Μια από τις πιο ανατρεπτικές θεωρίες για την ατμόσφαιρα του Πλούτωνα, που αρχικά είχε χαρακτηριστεί ως «απίθανη», επιβεβαιώθηκε χάρη σε νέα δεδομένα από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb. Οι παρατηρήσεις των ετών 2022 και 2023 αποκάλυψαν ότι ο νάνος πλανήτης διαθέτει μια εξαιρετικά πολύπλοκη και ασυνήθιστη ατμόσφαιρα, η οποία αμφισβητεί όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τη λειτουργία των πλανητικών ατμοσφαιρών.
Η θεωρία ότι η ατμόσφαιρα του Πλούτωνα ενδέχεται να ρυθμίζεται όχι από αέρια αλλά από σωματίδια ομίχλης, προτάθηκε το 2017 από τον αστρονόμο Xi Zhang του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Σάντα Κρουζ. Παρά τον αρχικό σκεπτικισμό, ο Zhang και η ομάδα του υποστήριξαν ότι αν αυτή η διαδικασία ήταν υπαρκτή, θα εξέπεμπε έντονη υπέρυθρη ακτινοβολία – κάτι που θα μπορούσε να ανιχνευθεί με ένα κατάλληλο τηλεσκόπιο.
Διάβασε ακόμα: Πότε εκτοξεύεται ο «Πλάτωνας» και ποιος ο σκοπός του
Εμπνευσμένη από αυτή την πρόβλεψη, η ομάδα του Tanguy Bertrand από το Αστεροσκοπείο του Παρισιού αξιοποίησε το τηλεσκόπιο James Webb για να εξετάσει τον ρόλο των σωματιδίων ομίχλης στη θερμική ισορροπία του Πλούτωνα. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: τα δεδομένα επιβεβαίωσαν πλήρως τη θεωρία του Zhang.
Η επιβεβαίωση μιας τέτοιας θεωρητικής πρόβλεψης σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα είναι σπάνια στον τομέα της πλανητικής επιστήμης. Οι ερευνητές δήλωσαν ενθουσιασμένοι και τυχεροί.
Η ατμόσφαιρα του Πλούτωνα, η οποία αποτελείται κυρίως από άζωτο, μεθάνιο και μονοξείδιο του άνθρακα, φαίνεται να ρυθμίζεται θερμικά από σωματίδια ομίχλης. Αυτά απορροφούν και εκπέμπουν θερμότητα, ελέγχοντας τη διανομή της ενέργειας με έναν μοναδικό τρόπο που δεν έχει παρατηρηθεί σε κανέναν άλλον πλανήτη ή δορυφόρο του Ηλιακού Συστήματος.
Διάβασε εδώ: Ανακαλύφθηκε ο πρώτος και πιο κρύος εξωπλανήτης γύρω από 'νεκρό άστρο'
Οι παρατηρήσεις πραγματοποιήθηκαν με το όργανο MIRI του James Webb και επικεντρώθηκαν στις υπέρυθρες εκπομπές στα 18, 21 και 25 μικρόμετρα. Το 2023, οι μετρήσεις επεκτάθηκαν σε ακόμη μεγαλύτερο εύρος (4.9 - 27 μικρόμετρα), επιτρέποντας αναλύσεις πρωτοφανούς ακρίβειας της ατμοσφαιρικής δραστηριότητας.
Παράλληλα, μελετήθηκε και ο δορυφόρος του Πλούτωνα, ο Χάροντας. Αν και δεν διαθέτει μόνιμη ατμόσφαιρα, εμφανίζει εποχιακές εκπομπές αερίων. Οι επιστήμονες κατέγραψαν θερμικές μεταβολές στην επιφάνεια και των δύο σωμάτων κατά την περιστροφή τους.
Τα δεδομένα συγκρίθηκαν με θερμικά μοντέλα για να κατανοηθεί η θερμική αδράνεια και η ενεργειακή συμπεριφορά διαφόρων περιοχών. Οι αναλύσεις δείχνουν ότι οι πτητικοί παγετώνες του Πλούτωνα μετακινούνται εποχικά, μεταφέροντας υλικό ακόμη και στον Χάροντα — ένα φαινόμενο μοναδικό στο Ηλιακό Σύστημα.
Διάβασε επίσης: Γιατί ο Άρης είναι κόκκινος; Νέα έρευνα αλλάζει τα δεδομένα για την ύπαρξη εξωγήινης ζωής
Η έρευνα για τον Πλούτωνα δεν αποκαλύπτει μόνο τις ιδιομορφίες του, αλλά προσφέρει και ενδείξεις για τις συνθήκες στην πρώιμη Γη. Όπως σημειώνει ο Zhang, η ατμόσφαιρα του πλανήτη μας κάποτε περιείχε άζωτο και υδρογονάνθρακες — συστατικά που μοιάζουν με τη σημερινή ατμόσφαιρα του Πλούτωνα. Έτσι, η μελέτη τέτοιων απομακρυσμένων κόσμων μπορεί να φωτίσει την κατανόηση της προέλευσης της ζωής στη Γη.
Καθώς οι αναλύσεις συνεχίζονται, ο Πλούτωνας αναδεικνύεται σε ένα μοναδικό φυσικό εργαστήριο για την κατανόηση των ατμοσφαιρών σε ακραίες συνθήκες — και ίσως το κλειδί για νέες ανακαλύψεις σε σώματα όπως ο Τρίτωνας του Ποσειδώνα και ο Τιτάνας του Κρόνου, που παρουσιάζουν παρόμοια φαινόμενα.
Με πληροφορίες από universetoday
