Περνώντας από τον κυκλικό κόμβο ΜΠΑΤΑ, φτάνω στο φυλάκιο επί της οδού Καντάρας, στο Καϊμακλί. Εκεί συναντώ τον κ. Φώτη Φωτίου, με τον οποίο θα κατευθυνθούμε εντός της νεκρής ζώνης με το δικό του αυτοκίνητο˙ αναγνωρίσιμο πλέον τόσο από τους Εθνοφρουρούς μας όσο και από τους Κυανόκρανους. «Δεν πιστεύω να φοβάσαι που μπαίνουμε στη νεκρή ζώνη;» με ρωτάει. Τον κοιτάζω, παρατηρώντας το τοπίο γύρω μου, και απαντώ ένα «όχι», χωρίς να είμαι σίγουρη αν το εννοώ.
Λίγο μετά το φυλάκιο, αφού προσπερνάμε την εγκαταλελειμμένη αποθήκη του Συνεργατικού, περνάει από τα αριστερά μας η περιπολία των Ηνωμένων Εθνών. Αναγνωρίζουν το αυτοκίνητο του κ. Φώτη και δεν ζητούν εξηγήσεις για το ποια είμαι και τι κάνω εντός της νεκρής ζώνης.
Σταματούμε στον αριθμό 140 της Λεωφόρου Καντάρας, όπου ο κ. Φώτης διατηρεί το χωράφι του. Τα τελευταία δύο χρόνια, μόνος του, αναστηλώνει το σπίτι που εγκαταλείφθηκε το 1974. Χρησιμοποιώντας ευτελή υλικά και ό,τι μπορεί να κουβαλήσει, με περίσσιο μεράκι και το όραμά του για επανεγκατάσταση, έχει δημιουργήσει έναν χώρο μοναδικό.
Το τεμάχιο ανήκει στην οικογένεια της συζύγου του και φιλοξενεί το σπίτι της γιαγιάς και του παππού της, το σπίτι των γονιών της -χτισμένο το 1968- και το συνεργείο-γκαράζ του συζύγου της θείας της.
Ο δρόμος μπροστά από το τεμάχιο είναι η γνωστή Λεωφόρος Καντάρας, που πριν την εισβολή του 1974 ένωνε τη Λευκωσία με την Αμμόχωστο. Απέναντι από το σπίτι, ο κ. Φώτης μου δείχνει το σημείο όπου περνούσε η σιδηροδρομική γραμμή του τρένου. Πιο πέρα, στον καθαρό ορίζοντα, κοιτάζουμε τον Πενταδάκτυλο, με τις σημαίες της Τουρκίας και του ψευδοκράτους να διακρίνονται επάνω του.
Στον εξωτερικό χώρο του σπιτιού υπάρχει ένα καλοδιατηρημένο χωράφι, το «θεματικό σημείο» όπως το αποκαλεί ο ίδιος, ένα φουρνί και ένα εκκλησάκι. Το πλησιέστερο τουρκικό φυλάκιο βρίσκεται σε απόσταση μισού χιλιομέτρου, ενώ άλλα φυλάκια βρίσκονται πιο κάτω, στα κράσπεδα της Μιας Μηλιάς.
Στη δεύτερη φάση της εισβολής, ταμπουρώθηκαν εδώ Ελληνοκύπριοι στρατιώτες. Οι Τούρκοι τους εντόπισαν από απέναντι και γάζωσαν τον χώρο με πολυβόλα
Το ισόγειο του σπιτιού, χωρίς παράθυρα και πόρτες, φιλοξενεί πανέμορφα αντικείμενα που ο κ. Φώτης κουβαλάει εδώ και δύο χρόνια, με σκοπό να δώσει ξανά ζωή στον χώρο και να καταφέρει μια μέρα να επανεγκατασταθεί εκεί με την οικογένειά του.
Στον πάνω όροφο, σιγά σιγά, έχει αρχίσει να διαμορφώνει κάθε δωμάτιο ξεχωριστά, χρησιμοποιώντας απλά υλικά.
Η ξενάγησή μας καταλήγει σε ένα δωμάτιο γαζωμένο από τις σφαίρες του εισβολέα. «Τα πεθερικά μου, οι νόμιμοι ιδιοκτήτες, έφυγαν στον πόλεμο και κατέφυγαν αρχικά στην Παλλουριώτισσα. Όλη η περιοχή είχε εγκαταλειφθεί. Στη δεύτερη φάση της εισβολής, ταμπουρώθηκαν εδώ Ελληνοκύπριοι στρατιώτες. Οι Τούρκοι τους εντόπισαν από απέναντι και γάζωσαν τον χώρο με πολυβόλα».
