Μία ηχηρή διαμαρτυρία εκτυλίχθηκε χθες Κυριακή στη Βαρκελώνη, όπου εκατοντάδες κάτοικοι, κρατώντας νεροπίστολα και πανό, βγήκαν στους δρόμους για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στον μαζικό τουρισμό που, όπως καταγγέλλουν, εκτοπίζει τους ίδιους από τις γειτονιές και τα σπίτια τους.
Σε έναν από τους πιο πολυσύχναστους τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης, πολίτες «ψεκάζουν» ειρηνικά αλλά με σαφή συμβολισμό ανυποψίαστους τουρίστες, επιχειρώντας να δώσουν φωνή στη δυσφορία που γεννά η υπερκορεσμένη πόλη τους. «Η Βαρκελώνη παραδόθηκε στους τουρίστες. Αυτός ο αγώνας είναι για να την πάρουμε πίσω», δήλωσε ο 42χρονος διοικητικός υπάλληλος Αντρέου Μαρτίνεθ, λίγα μόλις λεπτά αφότου «ράντισε» ένα ζευγάρι καθισμένο σε εξωτερικό τραπέζι καφέ.
Η διαμαρτυρία εστιάζει στις πολλαπλές επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης: τα ενοίκια που εκτοξεύονται στα ύψη, οι κατοικίες που μετατρέπονται σε βραχυχρόνιες μισθώσεις, η απομάκρυνση των ντόπιων και η αλλοίωση της ιστορικής και πολιτιστικής ταυτότητας των πόλεων.
Αντίστοιχη κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε στην Πάλμα της Μαγιόρκας, όπου περίπου 5.000 διαδηλωτές πλημμύρισαν τους δρόμους, επαναλαμβάνοντας το ίδιο μήνυμα. «Όπου κι αν κοιτάξεις, μόνο τουρίστες», φώναζαν οι συγκεντρωμένοι, ενώ αρκετοί κρατούσαν νεροπίστολα, με πολλούς τουρίστες να υποδέχονται τη δράση με χαμόγελο και κατανόηση.
Η πορεία στη Βαρκελώνη έκανε στάση μπροστά από γνωστό hostel, όπου σημειώθηκαν στιγμές έντασης. Νεροπίστολα, ροζ καπνογόνα και φωτοβολίδες συνόδευσαν τη διαμαρτυρία, ενώ ένας εργαζόμενος του καταλύματος φέρεται να έφτυσε διαδηλωτές. Υπήρξαν επίσης αναφορές για αυτοκόλλητα με μηνύματα όπως «Τουρίστα, φύγε» και «Αυτοάμυνα των πολιτών» που τοποθετήθηκαν σε βιτρίνες και εισόδους.
Με 94 εκατομμύρια διεθνείς επισκέπτες το 2024, η Ισπανία βρίσκεται στην αιχμή της ευρωπαϊκής κρίσης υπερτουρισμού. Οι διαδηλωτές ξεκαθαρίζουν ότι δεν είναι αντίθετοι στους επισκέπτες αυτούς καθαυτούς, αλλά σε ένα οικονομικό μοντέλο που –όπως λένε– θυσιάζει τις βασικές ανάγκες των κατοίκων στον βωμό των τουριστικών κερδών.
Ο Αντρέου Μαρτίνεθ αναφέρει ότι τα ενοίκια στη γειτονιά του έχουν αυξηθεί κατά 30%, ενώ τα παλιά παντοπωλεία και εργαστήρια αντικαθίστανται από μαγαζιά με σουβενίρ και μόδες όπως το «bubble tea».
Η ισπανική κυβέρνηση προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη κοινωνικής δικαιοσύνης και στη διατήρηση ενός τομέα που αντιστοιχεί περίπου στο 12% του ΑΕΠ της χώρας. Τον Μάιο, ζήτησε την απομάκρυνση 66.000 παράνομων αγγελιών από την πλατφόρμα Airbnb, ενώ η Βαρκελώνη έχει ήδη προαναγγείλει την πλήρη κατάργηση των αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης έως το 2028.
«Το Airbnb πήρε το σπίτι μου», έγραφε ένα από τα πανό που ξεχώριζαν στην πορεία. Για πολλούς κατοίκους, αυτό δεν είναι πια μεταφορά, αλλά η πραγματικότητα της καθημερινής τους ζωής.
Το κύμα διαμαρτυριών δεν περιορίστηκε στην Ισπανία. Στη Λισαβόνα, διαδηλωτές χτυπούσαν κατσαρόλες και φώναζαν συνθήματα, καταγγέλλοντας την ασφυκτική πίεση που προκαλούν οι βραχυχρόνιες μισθώσεις στην αγορά κατοικίας της πόλης.
Στη Βενετία, ακτιβιστές ξεδίπλωσαν πανό με αιτήματα για άμεση παύση της ανέγερσης νέων ξενοδοχείων, μπροστά από κτίρια που πρόσφατα ανακαινίστηκαν αφού προηγουμένως είχαν εκδιωχθεί οι τελευταίοι τους κάτοικοι.
Ο καθηγητής Τσέμα Εσκόρσα, κάτοικος της Βαρκελώνης, αποκάλυψε ότι έχει σταματήσει να χρησιμοποιεί το Airbnb από τις αρχές του 2024. «Όχι μόνο εδώ, αλλά παντού. Από όπου κι αν ταξιδεύω», δήλωσε, δείχνοντας πώς η δημόσια συνείδηση αρχίζει να αλλάζει ουσιαστικά σε πολλές μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις.
Οι διαδηλωτές δεν ζητούν το τέλος του τουρισμού, αλλά μια νέα, πιο δίκαιη ισορροπία. Όπως είπε χαμογελώντας η Αμερικανίδα τουρίστρια Γουάντα Ντοροζένσκι, αφού «ψεκάστηκε» ελαφρώς από έναν διαδηλωτή: «Δεν με πειράζει. Καταλαβαίνω πως κάτι πολύ προσωπικό τους πονάει. Ίσως όντως καταστρέφεται κάτι εδώ».
