«Κοιτάξτε αυτούς τους πανέμορφους κορμοράνους στα δεξιά σας!», προτείνει με ενθουσιασμό ο Χρήστος, ο οποίος είχε ήδη κερδίσει τον θαυμασμό μου με τις γνώσεις και τις περιγραφές του για τη χλωρίδα και την ορνιθοπανίδα της περιοχής.
Με την πλάβα του να γλιστρά απαλά πάνω από τον αμμώδη βυθό, μέσα από τους καλαμιώνες και τους θαμνώνες με τα αρμυρίκια, ταξιδεύουμε μέσα από το δαιδαλώδες και πανέμορφο συνάμα σύστημα καναλιών στον υγρότοπο Δέλτα Έβρου, έναν απ' τους σημαντικότερους βιοτόπους της Ευρώπης. Μαρίτσ(α) είναι το παλιό, βουλγαρικό όνομα του Έβρου και «μαρίτσες», ακούω τον Χρήστο να περιγράφει τα κανάλια και τα υδάτινα περάσματα.
Επάξια χαρακτηρίστηκε η Κυρά του Έβρου ως «κυματοθραύστης του ελληνισμού των συνόρων»
Μπροστά μας, κι όσο φτάνει το μάτι να απολαύσει, απλώνονται νησίδες, λίμνες και λιμνοθάλασσες, ενώ τριγύρω ξεπροβάλλουν ξύλινοι πύργοι, παρατηρητήρια πουλιών και οι καλύβες των ψαράδων της περιοχής.
Διάβασε εδώ: Επισκεφτήκαμε το Δέλτα Έβρου, ένα υγροβιότοπο παγκόσμιας σημασίας
Περνώντας μέσα από τις «μαρίτσες», λοιπόν, κάνουμε στάση στο καλύβι της κυρίας Άρτεμις, μοναδικής γυναίκας αλιέα της περιοχής, την οποία ο τοπικός σύλλογος «Αινήσιο Δέλτα» επάξια αποκάλεσε «κυματοθραύστη του ελληνισμού των συνόρων».
Η «Κυρά του Δέλτα» ή η «Κυρά του Έβρου», όπως είναι γνωστή, μένει με τον άντρα της σε ένα ψαροκαλύβι μόλις 30 τετραγωνικών, απολαμβάνοντας, με όλες τις δυσκολίες που μπορεί να υπάρχουν, την απομόνωση σε ένα τοπίο μοναδικής ομορφιάς.
Η κυρία Άρτεμις Παπακωστίδου-Διακάκη και ο σύζυγός της Νικόλας, γεννημένοι και οι δύο σε γεωργικές οικογένειες του Έβρου, ακολούθησαν την ψαράδικη ζωή από επιλογή και από ανάγκη. Παντρεύτηκαν το 1974 και με τα δώρα του γάμου τους έστησαν το καλύβι τους. Σύντομα ξεκίνησαν έναν συνεταιρισμό με φίλους, δουλεύοντας με καλαμωτά και δίχτυα. Όπως είχε δηλώσει προ τριετίας στο iefimerida: «Όλα αυτά τα χρόνια με τον σύζυγο από εδώ βγάζουμε το ψωμί μας. Από εδώ μεγαλώσαμε τα παιδιά μας, από εδώ τα σπουδάσαμε, τα παντρέψαμε, από εδώ τα κάναμε όλα. Με τη βαρκούλα μας, με τα χέρια μας, με τα δίχτυα μας».
«Αν είσαι σαράντα χρόνια στο Δέλτα και βλέπεις όλη τούτη την ομορφιά γύρω σου, δεν μπορείς ξαφνικά να πας να κλειστείς σ’ ένα σπίτι στο χωριό»
Η καθημερινότητά της, σκληρή και απαιτητική, με τη μέρα της να αρχίζει στις τεσσεράμισι τα ξημερώματα, έτσι ώστε να βρίσκεται στη θάλασσα έως τις πέντε. «Αν κάνει φουρτούνα, τα δίχτυα χάνονται και ο κόπος μιας ολόκληρης ημέρας πάει χαμένος», είπε περιγράφοντας τη δυσκολία του μεροκάματου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ. Παρ' όλα αυτά, συμπλήρωσε ότι ποτέ δεν σκέφτηκε να εγκαταλείψει την περιοχή. «Αν είσαι σαράντα χρόνια στο Δέλτα και βλέπεις όλη τούτη την ομορφιά γύρω σου, δεν μπορείς ξαφνικά να πας να κλειστείς σ’ ένα σπίτι στο χωριό», είχε δηλώσει σε συνέντευξή της στον Γαστρονόμο.
Διάβασε ακόμα: Η Lidl Κύπρου αναδεικνύει την αξία της συνεργασίας με την Εβροφάρμα σε ένα press trip στην καρδιά της ελληνικής παραγωγής
Κάποτε, στην περιοχή κατοικούσαν πάνω από σαράντα οικογένειες, ένα ολόκληρο χωριό δηλαδή. Σήμερα απέμειναν λίγες, κι ανάμεσά τους ξεχωρίζει εκείνη της Κυράς του Δέλτα με τις πλάβες της, όπως ονομάζονται οι πλατυπυθμένες βάρκες που χρησιμοποιούνται στις λίμνες, την καμινάδα της απαραίτητης για τον χειμώνα ξυλόσομπας, δεκάδες γάτες να πηγαινοέρχονται και ένα ζωηρό σκυλί να την ακολουθεί. Από εκεί ζουν, με ό,τι προσφέρει η θάλασσα: κεφάλους, καλκάνια, καβούρια, λίγες σουπιές. Τα παλιά χρόνια έβγαζαν ακόμη και μαύρο χαβιάρι.
