Οι ελλείψεις και τα κενά στις υπηρεσίες μακροχρόνιας και ανακουφιστικής φροντίδας, καθώς και στη νοσηλευτική και αποκατάσταση στην κοινότητα, φέρνουν στην επιφάνεια μια ευρωπαϊκή έκθεση που αποκαλύπτει τη δύσκολη πραγματικότητα για τους ηλικιωμένους στην Κύπρο. Σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Παρακολούθησης και Συστημάτων και Πολιτικών Υγείας, η απουσία κρατικής μέριμνας εξαναγκάζει τους πολίτες να επωμίζονται το κόστος αυτών των υπηρεσιών, τη στιγμή που οι ανάγκες αυξάνονται λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.
Γήρανση πληθυσμού και αυξανόμενες ανάγκες
Η έκθεση υπογραμμίζει πως η Κύπρος έχει από τα χαμηλότερα ποσοστά δαπανών για μακροχρόνια φροντίδα στην Ευρώπη. Οι περιορισμένες κρατικές δομές οδηγούν τις οικογένειες στον ιδιωτικό τομέα, όπου οι τιμές είναι απαγορευτικές. Παρά το γεγονός ότι το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓεΣΥ) καλύπτει ορισμένες υπηρεσίες, όπως φυσιοθεραπεία, λογοθεραπεία και κατ’ οίκον φροντίδα, αυτές περιορίζονται σε λίγες επισκέψεις, καθιστώντας την φροντίδα ανεπαρκή για πολλούς ασθενείς.
Τα δεδομένα καταγράφουν τη συνεχή γήρανση της κοινωνίας:
- Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 65+ θα αυξηθεί από 17,1% το 2024 σε 24,1% το 2050.
- Αντίστοιχα, το ποσοστό των ατόμων 80+ θα ανέλθει από 4,1% σε 8,3%.
- Το ποσοστό εξάρτησης ηλικιωμένων προβλέπεται να αγγίξει το 42,1% το 2050.
Αυτό συνεπάγεται αυξημένη ζήτηση για υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής πρόνοιας, την ώρα που η Κύπρος δεν διαθέτει ολοκληρωμένο πλαίσιο στήριξης για τις ανάγκες αυτές.
Ανεπαρκής ανακουφιστική φροντίδα
Η ανακουφιστική φροντίδα μέσω του ΓεΣΥ παρέχεται αποκλειστικά σε καρκινοπαθείς, ενώ λείπει οποιοδήποτε θεσμικό πλαίσιο που να καθορίζει τη φύση της φροντίδας ή τα προσόντα των επαγγελματιών υγείας.
Παράγοντες κινδύνου και υγεία των πολιτών
Η έκθεση εξετάζει τους κύριους κινδύνους για την υγεία των Κυπρίων, καταγράφοντας ανησυχητικά στοιχεία:
- Οι καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου, ενώ οι θάνατοι από κάπνισμα ανέρχονται στο 19%, ξεπερνώντας τον μέσο όρο της ΕΕ.
- Η παχυσαρκία, ιδιαίτερα στα παιδιά, εγείρει ανησυχίες.
- Παράγοντες όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και η μειωμένη άσκηση σχετίζονται με το 38% των θανάτων.
Ωστόσο, το 78% των Κυπρίων δηλώνουν ότι έχουν καλή υγεία, με το ποσοστό να ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (68%).
Το ΓεΣΥ και οι προκλήσεις του
Αναμφισβήτητα, το ΓεΣΥ αποτελεί τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση της Κυπριακής Δημοκρατίας, εξασφαλίζοντας καθολική πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας. Παρόλα αυτά, αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, όπως η οικονομική βιωσιμότητα και η ανάγκη εκσυγχρονισμού των νοσοκομείων.
Η έκθεση, που συντάχθηκε από πανεπιστημιακούς και ειδικούς, προτείνει βελτιώσεις σε κρίσιμους τομείς, ώστε το σύστημα υγείας να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες του πληθυσμού.
Διαφαίνεται ότι, αν δεν υπάρξει άμεση κρατική παρέμβαση, το κόστος της υγείας θα συνεχίσει να βαραίνει τους πολίτες, θέτοντας σε κίνδυνο τις πιο ευάλωτες ομάδες της κυπριακής κοινωνίας.
