Προκειμένου να σας κάνουν να αμφιβάλλετε για την πραγματικότητα ή τη σκέψη σας, ορισμένα άτομα χρησιμοποιούν μια ψυχολογική τεχνική που ονομάζεται gaslighting. Πρόκειται για μία μορφή χειραγώγησης, κατά την οποία ο χειριστικός άνθρωπος προσπαθεί να αμφισβητήσει την αντίληψη, τη μνήμη ή ακόμη και τη λογική του άλλου.
Τι είναι το Gaslighting;
Η λέξη gaslighting προέρχεται από την ομώνυμη ταινία του 1944, όπου ένας σύζυγος χρησιμοποιεί ψέματα και αντικρούσεις για να κάνει τη σύζυγό του να πιστέψει ότι χάνει το μυαλό της. Στη σύγχρονη ψυχολογία, η έννοια αυτή περιγράφει μια συμπεριφορά που σκοπό έχει να σας αποδυναμώσει ψυχολογικά, δημιουργώντας σας αμφιβολίες για τις σκέψεις σας ή ακόμη και για την αλήθεια.
Τα μέσα που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ποικίλα: άρνηση, ψέματα, αντιφάσεις, παραπλανητικές πληροφορίες και υποτίμηση της αντίληψης και των συναισθημάτων σας.
Πού μπορεί να εμφανιστεί το Gaslighting;
Το gaslighting μπορεί να συμβεί σε κάθε είδους σχέση:
- Σε μία ερωτική σχέση, όπου ο σύντροφός σας προσπαθεί να σας ελέγξει ή να σας υποβιβάσει.
- Σε σχέσεις φιλικές ή οικογενειακές, όταν κάποιος επιθυμεί να σας πείσει ότι κάνετε λάθος ή να σας κάνει να αισθάνεστε ανεπαρκείς.
- Στο χώρο εργασίας, όπου ένας συνάδελφος ή ανώτερος μπορεί να χρησιμοποιεί χειραγωγικές τεχνικές για να σας αποδυναμώσει ή να σας αποτρέψει από την απόκτηση δύναμης και αξιοπιστίας.
Ποια είναι τα σημάδια ότι σας κάνουν Gaslighting;
Μπορεί να μην το αντιλαμβάνεστε εύκολα, αλλά υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά συμπτώματα που πρέπει να σας ανησυχήσουν:
- Αμφισβητείτε συνεχώς τα δικά σας συναισθήματα ή την αντίληψή σας.
- Φοβάστε να εκφράσετε τη γνώμη σας, γιατί αμφιβάλλετε για την ορθότητά της.
- Νιώθετε συνεχώς νευρικότητα, φόβο και ανασφάλεια κοντά σε συγκεκριμένα άτομα.
- Σκεφτόσαστε ότι οι άλλοι σας θεωρούν παράξενο/η ή ότι έχουν αρνητική εικόνα για εσάς.
- Αμφιβάλλετε για τις αναμνήσεις σας, ακόμα κι όταν είστε σίγουροι/ες για κάτι.
- Αισθάνεστε ότι δεν είστε αρκετά καλός/η ή ότι δεν μπορείτε να ανταποκριθείτε στις προσδοκίες των γύρω σας.
- Απολογείστε συχνά, ακόμα και για πράγματα που δεν σας αναλογούν.
Αν αναγνωρίζετε αυτά τα σημάδια στη ζωή σας, είναι πιθανό να βιώνετε gaslighting. Η κατανόηση αυτών των «red flags» μπορεί να σας βοηθήσει να προστατευθείτε και να αποκτήσετε τον έλεγχο των συναισθημάτων σας.
Πώς να Αντιμετωπίσετε το Gaslighting;
Όταν αντιλαμβάνεστε ότι κάποιος προσπαθεί να σας χειραγωγήσει, το πρώτο βήμα είναι η ενδυνάμωση μέσω αυτογνωσίας και ξεκάθαρης επικοινωνίας.
Η συμπεριφορά αυτών που σας χειραγωγούν συνήθως προέρχεται από την άρνησή τους να αναλάβουν τις συνέπειες των πράξεών τους. Αυτό καθιστά απαραίτητο το να είστε σταθεροί/ες και να οριοθετείτε τις σχέσεις σας με αυτοπεποίθηση.
- Εμπιστευθείτε το ένστικτό σας: Αν κάτι σας φαίνεται λάθος, πιθανότατα είναι.
- Μην αφήνετε την αμφιβολία να σας κυριεύει: Καταγράψτε γεγονότα και συναισθήματα για να είστε σε θέση να δείτε την πραγματικότητα ξεκάθαρα.
- Θέστε υγιή όρια: Επικοινωνήστε με σαφήνεια και μην επιτρέπετε σε κανέναν να σας υποτιμά ή να σας χειραγωγεί.
- Αναζητήστε υποστήριξη: Συζητήστε τα συναισθήματά σας με κάποιον που εμπιστεύεστε.
Το gaslighting είναι μία μορφή χειραγώγησης που συχνά λειτουργεί στα κρυφά και μπορεί να βλάψει σοβαρά την ψυχική σας υγεία. Η συνειδητοποίηση είναι το πρώτο βήμα για την απελευθέρωσή σας από αυτή την ψυχολογική παγίδα. Θυμηθείτε: σε υγιείς σχέσεις, τα συναισθήματά σας δεν πρέπει ποτέ να σας κάνουν να αισθάνεστε ανασφαλείς, αμφιβάλουν για τη λογική σας ή σας κάνουν να απολογείστε για τον εαυτό σας.