Κατεβαίνουμε στο ισόγειο. Κάθομαι σε ένα τραπέζι όπου είναι ανοιγμένο ένα τάβλι που φαίνεται αρκετά παλιό. Το περιεργάζομαι, βρίσκοντας ενδιαφέρον το σχέδιό του.
«Δεν παίζω τάβλι», μου λέει ο κ. Φώτης. «Το έχω στημένο εκεί γιατί είναι ένα από τα πολλά δώρα που μου έδωσαν φίλοι για να φιλοξενήσω εδώ˙ φίλοι που θέλουν να στηρίξουν τη δραστηριότητά μου στον χώρο».
Μου σερβίρει κυπριακό καφέ και μου εξηγεί πώς ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι μέσα στη νεκρή ζώνη άρχισε, σιγά σιγά, να ξαναπαίρνει ζωή.
Με φόβο ήρθα αρχικά εδώ. Εκείνο τον φόβο που διακατέχει την πλειονότητα των Ελληνοκυπρίων που δεν έχουν την εμπειρία της νεκρής ζώνης
Αναρωτιέμαι ποιο ήταν το κυρίαρχο συναίσθημά σας όταν, πριν από μία διετία, αποφασίσατε να φτιάξετε το χώρο.
Καταρχάς να πω ότι, όταν πρωτοήρθα εδώ, στο χώρο επικρατούσε ένα χάος. Θάμνοι παντού, φωλιές και περιττώματα πουλιών στο εσωτερικό του σπιτιού. Παράθυρα και πόρτες πουθενά. Πλήρης εγκατάλειψη και καταστροφή. Ξέρετε, αρχικά είχα έρθει εδώ με άδεια των Ηνωμένων Εθνών που μου παραχωρήθηκε για γεωργική απασχόληση. Τώρα, για το συναίσθημα που λέτε, να πω ότι με φόβο ήρθα αρχικά εδώ. Εκείνο τον φόβο που διακατέχει την πλειονότητα των Ελληνοκυπρίων που δεν έχουν την εμπειρία της νεκρής ζώνης. Με τον καιρό, παρατηρώντας την υπάρχουσα κατάσταση, εξοικειώθηκα. Κατάλαβα ότι δεν τίθενται θέματα ασφάλειας και διακίνησης. Ερχόμουν, πλέον, χωρίς φόβο, στη νόμιμη περιουσία μας. Φύτευα στο χωράφι μας, άρχισα να φροντίζω τα υποστατικά του ισογείου, αργότερα ξεκίνησα να κουβαλάω μικροαντικείμενα και να διακοσμώ το χώρο. Μου αρέσει η διακόσμηση. Ιδιαίτερα η παραδοσιακή. Με τον καιρό, καταλήξαμε σε αυτό που βλέπετε και προχωρώ ακάθεκτος.
Είμαι ιδιώτης και βρίσκομαι εντός της περιουσίας μου. Δεν είμαι ούτε ο στρατός, ούτε η αστυνομία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είμαι ιδιώτης και ο κάθε ιδιώτης έχει δικαίωμα να βρίσκεται εντός της περιουσίας του
Ωστόσο, εδώ ήρθατε αρχικά με άδεια για γεωργικούς σκοπούς.