Ήταν η πρώτη που ύψωσε την ελληνική σημαία έξω απ’ το καλύβι της στο Δέλτα Έβρου
Ζώντας σε απόσταση μόλις δύο χιλιομέτρων από τα σύνορα με την Τουρκία, η ίδια λέει πως δεν ένιωσε ποτέ φόβο και ότι διαχρονικά νιώθει μεγάλη ασφάλεια, αίσθημα που ενισχύθηκε με την παρουσία, τα τελευταία χρόνια, των συνοριοφυλάκων και του στρατού.
Ήταν μάλιστα η πρώτη που ύψωσε την ελληνική σημαία έξω απ’ το καλύβι της στην περιοχή. Πρωτοπηγαίνοντας εκεί, έβλεπε τις τουρκικές σημαίες από απέναντι και είπε στον άντρα της ότι ήθελε να υψώσουν κι οι ίδιοι την ελληνική, πράγμα που έγινε. «Μετά το 2011 ήρθαν οι συνοριοφύλακες, έφεραν σημαία. Μετά ήρθε ο στρατός, έβαλαν κι αυτοί σημαία. Και έτσι γέμισε το Δέλτα ελληνικές σημαίες», είχε πει στο Βήμα. Στην ίδια συνέντευξη περιέγραψε και τη στιγμή που ο στρατός την τίμησε στις 21 Νοεμβρίου, ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων, χαρίζοντάς της την ελληνική σημαία και το έμβλημα της 12ης Μεραρχίας.
Για χρόνια δεν είχε σήμα στο τηλέφωνο κι έπρεπε να κόβουν βόλτες γύρω από το καλύβι για να συνδεθούν με το ελληνικό δίκτυο και να μιλήσουν με τα παιδιά και τους συγγενείς τους, αφού τα τηλέφωνα ενώνονταν με το τουρκικό δίκτυο. Η κατάσταση άλλαξε όταν επισκέφτηκε την περιοχή ο Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων της Ελλάδος και, μετά την επίσκεψή του, ζήτησε να εγκατασταθεί στην περιοχή δορυφορική κεραία.
«Οι καλύβες πρέπει να μείνουν», είχε πει η κ. Άρτεμις στον Μητσοτάκη. «Δεν θα χαρίσουμε τα νερά του Έβρου στους Τούρκους»
Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας την κάλεσε τότε στο τηλέφωνο, και η κυρία Άρτεμις δεν δίστασε να του εκφράσει το παράπονό της για το ότι πρέπει να φτιαχτεί ένας δρόμος στην περιοχή, αλλά και να του αναφέρει ότι οι καλύβες είναι υπό διωγμό από τις οικολογικές οργανώσεις και το Δασαρχείο. «Οι καλύβες πρέπει να μείνουν», είχε πει η κυρία Άρτεμις στον Κυριάκο Μητσοτάκη. «Δεν θα χαρίσουμε τα νερά του Έβρου στους Τούρκους».
Στην περιοχή όπου διαμένει, η ίδια βίωσε από πρώτο χέρι το προσφυγικό: «Όταν έβλεπα οικογένειες με παιδιά, άνοιγα την καλύβα μου να τα ταΐσω. Ξέρουμε από προσφυγιά εμείς», είχε πει σε συνέντευξή της στο Βήμα. Όμως στις μέρες μας, όπως παρατηρεί, η εικόνα έχει αλλάξει και τώρα βλέπει «20άρηδες με μαχαίρια», όπως είπε, συμπληρώνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να βοηθήσει την Ελλάδα κι ότι η ίδια είναι έτοιμη να βοηθήσει πρόσφυγες, αλλά «όχι τους εισβολείς».
Διάβασε επίσης: Από τον Έβρο στο τραπέζι μας: Στην καρδιά της ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ με τη Lidl Κύπρου
Η συναισθηματική της σύνδεση με τον τόπο αποτυπώνεται στα λόγια της που αναδεικνύουν τη μοναδική ομορφιά και τη μαγεία του Δέλτα του Έβρου. Οι δηλώσεις της στο iefimerida χαρακτηριστικές: «Αγάπησα το Δέλτα, την κάθε σπιθαμή του, τα κανάλια, τα χρώματα, τα πουλιά. Όταν βλέπεις τα φλαμίνγκο να πετάνε, σε μαγεύει το χρώμα τους. Όταν αγναντεύεις την απεραντοσύνη της θάλασσας, τον ήλιο που ανατέλλει, τις βάρκες που πάνε για ψάρεμα... Οι Εβρίτες αγαπάμε τον τόπο μας και πάντα επιστρέφουμε. Όποιος δεν ήρθε στο Δέλτα, χάνει. Είναι, αν όχι η ομορφότερη, σίγουρα μία από τις ομορφότερες περιοχές της Ευρώπης». Σε άλλη της συνέντευξη στον Ταχυδρόμο είχε δηλώσει: «Ζούμε εδώ στη φύση μόνοι μας. Όποιος έρχεται εδώ μαγεύεται. Δεν το χαρίζω σε κανέναν αυτό το μέρος».
Η επίσκεψη στο καλύβι της Κυράς του Έβρου πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Press Trip της Lidl Κύπρου, με τελικό προορισμό την ΕΒΡΟΦΑΡΜΑ, η οποία εδρεύει στο Διδυμότειχο και από το 2010 συνεργάζεται με την εταιρεία, προσφέροντας ποιοτικά και βραβευμένα γαλακτοκομικά προϊόντα κάτω από τη γνωστή ετικέτα ΓΑΛΠΟ.
Ευχαριστούμε θερμά τη Lidl Κύπρου για την παραχώρηση των φωτογραφιών.
