Μια από τις πιο παράξενες ειρωνείες του περασμένου καλοκαιριού εκτυλίχθηκε στο Αστεροσκοπείο της Πεντέλης, όταν μια καταστροφική πυρκαγιά έφτασε κυριολεκτικά στην πόρτα των επιστημόνων που εδώ και δεκαετίες μελετούν τέτοια φαινόμενα.
Ο Κώστας Λαγουβάρδος, διευθυντής ερευνών στο Ινστιτούτο Περιβαλλοντικής Έρευνας και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ), παραδέχεται: «Ήταν ειρωνικό».
Η φωτιά που ξεκίνησε από τον κοντινό Πεντελικό, περικύκλωσε τις εγκαταστάσεις του ιστορικού Αστεροσκοπείου, φτάνοντας μόλις λίγα μέτρα από τον πύργο της αστρονομίας και άλλα επιστημονικά κτήρια. Με ελικόπτερα να ρίχνουν νερό από αέρος και πυροσβέστες να μάχονται επί τόπου, τελικά το κτήριο σώθηκε. Ωστόσο, το διπλανό κτήριο υπέστη σοβαρές ζημιές και τουλάχιστον ένας άνθρωπος έχασε τη ζωή του.
Ξεκίνησε η καταγραφή ζημιών των πυρκαγιών στην Αττική-Στα 4,7 εκατ. η χρηματοδότηση
Η εμπειρία ανέδειξε με τραγικό τρόπο τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι σύγχρονες πόλεις. Οι πυρκαγιές δεν είναι μόνο πιο συχνές, αλλά και πιο απρόβλεπτες και πλησιάζουν όλο και περισσότερο κατοικημένες περιοχές. Η Αθήνα, με πληθυσμό 3,6 εκατομμυρίων, κατάφερε να αποφύγει τη μεγάλη καταστροφή. Αυτό, όμως, ήταν ζήτημα τύχης. «Έλειπε το στοιχείο του ανέμου», εξηγεί ο καθηγητής Thomas Smith από το London School of Economics, σημειώνοντας πως αυτό είναι που μπορεί να μετατρέψει μια ελεγχόμενη φωτιά σε καταστροφή.
Η ελληνική πρωτεύουσα ανήκει στις λεγόμενες “sitting ducks”, πόλεις ιδιαίτερα ευάλωτες στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως η Λισαβόνα, το Ντάλας και το Κέιπ Τάουν. Ομάδες επιστημόνων και ασφαλιστικών αναλυτών προσπαθούν να προβλέψουν ποια θα είναι η επόμενη μεγάλη πόλη που θα πληγεί από ακραία καιρικά φαινόμενα.
«Έγιναν όλα στάχτη» - Απελπισία στην Πεντέλη μετά τη μεγάλη πυρκαγιά (ΒΙΝΤΕΟ & ΦΩΤΟ)
«Αυτά τα φαινόμενα σε τοπικό επίπεδο είναι σπάνια, σαν μαύροι κύκνοι», λέει ο καθηγητής πυρκαγιών Guillermo Rein από το Imperial College London. «Σε παγκόσμιο επίπεδο όμως, γίνονται όλο και πιο πιθανά».
Ο Λαγουβάρδος και η ομάδα του προσπαθούν να δώσουν απαντήσεις. Δείχνοντας ένα κοντινό βουνό, λέει: «Νομίζω ότι αυτό θα είναι το επόμενο», αναφερόμενος στον Υμηττό. Σύμφωνα με προσομοιώσεις που έχει κάνει με τον συνάδελφό του Θεόδωρο Γιανναρό, μια φωτιά στις βόρειες πλαγιές του Υμηττού, με τη βοήθεια ανέμων, θα μπορούσε να φτάσει γρήγορα στα όρια της πόλης, κοντά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Ελλάδα: Πύρινο μέτωπο πολλών χιλιομέτρων - Γιγαντιαία επιχείρηση (ΦΩΤΟΣ&ΒΙΝΤΕΟ)
Η απειλή εντείνεται από την άναρχη επέκταση του αστικού ιστού. Από τη δεκαετία του 1950, η Αθήνα επεκτείνεται συνεχώς προς τα γύρω βουνά, δημιουργώντας αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν “αγροτοαστικό όριο”, ένα κρίσιμο σημείο επαφής ανάμεσα σε κτήρια και άγρια βλάστηση, όπου οι πυρκαγιές βρίσκουν γόνιμο έδαφος για εξάπλωση. Το φαινόμενο είναι παγκόσμιο, αν και αυτά τα όρια καλύπτουν μόλις το 4,7% της γήινης επιφάνειας, εκεί κατοικεί σχεδόν ο μισός πληθυσμός του πλανήτη.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, αν δεν αλλάξει κάτι ριζικά, η Αθήνα μέχρι το 2050 θα βιώνει έως και 40 περισσότερες ημέρες ετησίως με θερμοκρασίες άνω των 35°C. Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός και πολυδιάστατος από πυρκαγιές και καύσωνες έως ξαφνικές πλημμύρες.
Ανεξέλεγκτη η φωτιά στην Εύβοια: Εκκενώθηκαν οικισμοί - Τραυματίστηκε πυροσβέστης
Η επιστημονική κοινότητα κάνει ό,τι μπορεί για να προλάβει τα χειρότερα, αλλά όπως παραδέχεται και ο Λαγουβάρδος, οι εξελίξεις είναι δύσκολα προβλέψιμες. Όταν όμως ακόμα και οι ειδικοί κινδυνεύουν από το ίδιο το φαινόμενο που μελετούν, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο, η ώρα για δράση ήταν χθες.
Με πληροφορίες από FT