Ναι και άρχισα να φυτεύω. Κολοκύθια, αγγουράκια, μαρούλι, λουβί, σπανάκι, κουκιά, πατάτες. Για δική μου χρήση και ψυχαγωγία περισσότερο. Πολύ σύντομα άρχισα να διακοσμώ τον εξωτερικό χώρο κι έστησα αυτό που αποκαλώ «θεματικό σημείο» στην είσοδο του τεμαχίου. Αλλάζω τη διακόσμησή του με τις εποχές ή τις γιορτές που έχουμε. Στην αρχή, όταν το είδαν από τα Ηνωμένα Έθνη, κι επειδή το έχω βάψει λευκό και μπλε, φοβήθηκαν μήπως οι Τούρκοι απέναντι θορυβηθούν ή προκαλέσουν επεισόδιο, λόγω των χρωμάτων. Κανείς δεν έθεσε θέμα ποτέ. Δυο χρόνια τώρα πηγαινοέρχομαι, είμαι στο χωράφι, μπαινοβγαίνω και φτιάχνω το σπίτι, κανείς δεν μου έκανε ποτέ θέμα. Οι Τουρκοκύπριοι που συνεργάζονται με τους δικούς μας Ελληνοκύπριους γεωργούς, περνούν από εδώ και με καλημερίζουν. Όλοι αυτοί, ή ο τούρκος στην σκοπιά απέναντι, δεν είδαν το εκκλησάκι που έχω στην αυλή; Το είδαν. Κανείς δεν πήρε για να διαμαρτυρηθεί. Οπότε, ακόμα και όταν τα Ηνωμένα Έθνη είχαν κάποιους ενδοιασμούς για αυτό που έκανα εδώ, αντιλήφθηκαν ότι δεν υπήρχε θέμα προς συζήτηση. Τους το είπα ξεκάθαρα και αυτό απαντώ σε όλους όσοι με ρωτήσουν «Είμαι ιδιώτης και βρίσκομαι εντός της περιουσίας μου. Δεν είμαι ούτε ο στρατός, ούτε η αστυνομία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είμαι ιδιώτης και ο κάθε ιδιώτης έχει δικαίωμα να βρίσκεται εντός της περιουσίας του». Αυτό το δικαίωμα το έχει ο κάθε ιδιοκτήτης τεμαχίου στη Νεκρή Ζώνη αλλά μπορεί να μην το γνωρίζει.
Δεν ήρθα εδώ ως ξένος. Νόμιμα βρίσκομαι εδώ
Οπότε, απ’ εδώ περνούν για περιπολία τα Ηνωμένα Έθνη και πλέον απλά σας χαιρετούν;
Ναι, ναι, «Hello, Mr. Photis» και τέτοια. Θα κοιτάξουν λίγο να δουν τι συμβαίνει, μπορεί να έρθουν να με ρωτήσουν για κάτι αλλά πλέον, ξέρουν κι αυτοί, ότι θα τους απαντήσω ότι αυτή είναι η νόμιμή μου περιουσία και ό,τι θέλω θα κάνω εντός των ορίων της. «Ok, Mr. Photis», θα μου απαντήσουν, και θα φύγουν. Ούτε αυτοί, ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία μπορούν να με βγάλουν έξω απ’ την περιουσία μου γιατί αυτό έρχεται σε αντίθεση με τα δικαιώματά μου ως πολίτης της Δημοκρατίας. Δεν ήρθα εδώ ως ξένος. Νόμιμα βρίσκομαι εδώ. Και αναμένω τόσο από τα Ηνωμένα Έθνη, όσο και από το κράτος μας να στηρίξει την προσπάθειά μου για επανεγκατάσταση και αξιοποίηση της περιουσίας μου.
Στην αυλή σας βλέπω χτισμένο κι ένα φουρνί. Να υποθέσω ότι σας επισκέπτονται συγγενείς και φίλοι;
Κάποιοι έρχονται. Κάποιοι άλλοι έρχονται με φόβο, αλλά έρχονται. Κι όταν απουσιάζω στο εξωτερικό θα έρθουν να ποτίσουν και να φροντίσουν το σπίτι. Έστω κι αν με επισκέπτονται διστακτικά, βλέπουν την άνεση που έχω με το χώρο. Μια-δυο, ο κόσμος εξοικειώνεται.
Δεν έχει χαθεί ούτε βελόνι από το σπίτι, δύο χρόνια τώρα. Ούτε ένιωσα ποτέ ανασφάλεια ότι θα μπει κάποιος στην περιουσία μου
Το ισόγειο της οικοδομής είναι ανοιχτό κι εσείς το έχετε διακοσμήσει με παλιά και, ομολογουμένως, πανέμορφα αντικείμενα. Δεν έτυχε ποτέ να σας κλέψουν κάτι;
Ποτέ. Δεν έχει χαθεί ούτε βελόνι από το σπίτι, δύο χρόνια τώρα. Ούτε ένιωσα ποτέ ανασφάλεια ότι θα μπει κάποιος στην περιουσία μου. Το βράδυ, βέβαια, έχω προβολείς, που λειτουργούν με ηλιακή ενέργεια και φωτίζουν όλο το σπίτι. Υπάρχει περίπτωση οι Τούρκοι απέναντι να μην το βλέπουν; Το βλέπουν. Κι όμως δεν έχουν δημιουργήσει ποτέ πρόβλημα. Αυτό το παραμύθι ότι, μες τη νεκρή ζώνη, υπάρχει ανασφάλεια, δεν υφίσταται πλέον. Τα χρόνια πέρασαν. Μισός αιώνας έχει περάσει. Τα δεδομένα του 1974, μπορεί ίσως και μέχρι πριν είκοσι χρόνια, ήταν διαφορετικά. Είμαστε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανοίξαμε σημεία διέλευσης, χιλιάδες Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι διακινούνται καθημερινά. Για μένα, το θέμα ασφάλειας, δεν ισχύει.
