών ορίων του τελευταίου. Κτισμένο σε μέσο υψόμετρο 580 μέτρων, το χωριό είναι γεωλογικά τοποθετημένο σε λάβες, πάνω στις οποίες έχουν αναπτυχθεί φαιοχώματα.
Ο οικισμός αρχικά ιδρύθηκε ως μετόχι του μοναστηριού της Παναγίας του Μαχαιρά, το οποίο είχε αποκτήσει σημαντική κτηματική περιουσία στην περιοχή, πιθανόν πριν από το 1600
Υπάρχουν καταγραφές των κτημάτων του μοναστηριού στο Φιλάνι ήδη από το 1773.
Διάβασε ακόμα >> Εντυπωσιακές εικόνες από την αυγουστιάτικη πανσέληνο
Δύο επιγραφές που έχουν βρεθεί στον οικισμό πληροφορούν ότι το 1600 είχε κατασκευαστεί ο ληνός (δηλαδή ο χώρος επεξεργασίας σταφυλιών), γεγονός που αποδεικνύει ότι το μοναστήρι του Μαχαιρά είχε ήδη ιδρύσει το μετόχι του Φιλανιού πριν από αυτή τη χρονιά. Επιπλέον, το 1635 το Μετόχι χτίστηκε από τους μαστόρους Κωνσταντίνο και Μάρκο, σύμφωνα με επιγραφή που αναφέρει τον Δορόθεο ιερομόναχο.
Κατά την Τουρκοκρατία υπήρχε στην περιοχή του Φιλανιού νερόμυλος στον ποταμό Πηδκιά, ο οποίος ρέει στα δυτικά του χωριού. Την ίδια περίοδο κτίστηκε και η ξυλόστεγη, μονόκλιτη εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, που λειτουργούσε για τους μοναχούς και τους εργαζόμενους στο μετόχι. Η εκκλησία ανακαινίστηκε πλήρως το 1819, επί αρχιεπισκόπου Κυπριανού, όταν επιστάτης στο μετόχι ήταν ο αρχιμανδρίτης Φιλάρετος, σύμφωνα με επιγραφή που σώζεται έως σήμερα.
Σε πλίνθινους τοίχους σπιτιών του Φιλανιού διατηρούνται ακόμη εντοιχισμένα πολλά τζιβέρκια, κυλινδρικά πήλινα αγγεία για την εκτροφή μελισσών, γεγονός που μαρτυρά την ανάπτυξη της μελισσοκομίας στον οικισμό και την παραγωγή μελιού στο παρελθόν.
Με μόλις 24 κατοίκους καταγεγραμμένους στην απογραφή του 1911, το χωριό εγκαταλείφθηκε σταδιακά, κυρίως λόγω μιας λοιμώδους ασθένειας που εξελίχθηκε σε επιδημία, η οποία αποδεκάτισε τον πληθυσμό
Στις απογραφές του 1946 και του 1960 οι κάτοικοι του Φιλανιού καταγράφονταν πλέον μαζί με αυτούς του Πολιτικού, καθώς το χωριό είχε ουσιαστικά εγκαταλειφθεί οριστικά.
Σήμερα, σχεδόν όλα τα παραδοσιακά κτίσματα του Φιλανιού είναι ερειπωμένα. Ωστόσο, κοντά στα ερείπια έχει ανεγερθεί και λειτουργεί το σύγχρονο αναρρωτήριο «Αγία Σκέπη».
Η πανέμορφη φυσική λίμνη της περιοχής
Όσον αφορά στη φυσική λίμνη της περιοχής, αυτή ονομάζεται «Κόλυμπος» και αποτελεί έναν πανέμορφο χώρο περιβαλλοντικής ομορφιάς και αισθητικής. Η λίμνη, με τα κρυστάλλινα νερά της, φαίνεται να υπήρξε παλαιότερα λατομείο, ενώ σήμερα αποτελεί σημαντικό σημείο ενδιαφέροντος για επισκέπτες και φυσιολάτρες.
Τη λίμνη Κόλυμπος μπορείτε να βρείτε εδώ:
Google Maps: Filani Lake
Με πληροφορίες από Polignosi, Wikipedia
