Όταν ήρθε εκείνη η μαύρη μέρα της 20ης Ιουλίου του 1974, έμελλε να είναι εκείνη η στιγμή που θα ξεκινούσαν και τα δεινά αρκετών Κυπρίων που αναγκάστηκαν να προσφυγοποιηθούν. Οι επιπτώσεις της τουρκικής εισβολής άγγιξαν όλους τους τομείς της κοινωνικής, αθλητικής και πολιτιστικής ζωής των προσφύγων. Αφού αποχώρησαν με τη βία από τα χωριά και τις πόλεις τους, η επόμενη μέρα τους βρήκε στην επιβίωση. Προσπαθούσαν να βρουν τρόπους πώς αυτοί και οι οικογένειές τους θα καταφέρουν να προχωρήσουν στη ζωή τους με τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν μετά την εισβολή.
Ο αθλητισμός και ο πολιτισμός ήταν ένας από τους τομείς που είχε πληγεί σε μεγάλο βαθμό από την εισβολή των τούρκων στο νησί. Μικρά και μεγάλα αθλητικά σωματεία, τα πρώτα χρόνια στην προσφυγιά, έπρεπε να ανασυσταθούν και να δουν την επόμενη μέρα με αισιοδοξία, με τα όσα υπάρχοντα είχαν από τις αθλητικές εγκαταστάσεις στα κατεχόμενα εδάφη μας.
Σε αυτό αφιέρωμα του ant1live θα καταπιαστούμε με την πορεία, την ιστορία και τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν τότε και τις προσπάθειες που καταβάλλουν μέχρι σήμερα για να κρατηθούν στη ζωή τα μικρά προσφυγικά σωματεία. Κάποια από αυτά είναι αμιγώς αθλητικά και άλλα πολιτιστικά. Κάποια άλλα δημιουργήθηκαν στην προσφυγιά για να παραδώσουν στις επόμενες γενιές την προσφυγική κουλτούρα, τα ήθη και τα έθιμα και να τους μάθουν την ιστορία των χωριών τους.
Το αφιέρωμά μας θα ξεκινήσει με το σωματείο της Λάβας Γύψου
Ένα σωματείο το οποίο ιδρύθηκε το 1956 στο κατεχόμενο χωριό της Γύψου, της επαρχίας Αμμοχώστου. Πρόκειται για σύλλογο, μετεξέλιξη του Συλλόγου που ήδη υπήρχε από την εποχή του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Ο σύλλογος ονομαζόταν Μορφωτικός Σύλλογος, στη συνέχεια πήρε την ονομασία Αγροτική Ένωση Κύπρου και μετέπειτα Αθλητική Ένωση Λαϊκών Οργανώσεων Γύψου. Επίσημα το όνομα Λάβα το έλαβε την χρονιά ίδρυσής του. Η ομάδα είχε στη Γύψου την μόνιμη έδρα της στην τοποθεσία Τούμπα, στα σύνορα με το χωριό Μηλιά.
Ένας από τους συνεχιστές της ιδέας της Λάβας Γύψου, ο Ανδρέας Φώτη, πρώην Πρόεδρος του σωματείου, μας αναφέρει τους λόγους για τους οποίους έγινε η επανασύσταση της Λάβας το 1999: «Κάναμε την επανασύσταση του σωματείου για να υπενθυμίσουμε ότι η Γύψου έχει την ομάδα, υπάρχει η δραστηριότητα και υπάρχουν άνθρωποι που ενδιαφέρονται. Για να μας θυμίζει και το χωριό μας. Η Λάβα ήταν το αθλητικό σωματείο του χωριού που η νεολαία μας έτρεχε να παίξει μπάλα για τη Λάβα εθελοντικά».
Η Λάβα ήταν το αθλητικό σωματείο του χωριού που η νεολαία μας έτρεχε να παίξει μπάλα για τη Λάβα εθελοντικά
Η προσφυγιά ανάγκασε το σωματείο να σταματήσει τη λειτουργία του. Η πρώτη φορά μετά το 1974, που επανεκκίνησε τις δραστηριότητές του ήταν το 1999, αποκτώντας και την προσωρινή του στέγη στα Πάνω Πολεμίδια στη Λεμεσό. Η επαναλειτουργία του ποδοσφαιρικού τμήματος αποφασίστηκε το 2009. Η ομάδα θα ελάμβανε μέρος στο πρωτάθλημα της ΕΠΟΛ Λεμεσού.
Ο Επίτιμος Πρόεδρος του σωματείου, Σάββας Χατζιήκκος, θυμάται ακόμα ότι η πολιτεία δεν στήριξε όσο θα έπρεπε, όχι μόνο τη Λάβα αλλά και όλα τα προσφυγικά σωματεία σε οικονομικό επίπεδο. «Μόνο κάτι ψίχουλα από την ΕΠΟΛ και τον ΚΟΑ», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Η επιβίωση των μικρών προσφυγικών σωματείων, όπως διαπιστώνουμε, έρχεται κυρίως από συλλογικές και προσωπικές θυσίες και διοργάνωση εκδηλώσεων.
Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει το σωματείο σήμερα
Σε τεντωμένο σχοινί συνήθισε να ζει η Λάβα Γύψου. Σήμερα το σωματείο, το βασικό πρόβλημα με το οποίο έρχεται αντιμέτωπο, πέραν του οικονομικού αλλά και της διακοπής λειτουργίας του ποδοσφαιρικού τμήματος, είναι η διατήρηση του προσωρινού οικήματός του.
Όπως μας εξήγησε ο Λούκας Πρωτόπαπας, Υπεύθυνος του οικήματος της Λάβας, το «οίκημα δόθηκε από την Κυβέρνηση χωρίς να γίνει έρευνα για την νομιμότητα του κτίσματος. Το οίκημα κτίστηκε από την ίδια Κυβέρνηση παράνομα. Μας το έδωσαν το οίκημα, τόσα χρόνια δεν είχαμε πρόβλημα και τώρα θυμήθηκαν πώς πρόκειται για παράνομο κτίσμα. Θέλουν από εμάς να κάνουμε όλη τη διαδικασία που έπρεπε να κάνει η ίδια η Κυβέρνηση. Και τρέχουμε εμείς για να μην χαθεί το όνομα μας... το όνομα της Λάβας Γύψου. Είναι το μόνο που μας έμεινε από το χωριό μας και εκτός τούτου είχαμε δικό μας οίκημα στη Γύψου».
Τρέχουμε εμείς για να μην χαθεί το όνομα μας... το όνομα της Λάβας Γύψου. Είναι το μόνο που μας έμεινε από το χωριό μας
«Το οίκημα κτίστηκε από την ίδια την Πολεοδομία και το κώλυμα που μας φέρνουν τώρα είναι ότι είναι κτισμένο σε χαρακτηρισμένο πράσινο, το οποίο πάλι η Πολεοδομία το χαρακτήρισε ως πράσινο, αν και η γη είναι τουρκοκυπριακή. Και αντί να μας νομιμοποιήσουν το κτίριο, θέλουν κάθε χρόνο να μας ταλαιπωρούν», πρόσθεσε ο Γραμματέας του σωματείου και της πετοσφαιρικής Νέας Σαλαμίνας Χριστάκης Φιλιππίδης.
Δυστυχώς η ποδοσφαιρική ομάδα δεν συμμετέχει πλέον στα πρωταθλήματα της ΕΠΟΛ λόγω των οικονομικών προβλημάτων. Ωστόσο αν και δεν κατάφερε να λαμβάνει μέρος στις τρεις μεγάλες κατηγορίες της Κύπρου, στις μικρές κατηγορίες ήταν πρωταγωνίστρια. Πρωταθλήματα, κύπελλα, βραβεία ήθους και πρώτων σκόρερ κάποια από τα επιτεύγματα.
Νεολαία, η σύνδεση με τη Νέα Σαλαμίνα και η ομάδα της σαΐτας
Η νεολαία, όπως μας ειπώθηκε, φαίνεται να αγκαλιάζει τις προσπάθειες της Λάβας για επιβίωση. Παρόλα αυτά ο Νεόφυτος Χατζιήκκος, μέλος της επιτροπής, κάλεσε το κράτος να μην δημιουργεί προβλήματα στα μικρά σωματεία για να μπορούμε να φέρουμε κοντά την νεολαία και να διδάξουμε τα ιδανικά και την ιστορία των χωριών μας.
Αξίζει να σημειώσουμε, ότι όταν κάποιος εισέλθει στη γειτονιά αυτή των Πάνω Πολεμιδιών, στην οδό Γύψου, θα δει πλάϊ στο όνομα και το σήμα της Λάβας Γύψου, αυτό της Νέας Σαλαμίνας. Σε ερώτηση για τη σύνδεση των δύο σωματείων μού αναφέρθηκε πως πρόκειται για δύο άρρηκτα συνδεδεμένα σωματεία. Στο οίκημα της Λάβας στεγάζεται προσωρινά και η πετοσφαιρική Νέα Σαλαμίνα.
Ο κ. Φιλιππίδης σε ερώτηση για την σύνδεση με την Νέα Σαλαμίνα απάντησε με έναν πολύ συγκινητικό τρόπο:
Προσπαθούμε να κρατούμε αυτά τα δύο ονόματα: Αμμόχωστος και Γύψου. Και μετά το Σαλαμίνα και το Λάβα. Αλληλοβοηθιόμαστε, αλληλοστηριζόμαστε και συστεγαζόμαστε
Η Λάβα Γύψου αν και δεν δραστηριοποιείται πλέον ποδοσφαιρικά, έχει δημιουργήσει ομάδα σαΐτας η οποία συμμετέχει στο πρωτάθλημα της Κερύνειας. Μαλίστα, παίκτης της ομάδας της σαΐτας είναι και ο γνωστός προπονητής ποδοσφαίρου, Λιάσος Λουκά. Μαζί του αρχηγός της ομάδας ο Γυψιώτης Δημήτρης Χάματσος.
Προς το τέλος της κουβέντας μας ο κ. Φώτη μας ανέφερε και μια όμορφη ιστορία από τη Γύψου η οποία φανερώνει την αγάπη των Γυψιωτών για το σωματείο τους:
Ένας παίκτης που έπαιζε στην ομάδα μας. Παντρευόταν το βράδυ και πήγε και έπαιξε μπάλα και μετά άλλαξε ρούχα και έγινε γαμπρός.
