Ένα 24ώρο μετά το ξημέρωμα της 20ης Ιουλίου και την έναρξη της Τουρκικής εισβολής, η ηγεσία των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων παρακολουθώντας με χαρακτηριστική καθυστέρηση τα όσα διαδραματίζονταν στην Κύπρο αποφασίζει την αποστολή στο νησί ενισχύσεων, ενώ τις κρίσιμες πρώτες ώρες της εισβολής η Εθνική Φρουρά και η ΕΛΔΥΚ είχαν αφεθεί να αντιμετωπίσουν γυμνές τα αποβατικά κύματα του Αττίλα και την εχθρική αεροπορία.
Χαρακτηριστικά της "απροθυμίας" της ηγεσίας των ελληνικών δυνάμεων υπό τον ανεκδιήγητο Μπονάνο, ήταν το γεγονός ότι η πρώτη αντίδραση τους καταγράφηκε στις 8:40 το πρωινό της 20ης Ιουλίου όταν και αποφάσισαν να δόσουν εντολές στην ανύπαρκτη ηγεσία της Εθνικής Φρουράς να εφαρμόσει τα σχέδια άμυνας της Κύπρου και ενώ οι Τούρκοι είχαν πατήσει σχεδόν ανενόχλητοι στην ακτή Κερύνεια. Σύμφωνα με αναφορές της τότε εποχής το κρατικό ραδιόφωνο της Ελλάδα είχε μεταδώσει την έναρξη της εισβολής στις 11 το πρωί.
Το ταξίδι για την Κύπρο
Απόγευμα 21ης Ιουλίου 1974. Το αρχηγείο της Ελληνικής Αεροπορίας διέταξε 20 αεροσκάφη μεταγωγικά Noratlas και 10 αεροσκάφη Dakota της 354ης Μοίρας Μεταφορών όπως προσγειωθούν στη βάση της 115 πτέρυγας μάχης στη Σούδα για να αναλάβουν μια άκρως απόρρητη αποστολή. Θα μετέφεραν την Ά Μοίρα Καταδρομών που είχε έδρα το Μάλεμε της Κρήτης, στην Κύπρο για ενίσχυση της άμυνας του νησιού.
Διοικητής της μονάδας ήταν ο Ταγματάρχης Γεώργιος Παπαμελετίου, ο οποίος παρά την προτροπή των ανωτέρων του να πάρει μόνο τον ατομικό οπλισμό των ανδρών του, εντούτοις φρόντισε να φορτώσει όλα τα βαρέα όπλα της Μοίρας.
Η πρώτη Μοίρα Καταδρομών αριθμούσε 360 άνδρες. 12 Διμοιρίες των 30 που επιβιβάστηκαν στα αεροσκάφη από αριθμό 1 μέχρι 11 , 14 και 15.
Aποστολή «Νίκη»
Η επιβίβαση των στρατιωτών ξεκίνησε. Σε μία σύσκεψη πριν την έναρξη της αποστολής στο ερώτημα πως θα ονομαζόταν η συγκεκριμένη επιχείρηση ο σμηναγός Γιώργος Δημητρός πρότεινε να ονομαστεί ΝΙΚΗ. Θα ήταν η πρώτη στην ιστορία των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων αεραποβατική επιχείρηση.
Οι ώρες περνούσαν και το σχέδιο πτήσης το οποίο δόθηκε στους κυβερνήτες των αεροσκαφών από τον ταξίαρχο Στεφαδούρο έκανε λόγο για απογείωση πριν τα μεσάνυχτα. Μάλιστα είχε ειπωθεί πως θα υπήρχε συνοδεία μαχητικών της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας κάτι το οποίο δεν είχε γίνει.
Κάθε αεροσκάφος μετέφερε 28 με 32 καταδρομείς και περίπου 400 κιλά πυρομαχικά.
«Έρχονται τα 15 πορτοκαλια»
22:35 Αρχίζει η απογείωση των αεροσκαφών. Και δίνεται σήμα από το Κέντρο επιχειρήσεων προς το αρχηγείο ενόπλων δυνάμεων το οποίο το μεταβίβασε με την σειρά του στο ΓΕΕΦ με την κωδική φράση Έρχονται τα 15 πορτοκάλια.
Κατά την διάρκεια της πτήσης δυο από τα αεροσκάφη παρουσίασαν βλάβη με αποτέλεσμα την επιστροφή του ενός στην Κρήτη και την προσγείωση του Νίκη 13 στην Ρόδο.
Λίγο πριν τις δύο το ξημέρωμα. Αφού γίνεται πλήρης σιγή ασυρμάτου μετά από υποψίες πως κάποιοι ακούνε την συχνότητα τα μεταγωγικά εισήλθαν εντός του εναέριου χώρου της Κύπρου. Οι μόνες περιοχές που φωτίζονταν ήταν οι βρετανικές βάσεις Ακωρητίου και Δεκέλειας. Στο αεροδρόμιο Λευκωσίας επικρατούσε πλήρη συσκότιση και το μεγαλύτερο μέρος του είχε καταστραφεί από τους βομβαρδισμούς της τουρκικής αεροπορίας.
Πρώτο προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο Λευκωσίας το ΝΙΚΗ 1 στις 1:55 και λίγα λεπτά αργότερα το ΝΙΚΗ 2 Τα επόμενα αεροσκάφη έγιναν δεκτά από πυρά των αντιαεροπορικών όπλων από τις 185η και 184η Μοίρες αντιαεροπορικών πολυβόλων που είχαν την ευθύνη της περιοχής.
