Η Σύμβαση Πλαίσιο για τον έλεγχο του καπνού, του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), η οποία σήμερα κλείνει 20 χρόνια εφαρμογής, αποτελεί μια παγκόσμια συνθήκη η οποία αναγνωρίζει το γεγονός ότι η επιδημία χρήσης καπνού συνιστά παγκόσμιο πρόβλημα με σοβαρότατες επιπτώσεις στη δημόσια και ατομική υγεία. Παρά τη σημαντική πρόοδο στον έλεγχο του καπνού που έχει φέρει η Σύμβαση Πλαίσιο εξακολουθούν να υπάρχουν σήμερα περίπου 1,3 δισεκατομμύρια χρήστες καπνού παγκοσμίως, με το 80% να διαμένουν σε χώρες με χαμηλό ή μεσαίο εισοδήμα, όπου τα κοινωνικο-οικονομικά βάρη είναι μεγαλύτερα.
Από την έναρξη ισχύος της το Φεβρουάριο 2005, η Σύμβαση του ΠΟΥ FCTC έχει διατηρήσει τον έλεγχο του καπνού στην παγκόσμια ατζέντα, προώθησε τη διεθνή συνεργασία και παρείχε στις χώρες ένα πλαίσιο για εθνική δράση για την καταπολέμηση της παγκόσμιας επιδημίας του καπνού.
Ο επιπολασμός της χρήσης καπνού μειώνεται σταθερά από την έναρξη ισχύος της ΠΟΥ FCTC (το 2005 εκτιμήθηκε στο 29,3%), με προβλεπόμενο παγκόσμιο επιπολασμό στο 18,1% έως το 2030.
Όσον αφορά στην έκθεση στο παθητικό κάπνισμα, φαίνεται να οδηγεί στο θάνατο περίπου 1,3 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο. Επομένως, φαίνεται πόσο σημαντική είναι η εφαρμογή των νομοθεσιών για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους και ιδιαίτερα σε χώρους όπου βρίσκονται παιδιά και νέοι. Με καθοδήγηση τη Σύμβαση εφαρμόζονται σε αρκετές χώρες, απαγορεύσεις του καπνίσματος σε σειρά δημόσιων χώρων όπως, πάρκα, παιδικές χαρές και παραλίες.
Παρόλα αυτά, τα μέτρα για την εφαρμογή του ελέγχου του καπνού πρέπει να ενισχυθούν και να επιταχυνθούν στα κράτη μέλη.
Μεγάλη παγκόσμια πρόκληση αποτελούν τα νέα καπνικά προϊόντα
Υπάρχει ανάγκη να ενισχυθούν τα μέτρα για τη ρύθμιση των νέων προϊόντων, να συνεχιστεί η παρακολούθηση της βιομηχανίας καπνού αλλά και των εξελίξεων και των αλλαγών στις στρατηγικές μάρκετινγκ που χρησιμοποιούν, όπως οι ψηφιακές πλατφόρμες επικοινωνίας.
Στην Κύπρο:
Σύμφωνα με την Έρευνα Γενικού Πληθυσμού (σε άτομα15-64 ετών) που διενεργεί η Αρχή Αντιμετώπισης εξαρτήσεων, κάθε 4 χρόνια, τα πιο πρόσφατα στοιχεία (2023) αναδεικνύουν τη διαχρονική σταθερότητα στην ηλικία έναρξης του καπνίσματος (18 έτη). Παρόλα αυτά, περίπου 4 στους δέκα καπνιστές (38%) έχουν καπνίσει ηλεκτρονικό τσιγάρο κατά τον τελευταίο μήνα. Σε σχέση με το 2019 καταγράφεται σημαντική αύξηση στο ποσοστό των καπνιστών που δοκίμασαν το ηλεκτρονικό τσιγάρο (57% vs 21%). Το 40% έχει δηλώσει ότι ο κύριος λόγος χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου είναι η επιθυμία για διακοπή του καπνίσματος συμβατικών τσιγάρων (με το μεγαλύτερο ποσοστό να επιθυμεί διακοπή του καπνίσματος στις ηλικιακές ομάδες 25-44 ετών).
Όσον αφορά στο Μαθητικό πληθυσμό, η Πανευρωπαϊκή Έρευνα ‘ESPAD’ (2019-η πιο πρόσφατη), στην οποία συμμετέχει και η Κύπρος και η οποία αφορά μαθητές ηλικίας 15-16 ετών έδειξε ότι: το 14% ανέφερε χρήση συμβατικού τσιγάρου κατά τον τελευταίο μήνα με το ποσοστό αυτό να βρίσκεται σε πτωτική τάση, σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια (18% το 2015 και 23% το 2011). Δυστυχώς όμως οι Κύπριοι μαθητές βρίσκονται στις πιο ψηλές θέσεις στην Ευρώπη στην χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων και ναργιλέ, γεγονός ιδιαίτερα ανησυχητικό. Ποσοστό 4,6% των μαθητών ανέφερε καθημερινή χρήση, ξεπερνώντας τον μέσο όρο των άλλων Ευρωπαϊκών χωρών (3,1%) που συμμετείχαν στην έρευνα ESPAD.
Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα για τα νέα καπνικά προϊόντα, προτεραιότητα της ΑΑΕΚ είναι η διαφώτιση των νέων όσον αφορά στα προϊόντα αυτά, εστιάζοντας στις επιπτώσεις που αυτά έχουν στην υγεία τους. Η λανθασμένη εντύπωση ότι τέτοια προϊόντα είναι “λιγότερο βλαβερά” σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο, οδηγεί σε αυξημένη κατανάλωση τους από νέους. Μέσα από εκστρατεία διαφώτισης, και ενημερωτικού εντύπου που έχει προωθηθεί σε όλα τα σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης και συγκεκριμένα στους Καθηγητές Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής, δίνονται οι σωστές πληροφορίες για τους “μύθους” και τις “αλήθειες” για αυτά τα προϊόντα.
Παράλληλα η ΑΑΕΚ προωθεί στοχευμένες εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για εκπαιδευτικούς και γονείς αναφορικά με τη χρήση καπνού ή και άλλων νέων καπνικών προϊόντων και τις συνέπειές τους στην υγεία των παιδιών.
Τέλος, η ΑΑΕΚ συνεχίζει να προωθεί την τροποποίηση και την αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας, σαν βασικό μέτρο για αποφυγή των συνεπειών από τη χρήση νέων και συμβατικών προϊόντων καπνού, τόσο για το ίδιο το άτομο χρήστη, όσο και για τον παθητικό καπνιστή.
Περισσότερα στοιχεία στο ενημερωτικό έντυπο του ΠΟΥ στο σύνδεσμο εδώ.
