Σήμα κινδύνου για το κουνούπι «τίγρης» και το Αιγυπτιακό κουνούπι εκπέμπει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων, επισημαίνοντας ότι υπάρχει αυξημένος κίνδυνος στην Ευρώπη για εξάπλωση ασθενειών που μεταδίδονται από τα κουνούπια, ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής.
Ο ιός Τσικουνγκούνια είναι μια ιογενής ασθένεια που μεταδίδεται στους ανθρώπους μέσω των κουνουπιών. Το όνομα "τσικουνγκούνια" προέρχεται από τον τρόπο που οι ασθενείς συχνά λυγίζουν το σώμα τους από τον πόνο.
Σύμφωνα με το ECDC από την αρχή του 2025 και έως τον Μάρτιο, έχουν καταγραφεί περίπου 80.000 περιπτώσεις Τσικουνγκούνια (CHIKVD) και 46 θάνατοι σχετιζόμενοι με τον ιό σε 14 χώρες/εδαφικές περιοχές.
Συμπτώματα και συνέπειες
Τα πιο κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, μυϊκούς και αρθρικούς πόνους, καθώς και εξάνθημα. Οι περισσότεροι άνθρωποι αναρρώνουν, ωστόσο, το 30-40% των ατόμων που πλήττονται μπορεί να αναπτύξουν χρόνια αρθρίτιδα, η οποία μπορεί να διαρκέσει μήνες ή ακόμη και χρόνια.
Ο χρόνος που απαιτείται για να εμφανιστούν τα συμπτώματα μετά τη μόλυνση μπορεί να διαφέρει. Η εμφάνιση τους μπορεί να πάρει έως και 12 ημέρες, με μέσο όρο 3-7 ημέρες.
Παράγοντες κινδύνου για σοβαρότερη μορφή της ασθένειας
Ορισμένοι παράγοντες μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο να εμφανιστεί πιο σοβαρή μορφή της ασθένειας, όπως:
- Η εγκυμοσύνη, ειδικά στις τελευταίες εβδομάδες (για τα βρέφη που εκτίθενται κατά τη διάρκεια του τοκετού)
- Η ηλικία άνω των 65 ετών
- Η ύπαρξη άλλων προβλημάτων υγείας (συννοσηρότητες)
Για τους ηλικιωμένους, ο πόνος στις αρθρώσεις μπορεί να εξελιχθεί σε χρόνια ρευματοειδή αρθρίτιδα, ενώ τα νεογέννητα μπορούν να εμφανίσουν μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, μια σοβαρή λοίμωξη του εγκεφάλου.
Θανατηφόρα περιστατικά
Αν και γενικά δεν θεωρείται θανατηφόρος ιός, σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί θάνατοι που σχετίζονται με τον ιό (κυρίως σε άτομα με υπάρχουσες ιατρικές καταστάσεις).
Μετάδοση και πρόληψη
Ο ιός Τσικουνγκούνια μεταδίδεται κυρίως από τα κουνούπια του είδους Aedes, τα οποία τσιμπούν κυρίως έξω από το σπίτι.
Δεν υπάρχουν ειδικά αντιιικά φάρμακα για τον ιό Τσικουνγκούνια, και η θεραπεία επικεντρώνεται στη διαχείριση των συμπτωμάτων, περιλαμβάνοντας τη χρήση αναλγητικών και αντιφλεγμονωδών φαρμάκων.
Αφού αναρρώσει από τον ιό, το άτομο αποκτά πιθανότατα δια βίου ανοσία και είναι λιγότερο πιθανό να ξαναμολυνθεί στο μέλλον.
Υπάρχει εμβόλιο που βοηθά στην προστασία των ενηλίκων από τη νόσο που προκαλεί ο ιός Τσικουνγκούνια.
Ατομικά μέτρα προστασίας
Για την ατομική προστασία, συστήνονται τα εξής:
- Χρήση εντομοαπωθητικών
- Χρήση κουνουπιέρων
- Ύπνος σε δωμάτια με σίτες ή κλιματισμό
- Φορέματα που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του σώματος
Μέτρα πρόληψης και καταπολέμησης των κουνουπιών
Η πρόληψη της μετάδοσης εστιάζει και στον έλεγχο των κουνουπιών που μεταδίδουν τον ιό. Ορισμένοι τρόποι για να μειωθούν οι περιοχές αναπαραγωγής των κουνουπιών είναι:
- Τακτική απομάκρυνση ή θεραπεία ανοιχτών δεξαμενών με στάσιμο νερό, όπως γλάστρες, λάστιχα, τρύπες δέντρων και λιμνούλες.
- Διασφάλιση ότι οι δεξαμενές νερού, τα βαρέλια και οι δεξαμενές αποθήκευσης είναι καλά καλυμμένα.
Κατά τη διάρκεια επιδημιών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναέρια ψεκασμός εντομοκτόνων για να μειωθεί ο αριθμός των ενηλίκων κουνουπιών και να περιοριστεί η εξάπλωση της ασθένειας.
Μέχρι σήμερα, δεν έχουν αναφερθεί εγχώριες περιπτώσεις Τσικουνγκούνια στην ηπειρωτική Ευρώπη το 2025.