Το ΝΙΚΗ 4 κτυπήθηκε από τα πυρά λίγο πριν προσγειωθεί στον διάδρομο του αεροδρομίου Λευκωσίας . Η διμοιρία των καταδρομέων και τα τέσσερά μέλη του πληρώματος του αεροσκάφους βρήκαν τραγικό θάνατο. Μοναδικός επιζώντας ήταν ο καταδρομέας Αθανάσιος Ζαφειρίου.
«Οι χειριστές ήταν νεκροί και το αεροσκάφος ακυβέρνητο δεχόταν πυρά. Είχαν πάρει φωτιά τα κασόνια με τις χειροβομβίδες δίπλα μου και ένιωθα να καίγομαι , κοίταζα για αλεξίπτωτο αλλά δεν βρήκα πουθενά. Άνοιξα την πόρτα του αεροσκάφους και πήδηξα στο κενό. Οι γονείς μου έκαναν την κηδεία και τα εννιάμερα ενώ ήμουν ζωντανός.», επεσήμανε ο Επιζών Νοράτλας, Αθανάσιος Ζαφειρίου.
Επίσης κτυπήθηκε το ΝΙΚΗ 6, ο κυβέρνητης κατάφερε να προσγειώσει εκτός του διάυλου το αεροσκάφος που είχε αρπάξει φωτιά. Δυο καταδρομείς της διμοιρίας τραυματίστηκαν θανάσιμα και άλλοι εννέα σοβαρά.
Το Νοράτλας που καταρρίφθηκε στην περιοχή της Μακεδονίτισσας κατέληξε σε μικρή χαράδρα. Οι περισσότεροι καταδρομείς είχαν αποτεφρωθεί και ελάχιστος αριθμός σωρών που ήταν σε καλύτερη κατάσταση μεταφέρθηκαν στο στρατιωτικό νοσοκομείο Λακατάμειας, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατος τους. Με τη χρήση ιδιωτικού εκσκαφέα τα συντρίμια του αεροσκάφους με τις σωρούς των καταδρομέων καλύφθηκαν με χώμα στην περιοχή όπου στη συνέχεια ανεγέρθηκε ο Τύμβος της Μακεδονίτισσας.
Σύμφωνα με έκθεση του ΓΕΕΦ το σήμα με το χαρακτηριστικό Αστραπιαίον που θα ενημέρωνε τις αντιαεροπορικές μονάδες για δέσμευση των όπλων τους εξαιτίας της προσγείωσης των ελληνικών αεροσκαφών εκδόθηκε καθυστερημένα και συγκεκριμένα μόλις 20 λεπτά πριν από την άφιξη του πρώτο αεροσκάφους.
Δεκαετίες μετά πίσω στην Ελλάδα
Σαράντα-δύο χρόνια μετά και συγκεκριμένα στις 4 Οκτωβρίου 2016 η κυπριακή Δημοκρατία παρέδωσε τα λείψανα των 16 πεσόντων καταδρομέων και μελών του πληρώματος του ΝΟΡΑΤΛΑΣ ΝΙΚΗ 4 στις οικογένειες τους. Χρειάστηκαν 14 μήνες για να ολοκληρωθούν οι εργασίες της ανασκαφής και της ταυτοποίησης των 16 παλληκαριών.
19 Ιουνίου 2018 ο Επίτροπος Προεδρίας για Ανθρωπιστικά Θέματα Φώτης Φωτίου σε εκδήλωση στο Ανθρωπολογικό Εργαστήριο παραδίδει προσωπικά αντικείμενα των 16 παλληκαριών του ΝΟΡΑΤΛΑΣ ΝΙΚΗ 4 σε συγγενείς τους. Όπλα και στρατιωτικά αντικείμενα σκουριασμένα από τα χρόνια εντοπίστηκαν από τους ειδικούς κατά τις εργασίες εκταφή του στρατιωτικού αεροσκάφους της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας ΝΟΡΑΤΛΑΣ – «ΝΙΚΗ 4».
20 Ιουλίου 2018
44 χρόνια μετά την Τουρκική εισβολή και η κυπριακή δημοκρατία τιμά τους Έλληνες αεροπόρους και καταδρομείς με ένα συμβολικό τρόπο, στον Τύμβο Μακεδονίτισσας. Στο σημείο όπου έπεσε το ΝΟΡΑΤΛΑΣ ΝΙΚΗ 4 ειδικοί από την Ελληνική αεροπορία συναρμολόγησαν μεταγωγικό αεροσκάφους, τύπου Νοράτλας, το οποίο είναι παρόμοιο με το μοιραίο Νοράτλας που καταρρίφθηκε τον Ιούλιο του 1974.
Οι εργασίες της ανασκαφής του Νοράτλας και της ταυτοποίησης των ανευρεθέντων λειψάνων διήρκεσαν 14 μήνες.
Το πρωί της 23ης Ιουλίου 1974 οι καταδρομείς της ηρωικής Ά Μοίρας, και ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, υπερασπίστηκαν το αεροδρόμιο Λευκωσίας αποκρούωντας τις εχθρικές επιθέσεις και πριν η περιοχή παραληφθεί από άνδρες των Ηνωμένων Εθνών.
Στη δεύτερη φάση της εισβολής διμοιρίες της Μοίρας συμμετείχαν στην Μάχη της Λευκωσίας.
Παρέμεινε στην Κύπρο για άλλους επτά μήνες μετά τα τραγικά γεγονότα του 1974 και η παρουσία της ήταν σημαντική στην τόνωση του καταρρακωμένου ηθικού του κυπριακού λαού.