Να υποθέσω ότι ονομάσατε το χώρο σας «Μυκονιάτικο» λόγω των κυρίαρχων χρωμάτων που επιλέξατε;
Μ’ αρέσουν τα χρώματα της Μυκόνου. Με χαλαρώνουν. Κι όταν ήρθαν να μου πουν ότι μπορεί να προκαλέσουν αυτά τα χρώματα, τους απάντησα ότι... με χαλαρώνουν.
Τα αντικείμενα που φιλοξενούνται στον χώρο, εξ όσων μου είπατε, κουβαλούν το καθένα τη δική του ιστορία.
Ναι, κάποια είναι δικά μου, άλλα μου τα χάρισαν φίλοι ή και άγνωστοι. Το χρηματοκιβώτιο στο βάθος χρονολογείται στις αρχές του περασμένου αιώνα και μου το πρόσφερε η οικογένεια Πάμπουλλου απ’ το Καϊμακλί. Το ίδιο ισχύει και για το παιδικό καροτσάκι και το κρεβάτι στον πάνω όροφο. Ήταν αντικείμενα που ανήκαν στην οικογένεια και ο κ. Πάμπουλλος, κάπου στα 95 πρέπει να είναι σήμερα, μου τα έδωσε με πολλή αγάπη. Είναι κι άλλα αντικείμενα, συλλεκτικά, που τα αγοράζω ειδικά για το σπίτι εδώ. Αρκετοί Τρικωμίτες φίλοι μού έχουν χαρίσει διάφορα παλιά κομμάτια. Είναι και άλλοι, άγνωστοι, που μόλις μάθουν τι προσπαθώ να κάνω εδώ, μου χαρίζουν απλόχερα διάφορα αντικείμενα.
'Δεν φοβάσαι μήπως σε σκοτώσουν οι Τούρκοι'; Ακόμα και πολιτικοί μού κάνουν αυτή την ερώτηση
Πρόκειται, δηλαδή, για κόσμο που στηρίζει την δραστηριότητά σας. Τι σας ρωτάνε συνήθως;
Όλοι με ρωτούν το ίδιο. «Δεν φοβάσαι μήπως σε σκοτώσουν οι Τούρκοι»; Ξέρεις, ακόμα και πολιτικοί μού κάνουν αυτή την ερώτηση. Δυστυχώς, η πλειονότητα του κόσμου στην πλευρά μας, δεν γνωρίζει περί Νεκρής Ζώνης. Πρέπει να έρθεις και να ζήσεις εδώ για να καταλάβεις. Εγώ, τις περισσότερες ημέρες, βρίσκομαι μέχρι και τα μεσάνυχτα στον χώρο. Ιδιαίτερα τα καλοκαίρια. Απόλυτη ησυχία και ηρεμία. Ξέρετε, στην πλευρά μας, καλλιεργήσαμε την εντύπωση ότι είναι επικίνδυνο κάποιος να μπει στη Νεκρή Ζώνη γιατί μπορεί να τον σκοτώσουν οι Τούρκοι. Κι εδώ να σας αναφέρω και κάτι άλλο. Πολλές φορές, λόγω του ότι έχουμε Ελληνοκύπριους γεωργούς που συνεργάζονται με Τουρκοκύπριους, όταν συγκρούονται τα μεταξύ τους οικονομικά ζητήματα δημιουργούνται προβλήματα που βγαίνουν προς τα έξω με λανθασμένο, κατ’ εμένα τρόπο. Μεταφέρεται στην κοινή γνώμη ότι οι Τούρκοι παρεμποδίζουν τους Ελληνοκύπριους να καλλιεργούν τα χωράφια τους. Σας το λέω γιατί το έχω δει να συμβαίνει, πρόκειται για καθαρά οικονομικές διαφορές μεταξύ τους.
