Βία, ανομία και αγώνας για κυριαρχία κυριαρχούν στη Γάζα, καθώς φατρίες, ένοπλες ομάδες και εγκληματικές συμμορίες συγκρούονται για τον έλεγχο της πολύτιμης ανθρωπιστικής βοήθειας, την ώρα που οι ισραηλινές επιδρομές συνεχίζονται.
Ένα πρόσφατο περιστατικό στο νοσοκομείο Nasser της Χαν Γιουνίς αποκαλύπτει το χάος που επικρατεί. Ένας άνδρας, τραυματισμένος σε ανταλλαγή πυρών μεταξύ συμμοριών για την αρπαγή σακιών με αλεύρι από ανθρωπιστικά φορτία, μεταφέρθηκε στα επείγοντα. Λίγο μετά, ένοπλοι εισέβαλαν στο νοσοκομείο, επιτέθηκαν στο προσωπικό, προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές και έβαλαν φωτιά σε οχήματα. Στη συνέχεια, ακολούθησε νέα σύρραξη, όταν επενέβη η αστυνομία του υπουργείου Εσωτερικών της Γάζας, που ελέγχεται από τη Χαμάς.
Το νοσοκομείο, ήδη πληγωμένο από αλλεπάλληλες ισραηλινές επιθέσεις, μετατράπηκε για ώρες σε πεδίο μάχης, ενώ πάνω του πετούσαν ισραηλινά drones
Σύμφωνα με ιατρικό προσωπικό και κατοίκους της περιοχής που μίλησαν στον Guardian, το συμβάν είναι χαρακτηριστικό της νέας πραγματικότητας στη Γάζα: βία χωρίς έλεγχο, διαλυμένοι θεσμοί και διαρκής αγώνας για επιβίωση.
«Ζούμε ανάμεσα σε συμμορίες που μάχονται, σε βομβαρδισμούς και σε έναν λαό που μαγειρεύει με ξύλα, ζει σε σκηνές και πεινάει», λέει ένας ανθρωπιστικός αξιωματούχος. «Είναι σαν σκηνή από δυστοπική ταινία επιστημονικής φαντασίας».
Ένας πόλεμος μέσα στον πόλεμο
Η πολεμική σύγκρουση ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2023, όταν η Χαμάς εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση στο Ισραήλ, σκοτώνοντας 1.200 ανθρώπους και απάγοντας 251. Η ισραηλινή αντεπίθεση που ακολούθησε έχει στοιχίσει τη ζωή σε περισσότερους από 56.500 Παλαιστίνιους — κυρίως αμάχους — ενώ πάνω από 2 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί. Στο χάος που επικράτησε, νέοι ένοπλοι δρώντες εμφανίστηκαν και ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο εντάθηκε.
Η Γάζα σήμερα έχει κατακερματιστεί σε μικρά φέουδα. Ο ισραηλινός στρατός ελέγχει μεγάλες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης μιας «νεκρής ζώνης» στα σύνορα, αλλά και του νότου, όπου συνεργάζεται με τη νέα πολιτοφυλακή «Popular Forces» του Γιασέρ Αμπού Σαμπάμπ — πρώην κατάδικου και λαθρέμπορου. Ο Νετανιάχου έχει επιβεβαιώσει ότι το Ισραήλ εξοπλίζει φατρίες που αντιτίθενται στη Χαμάς.
Ο Αμπού Σαμπάμπ, αν και διαψεύδει οποιαδήποτε συνεργασία με το Ισραήλ, ελέγχει περιοχές κοντά στο βασικό σημείο εισόδου από τα ισραηλινά σύνορα, αν και η επιρροή του εκεί αμφισβητείται από άλλες ένοπλες οικογένειες. Την ίδια ώρα, ισχυρές παραδοσιακές φατρίες ανακτούν έδαφος στη νότια και κεντρική Γάζα, διεκδικώντας εξουσία.
Η Χαμάς, παρούσα αλλά αποδυναμωμένη
Στον βορρά, η Χαμάς διατηρεί τον έλεγχο της πόλης της Γάζας και συνοικιών όπως η Τζαμπαλίγια και η Σουτζάγια, παρότι οι στρατιωτικές της δυνατότητες έχουν περιοριστεί και πολλοί ηγέτες της έχουν σκοτωθεί. Τεχνοκράτες της εξακολουθούν να διαχειρίζονται κρατικές δομές, ενώ άλλοι αξιωματούχοι κινούνται μυστικά για να οργανώσουν ουρές σε φούρνους, να προστατεύσουν φορτηγά βοήθειας ή να επιβάλουν ποινές σε εγκληματίες.
«Κρύβονται για να μην γίνουν στόχος, αλλά εμφανίζονται όταν χρειάζεται», λέει ένας 57χρονος οικοδόμος. «Δεν είναι όπως παλιά, αλλά υπάρχουν ακόμα».
Η Χαμάς έχει έρθει επανειλημμένα σε σύγκρουση με εγκληματικές ομάδες, όπως έδειξε και η πρόσφατη ανταλλαγή πυρών στο νοσοκομείο Nasser. Τοπικές κοινωνίες κατηγορούν τις ένοπλες ομάδες για τις καταστροφές και απαιτούν λογοδοσία.
Η αστυνομία της Χαμάς έχει επίσης γίνει στόχος των ισραηλινών επιθέσεων. Πολλά μέλη της ειδικής μονάδας «Sahm», που συγκροτήθηκε για την καταστολή της εγκληματικότητας, σκοτώθηκαν σε πρόσφατη ισραηλινή επιδρομή στη Ντέιρ αλ-Μπάλαχ. Το Ισραήλ αρνήθηκε ότι οι αστυνομικοί μοίραζαν ανθρωπιστική βοήθεια τη στιγμή της επίθεσης, όπως υποστήριξαν μαρτυρίες.
Ανθρωπιστική βοήθεια: το νέο νόμισμα εξουσίας
Η προσωρινή εκεχειρία στις αρχές του έτους επέτρεψε τη συγκέντρωση αποθεμάτων ανθρωπιστικής βοήθειας. Όμως, όταν το Ισραήλ διέκοψε κάθε είσοδο βοήθειας για 11 εβδομάδες, τα αποθέματα εξαντλήθηκαν και η ζήτηση εκτοξεύθηκε.
«Η έλλειψη είναι τεχνητή», εξηγεί ανθρωπιστικός αξιωματούχος. «Η βοήθεια έχει γίνει το πιο πολύτιμο εμπόρευμα. Όποιος έχει όπλα, μπορεί να τη μετατρέψει σε εξουσία και κέρδος. Αυτό είναι που προκαλεί τη βία».
Ένας σάκος αλεύρι 25 κιλών μπορεί να πωλείται έως και 500 δολάρια στη μαύρη αγορά, καταδεικνύοντας το μέγεθος της ανθρωπιστικής κρίσης αλλά και την ευκολία με την οποία ο πόλεμος μετατρέπεται σε εμπόριο απελπισίας.
Με πληροφορίες από The Guardian
