Μπορούν τα χρήματα να αγοράσουν την ευτυχία; Η αυξανόμενη συζήτηση γύρω από την ευημερία και την οικονομική ανάπτυξη συνεχίζεται, αν και μια καθοριστική θεωρία υποστηρίζει ότι η απάντηση δεν είναι τόσο απλή.
Ο Richard A. Easterlin, καθηγητής και πρωτοπόρος στο πεδίο των οικονομικών της ευτυχίας, εισήγαγε στη δεκαετία του 1970 το «παράδοξο του Easterlin», το οποίο έφερε στο προσκήνιο την ιδέα ότι η αύξηση του εισοδήματος δεν οδηγεί απαραίτητα σε μεγαλύτερη ευτυχία.
Η θεωρία του Easterlin, που υπήρξε επαναστατική για την εποχή της, βασίζεται σε μια εντυπωσιακή διαπίστωση: Παρά τις σημαντικές αυξήσεις στο εισόδημα των πολιτών στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι άνθρωποι δεν αναφέρθηκαν ως πιο ευτυχισμένοι. Αντίστοιχα, στην Ιαπωνία, όπου τα εισοδήματα αυξήθηκαν κατά πέντε φορές μεταξύ 1958 και 1987, η συνολική αίσθηση ευτυχίας παρέμεινε σταθερή.
Αυτό που ανακάλυψε ο Easterlin ήταν ότι η ευτυχία των ανθρώπων επηρεάζεται περισσότερο από τις κοινωνικές συγκρίσεις παρά από την απόλυτη αύξηση του εισοδήματος. Όταν όλοι γύρω μας γίνονται πλουσιότεροι, η αίσθηση της ευημερίας παραμένει αμετάβλητη, καθώς η ευτυχία μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη θέση μας μέσα στην κοινωνική ιεραρχία.
Αν και αρχικά ο Easterlin πίστευε ότι οι κυβερνήσεις δεν είχαν καμία δυνατότητα να επηρεάσουν την ευτυχία των πολιτών, τη δεκαετία του 1990 άλλαξε γνώμη. Ανέφερε ότι παράγοντες όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η οικογενειακή ζωή είναι εξαιρετικά σημαντικοί για την αίσθηση ευημερίας, υπερβαίνοντας την απλή αύξηση του εισοδήματος.
Η αναθεώρηση αυτής της άποψης επηρέασε σημαντικά την ακαδημαϊκή κοινότητα και τις πολιτικές αποφάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Το «παράδοξο της ευτυχίας» ανέδειξε τη σημασία της ενίσχυσης ποιοτικών παραμέτρων, όπως η υγεία και οι κοινωνικές σχέσεις, ενώ υπογράμμισε την ανάγκη για πολιτικές που να προάγουν την ευημερία των πολιτών με τρόπους που δεν σχετίζονται αποκλειστικά με την οικονομική ανάπτυξη.
Ο Easterlin, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πρόσφατα σε ηλικία 98 ετών, αφήνει πίσω του μια κληρονομιά που συνεχίζει να επηρεάζει χιλιάδες ερευνητές και πολιτικούς, ενισχύοντας την πεποίθηση ότι η ευτυχία δεν είναι απλώς θέμα χρημάτων. Η ευημερία, τελικά, είναι μια σύνθετη έννοια που εξαρτάται από διάφορους παράγοντες που ξεπερνούν τις αριθμητικές ενδείξεις της οικονομίας.
Με πληροφορίες από fortunegreece.com