Εσείς έχετε επαφές με Τουρκοκύπριους εδώ που είστε;
Περνούν κάποιοι από εδώ, θα με χαιρετήσουν, «Γεια σου, Φώτης», θα τους χαιρετίσω κι εγώ με τις λίγες λέξεις που ξέρω στα τούρκικα. Είμαστε μια χαρά.
Τώρα εσείς φτιάχνετε τον πάνω όροφο της οικοδομής, απ’ ότι είδα.
Ναι. Προσωρινά. Ό,τι κάνω είναι προσωρινό. Κλείνω τα ανοίγματα με σκοπό να προστατεύσω το σπίτι από τις βροχές και τα πουλιά αλλά και το διακοσμώ, για να του δώσω μία εμφάνιση κατοικήσιμη. Λέω «προσωρινά» γιατί ο στόχος μου είναι ένας. Να ενταχθεί το τεμάχιο στην αστική χρήση και να μπορώ να φέρω εδώ εργολάβο και να το φτιάξουμε σωστά, να μπορούμε να έρθουμε να ζήσουμε κανονικά εδώ όπως και στις ελεύθερες περιοχές. Όλο αυτό που κάνω το κινεί η επιθυμία μου. Η επιθυμία να ζήσουμε μέσα στη γη μας. Πολλές φορές νιώθω ότι είναι κι εδώ κατεχόμενα και να το βάλετε σε εισαγωγικά. «Κατεχόμενα» από τα Ηνωμένα Έθνη. Γιατί, αν δεν μπορείς να λειτουργήσεις ελεύθερα, πρόκειται για κατοχή. Παρόλα αυτά, σκοπεύω να συνεχίσω να κινούμαι στο χώρο και να του δίνω ζωή. Να τον βλέπω και να νιώθω ότι είναι ένας χώρος ελεύθερος.
Μπορούμε να αποκαλούμε «ελεύθερο χώρο» τη Νεκρή Ζώνη;
Κοιτάξτε, αν το δούμε αυστηρά, όχι. Όμως εμείς στείλαμε επιστολή στα Ηνωμένα Έθνη, μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών, και αιτηθήκαμε ο δρόμος που ξεκινά από το φυλάκιο της Εθνικής Φρουράς έως και τα τεμάχιά μας να ενταχθεί στο πλαίσιο της αστικής χρήσης. Μ’ αυτό τον τρόπο θα μπορούμε να αναπτύξουμε σωστά την περιουσία μας, να αποκαταστήσουμε τις ζημιές και να εγκατασταθούμε εδώ μόνιμα. Επιθυμία μας είναι η επανεγκατάσταση.
Έχετε λάβει κάποια απάντηση στο αίτημά σας;
Το Υπουργείο μάς ενημέρωσε ότι τα Ηνωμένα Έθνη απάντησαν ότι υπό τις παρούσες περιστάσεις δεν μπορεί να ικανοποιηθεί το αίτημά μας και ότι ο σημαντικότερος λόγος αφορά σε θέματα ασφάλειας. Και θέλω να σας πω ότι, μισό χιλιόμετρο απ’ όπου βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή, τέσσερα τεμάχια στην περιοχή Σοπάζ, έχουν βγει από το καθεστώς της αυστηρά Νεκρής Ζώνης και μπήκαν στην αστική χρήση. Σε εκείνο το σημείο, οι ελληνοκύπριοι ιδιοκτήτες διαχώρισαν τα οικόπεδά τους, αρκετά έχουν ήδη πωληθεί και κτίζονται, αυτή τη στιγμή, κι άλλα. Θέλουμε να μάθουμε γιατί δεν μπορεί να ισχύσει το ίδιο και για εμάς. Γιατί εκεί δεν τίθεται θέμα ασφάλειας. Και θα σας δώσω κι ένα παράδειγμα. Στον συγκεκριμένο χώρο, το τελευταίο οικόπεδο, αυτό που βρίσκεται στα διακόσια μέτρα από το επανδρωμένο φυλάκιο των Τούρκων, παραχωρήθηκε στον Δήμο Λευκωσίας από τον εργολάβο διαχωρισμού. Εκεί ακριβώς έχει δημιουργηθεί μία παιδική χαρά. Οπότε, εκεί είναι ασφαλές να παίζουν παιδιά, ενώ μισό χιλιόμετρο πιο πέρα τίθεται θέμα ασφάλειας; Αυτό το ερώτημα θα θέσουμε τώρα στα Ηνωμένα Έθνη μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών.
