Στις 30 Σεπτεμβρίου ανοίγει τις πύλες του το Jeremy Coller Centre for Animal Sentience στο London School of Economics and Political Science (LSE), ένα πρωτοποριακό ερευνητικό κέντρο αφιερωμένο στη μελέτη της συναισθησίας των ζώων — από τα οικεία μας κατοικίδια έως έντομα, καβούρια και σουπιές.
Με χρηματοδότηση ύψους 4 εκατομμυρίων λιρών, το κέντρο αξιοποιεί διεθνή διεπιστημονική τεχνογνωσία, συνδυάζοντας πεδία όπως η νευροεπιστήμη, η φιλοσοφία, η κτηνιατρική, το δίκαιο, η εξελικτική βιολογία, η συγκριτική ψυχολογία, η επιστήμη της συμπεριφοράς, η πληροφορική, τα οικονομικά και η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ).
Ένα από τα πλέον φιλόδοξα και ενδιαφέροντα πρότζεκτ του είναι η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βελτιώσει την επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων και κατοικίδιων. Παράλληλα, το ερευνητικό εγχείρημα εστιάζει στους κινδύνους που εγκυμονεί αυτή η τεχνολογική προσέγγιση και στις στρατηγικές αποφυγής των πιθανών αρνητικών συνεπειών.
«Μας αρέσει να αποδίδουμε ανθρώπινα χαρακτηριστικά στα ζώα μας», σημειώνει ο καθηγητής Τζόναθαν Μπερτς, πρώτος διευθυντής του κέντρου. «Με τη ραγδαία πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης, οι τρόποι με τους οποίους ένα ζώο μπορεί να "σου μιλήσει" αλλάζουν ριζικά.»
Ωστόσο, ο Μπερτς προειδοποιεί: «Η τεχνητή νοημοσύνη συχνά δημιουργεί απαντήσεις που ευχαριστούν τον χρήστη, χωρίς να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Αυτό μπορεί να είναι καταστροφικό για την ευημερία των ζώων.»
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά το άγχος αποχωρισμού. Πολλοί ιδιοκτήτες σκύλων επιζητούν διαβεβαιώσεις ότι το ζώο τους δεν υποφέρει όταν μένει μόνο του για ώρες. Εφαρμογές βασισμένες σε γλωσσικά μοντέλα θα μπορούσαν να παρέχουν τέτοιες απαντήσεις – όχι όμως με βάση τις ανάγκες του ζώου, αλλά με γνώμονα την ψυχική ανακούφιση του ανθρώπου.
«Αν η ΑΙ λέει αυτό που ο ιδιοκτήτης θέλει να ακούσει και όχι αυτό που το ζώο χρειάζεται, τότε το πρόβλημα είναι βαθύ», υπογραμμίζει ο Μπερτς.
Για τον λόγο αυτό, το κέντρο θεωρεί επιτακτική την ανάπτυξη διεθνών ηθικών πλαισίων για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης σε σχέση με τα ζώα. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία ρύθμιση στον συγκεκριμένο τομέα.
Ο Μπερτς επισημαίνει ακόμη την έλλειψη κανονισμών σε σχέση με την ασφάλεια των ζώων και τα αυτόνομα οχήματα: «Συζητάμε συχνά για το πώς να προστατεύσουμε ανθρώπους, αλλά σπανίως για το πώς να μην παρασυρθούν από αυτοκίνητα σκύλοι ή γάτες.»
Το κέντρο σκοπεύει επίσης να ασχοληθεί με τη σχέση τεχνητής νοημοσύνης και κτηνοτροφίας, πεδίο όπου η αυτοματοποίηση εξαπλώνεται με ραγδαίους ρυθμούς. «Οι τεχνολογίες αυτές εφαρμόζονται ήδη χωρίς δημόσιο διάλογο ή επαρκή έλεγχο, γεγονός που εγείρει ηθικά διλήμματα», παρατηρεί ο Μπερτς. «Αν πιστεύουμε ότι η εκτροφή ζώων πρέπει να περιλαμβάνει σχέση φροντίδας, τότε ο τρέχων δρόμος δεν είναι ο ενδεδειγμένος.»
Για όλα τα παραπάνω, το κέντρο θα συνεργαστεί με μη κυβερνητικές οργανώσεις, προκειμένου να δημιουργήσει κατευθυντήριες οδηγίες και πρακτικές, που θα μπορούν να εφαρμοστούν διεθνώς.
Ο Τζεφ Σέμπο, διευθυντής του Center for Environmental and Animal Protection στο NYU, υποστηρίζει πως ζητήματα όπως η συναισθησία των ζώων, η ευημερία τους και η επίδραση της ΑΙ είναι «ανάμεσα στα πιο σοβαρά, σύνθετα και παραμελημένα της εποχής μας».
«Συμβιώνουμε με εκατομμύρια είδη και δισεκατομμύρια ζώα, και τα επηρεάζουμε σε κάθε βήμα, είτε το αντιλαμβανόμαστε είτε όχι», τονίζει.
Η καθηγήτρια Κρίστιν Άντριους, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του κέντρου, πιστεύει ότι η έρευνα πάνω στη συναισθησία των ζώων μπορεί να ρίξει φως και στο μεγάλο αίνιγμα της ανθρώπινης συνείδησης. «Δεν γνωρίζουμε ακόμη τι είναι αυτό που μας καθιστά συνειδητούς ή πώς επανέρχεται η συνείδηση μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο», εξηγεί. «Ωστόσο, η επιστήμη έχει δείξει ότι η μελέτη απλούστερων οργανισμών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές ανακαλύψεις.»
Ο δρ Κρίστοφ Ντοντ, επίσης μέλος του συμβουλίου, εστιάζει στη διάσταση της ανθρώπινης συμπεριφοράς: «Ένα από τα πιο πιεστικά ζητήματα της εποχής είναι το πώς θα γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των πεποιθήσεων μας για τα ζώα και της συμπεριφοράς μας απέναντί τους.»
«Οι περισσότεροι άνθρωποι δηλώνουν ότι αγαπούν τα ζώα, αλλά κοινωνικές συνήθειες, πολιτισμικά στερεότυπα και οικονομικά συμφέροντα κρατούν αυτή τη φροντίδα σε θεωρητικό επίπεδο», παρατηρεί. «Θέλω να κατανοήσω, για παράδειγμα, γιατί πολλοί αρνούνται να καταναλώσουν καλλιεργημένο κρέας, παρότι γνωρίζουν ότι έτσι θα μειωνόταν ο πόνος που προκαλούμε σε αισθανόμενα πλάσματα.»
Τέλος, ο Τζέρεμι Κόλερ, ιδρυτής του οργανισμού που χρηματοδότησε την πολυετή δημιουργία του κέντρου, δηλώνει ότι στόχος του είναι να συμβάλει σε μια ριζική αλλαγή της ανθρώπινης στάσης απέναντι στα άλλα είδη.
«Μόνο όταν καταλάβουμε καλύτερα πώς αισθάνονται και επικοινωνούν τα άλλα ζώα, θα μπορέσουμε να δούμε καθαρά τα λάθη μας στον τρόπο που τα μεταχειριζόμαστε», δηλώνει. «Πιστεύω ακράδαντα πως η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε τον κόσμο από τη δική τους πλευρά.»
Με πληροφορίες από Guardian