Το καθεστώς αστικής χρήσης προϋποθέτει και τη διάθεση υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Χωρίς αυτές, πώς έχετε, για παράδειγμα, ρεύμα αυτή τη στιγμή;
Ρεύμα υπάρχει μόνο στο διπλανό τεμάχιο, αυτό που ανήκει στον θείο μου, ο οποίος αποτάθηκε στην ΑΗΚ και τα Ηνωμένα Έθνη για να του επιτρέψουν την ηλεκτροδότηση για γεωργικούς σκοπούς. Αν μας δοθεί άδεια για αστική χρήση, μόνο τότε, ό,τι αφορά στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας των ελεύθερων περιοχών, θα ισχύει και εδώ. Δρόμοι, ρεύμα, νερό, απ’ όλα.
Το όραμά σας για επανεγκατάσταση αφορά μόνο στην Νεκρή Ζώνη;
Αυτό που προτείνω είναι να διεκδικήσουμε τις περιουσίες μας στην Νεκρή Ζώνη, όπως κάνω εγώ αυτή τη στιγμή. Τις ίδιες ενέργειες μπορούν να κάνουν και άλλοι ιδιοκτήτες, ως μονάδες, όχι ως κρατικές υπηρεσίες. Οι Τουρκοκύπριοι δεν έχουν λόγο να αντιδράσουν σε αυτό επειδή δεν έρχεται η Κυπριακή Δημοκρατία να μπει μέσα στη Νεκρή Ζώνη αλλά οι ιδιώτες. Ιδιοκτήτες των χωραφιών ή των κατοικιών.
Απ’ ό,τι μου είπατε, το σπίτι αυτό ανήκει στην οικογένεια της συζύγου σας ενώ εσείς είστε απ’ τον Άγιο Ανδρόνικο Καρπασίας. Έχετε επισκεφτεί το χωριό σας;
Πολλές φορές, ναι. Στο σπίτι μας κατοικούν Τουρκοπόντιοι τριών γενεών. Δίπλα από το σπίτι των γονιών μου, κτίστηκαν τα σπίτια των εγγονιών του πρώτου που μπήκε μέσα. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Τα χρόνια έχουν περάσει, ο πατέρας μου έχει πεθάνει, η μάνα μου είναι σε προχωρημένη ηλικία, εγώ έφυγα όταν ήμουν 13 ετών από το σπίτι και σήμερα πλησιάζω στη σύνταξη. Τα παιδιά μας, των προσφύγων, γεννήθηκαν στη Λεμεσό και όπου αλλού. Η πατρίδα του ανθρώπου είναι εκεί όπου γεννιέται και περνά τα παιδικά του χρόνια. Εκεί είναι η ρίζα του. Ο Ντενκτάς το ήξερε αυτό. Οι δικοί μας δεν το είχαν αντιληφθεί πως, αν περάσουν κάποια χρόνια και αλλάξουν οι γενιές, θα χαθούν οι μνήμες και οι εμπειρίες της κατεχόμενης γης μας. Η δική μου γενιά είναι η τελευταία που έχει αναμνήσεις και μνήμες. Των παιδιών και των εγγονιών μας, πατρίδα τους είναι η Λευκωσία, η Λεμεσός, η Πάφος.
Να ρωτήσω τι νιώθετε για την οικογένεια που μένει στο σπίτι σας;
Τι να νιώθω; Ήρθαν, παντρεύτηκαν στο σπίτι μας, έκαναν παιδιά, έκαναν εγγόνια. Ξέρετε, όταν πήρα την μάνα μου να δει το σπίτι που έκτισε με τόσο καμάρι, μου είπε «Γιε μου, πάρε με να φύγουμε». Ένιωθε ότι δεν ήταν το σπίτι και το χωριό της. Ο τόπος είναι ο άνθρωπος. Εμείς φύγαμε το ’76 από τον Άγιο Ανδρόνικο. Ζήσαμε και δύο χρόνια εγκλωβισμένοι. Μετά την Τρίτη Συμφωνία της Βιέννης άρχισαν διάφορα προβλήματα στο χωριό. Μας πετούσαν πέτρες στο σπίτι, μας έκλεισαν τα σχολεία, είχαμε κέρφιου, χτυπούσαν τους μεγαλύτερους σε ηλικία άντρες αυτοί της TNT για να μας πανικοβάλουν και να φύγουμε. Ήμουν 13 χρονών όταν εγκαταλείψαμε το χωριό.
Δεν νιώθατε φόβο ως παιδί τότε;
Όταν βρίσκεσαι σε καταστάσεις επικίνδυνες, δεν νιώθεις φόβο.
Τίποτε δεν φοβάμαι. Βρίσκομαι μέσα στην περιουσία μου και είμαι ευρωπαίος πολίτης
Όλο αυτό έχει να κάνει με την επιθυμία μας. Την επιθυμία της γης μας. Θέλουμε να ξαναζωντανέψει
Φόβο δεν νιώθετε ούτε σήμερα μπαινοβγαίνοντας στη Νεκρή Ζώνη μάς είπατε.
Όχι. Τίποτε δεν φοβάμαι. Βρίσκομαι μέσα στην περιουσία μου και είμαι ευρωπαίος πολίτης. Μισό αιώνα μετά, τα θέματα ασφάλειας έχουν ξεπεραστεί. Η Κυβέρνησή μας πρέπει να αναθεωρήσει την συμφωνία που έχει με τα Ηνωμένα Έθνη και οι ιδιοκτήτες, αν το θέλουν, να επιστρέψουν στις περιουσίες τους. Πρέπει να αλλάξουν οι όροι εντολής. Σε όλη την Νεκρή Ζώνη. Αλλά, μέχρι να γίνει αυτό, οι ιδιοκτήτες που το επιθυμούν, ας διεκδικήσουν την περιουσία τους. Να μην φοβάται ο κόσμος.
Θεωρείτε ότι πρέπει να ανοίξει το σημείο διέλευσης της Μιας Μηλιάς, που βρίσκεται εδώ κοντά σας;
Πιθανόν είναι να ανοίξει και υποθέτω θα βρίσκεται εκεί όπου είναι οι Εθνοφρουροί μας τώρα. Προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει να το ανοίξουν λίγο πιο κάτω, εκεί όπου βρίσκεται η παλιά Συνεργατική. Να αναφέρω εδώ ότι, οι τέσσερις ιδιοκτήτες της περιοχής, έχουμε μεταφέρει το μήνυμά μας προς τα Ηνωμένα Έθνη και το Υπουργείο Εξωτερικών ότι δεν θα δεχθούμε να γίνει σημείο διέλευσης ο αυτοκινητόδρομος που βρίσκεται μπροστά μας αν δεν ενταχθούν στην αστική χρήση τα τεμάχιά μας.
Σε άλλη περίπτωση, τι θα κάνετε;
Θα προχωρήσουμε σε δραστηριότητες για να παρεμποδίσουμε τη διαδικασία. Ενημερώθηκαν γι' αυτό, μεταξύ άλλων, τόσο ο ελληνοκύπριος διαπραγματευτής όσο και το Υπουργείο Εσωτερικών. Κάπου εδώ, και θέλω να το τονίσω ξανά, αναφέρω ότι για εμάς το θέμα δεν είναι οικονομικό ή θέμα στέγασης. Και τα σπίτια μας τα έχουμε, και τις δουλειές και τις οικογένειές μας. Όλο αυτό έχει να κάνει με την επιθυμία μας. Την επιθυμία της γης μας. Θέλουμε να ξαναζωντανέψει.
Αυτό που προτείνετε, κ. Φώτη, είναι να δώσουμε ζωή σε ό,τι μπορεί να σωθεί;
Ναι. Ότι μπορεί να σωθεί, ας σωθεί. Και δεν λέω να αναγνωρίσουμε το ψευδοκράτος. Αυτή η εκκρεμούσα κατάσταση νιώθω ότι μπορεί να συνεχιστεί εσαεί. Αλλά, ότι μπορούμε ακόμα να διεκδικήσουμε, πρέπει να το διεκδικήσουμε. Προσωπικά αυτό κάνω. Και θέλω να ευαισθητοποιηθούν κι άλλοι. Μόλις γίνει αστικής χρήσης η περιοχή μου, θα επανεγκατασταθώ εδώ. Θα φτιάξω το σπίτι όπως πρέπει και θα καλλιεργώ το χωράφι μας.
