Το έτος 2022 ήταν η χρονιά κατά την οποία η υφήλιος γνώρισε ίσως τα πιο ακραία καιρικά φαινόμενα στην ιστορία του κόσμου: πρωτοφανής ακραία ζέστη, αλλά και χαμηλές θερμοκρασίες ρεκόρ, εκτεταμένη ξηρασία, καταστροφικές δασικές πυρκαγιές, πλημμύρες, αλλά και το χαμηλότερο επίπεδο στην στάθμη των πάγων στη θάλασσα της Ανταρκτικής.
Τα στοιχεία καταγράφει η ετήσια έκθεση για το κλίμα του 2022, την οποία δημοσίευσε η Υπηρεσία Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρμόδια για το κλίμα και την κλιματική αλλαγή. Παγκοσμίως, τα τελευταία οκτώ χρόνια είναι τα θερμότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ, ενώ το 2022 είναι το πέμπτο θερμότερο στην ιστορία. Η Ευρώπη βίωσε το 2022 το πιο θερμό καλοκαίρι στην ιστορία της.
Σύμφωνα με την έκθεση, η βροχόπτωση ή η απουσία της συνέβαλαν σημαντικά σε πολλά ακραία φαινόμενα ή κλιματικά γεγονότα, με ξηρασίες ιστορικές που απείλησαν ολόκληρες κοινότητες, και επηρέασαν τα μέσα διαβίωσης, προκαλώντας επισιτιστική και υδάτινη ανασφάλεια σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Ευρώπη, ανατολική Αφρική, Κίνα και Νότια Αμερική αντιμετώπισαν φαινόμενα ακραίας ξηρασίας, την ώρα που την Αυστραλία και το Πακιστάν έπληξαν επικές πλημμύρες. Το ίδιο και χώρες της Αφρικής, όπως είναι το Τσαντ, το Σουδάν και η Νιγηρία.
Η Ευρώπη βίωσε το δεύτερο θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί ποτέ, αλλά και το πιο ζεστό καλοκαίρι στην ιστορία της. Αποτελεί, μάλιστα, την ήπειρο που θερμαίνεται πιο γρήγορα από κάθε άλλη στην υφήλιο, τα τελευταία χρόνια, καθώς οι θερμοκρασίες της αυξάνονται με διπλάσιο ρυθμό από τον μέσο παγκόσμιο όρο.
Οι θερμοκρασίες ρεκόρ, σε συνδυασμό με την παρατεταμένη ξηρασία, προκάλεσαν αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιάς, που κορυφώθηκε κατά τη θερινή περίοδο, ευρύτερα στην Ευρώπη αλλά και ειδικότερα στην περιοχή της Μεσογείου, όπως συνέβη και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Θερμικός συναγερμός στην Ευρώπη
Η έκθεση της Υπηρεσίας Copernicus καταγράφει, μεταξύ άλλων, ότι η ιστορική ξηρασία που έπληξε την Ευρώπη το 2022 ήταν η χειρότερη των τελευταίων 500 ετών. Οφείλεται σε σοβαρή και επίμονη έλλειψη βροχής, σε συνδυασμό με έντονους και επαναλαμβανόμενους καύσωνες που έπληξαν την Ευρώπη από τον Μάιο ως τον Οκτώβριο. Μάλιστα, στις αρχές Σεπτεμβρίου περισσότερο από το ένα τέταρτο της επικράτειας της ΕΕ βρισκόταν σε συνθήκες «συναγερμού».
Η Νότια Ευρώπη βίωσε το 2022 τον μεγαλύτερο αριθμό ημερών με «πολύ ισχυρό θερμικό στρες» στην ιστορία, ενώ για το σύνολο της Ευρώπης καταγράφηκε ρεκόρ ωρών ηλιοφάνειας.
Οι επιφανειακές θερμοκρασίες έσπασαν πέρυσι αρκετά ρεκόρ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Ιούλιος, που ήταν ένας από τους τρεις θερμότερους μήνες Ιουλίου που έχει καταγραφεί παγκοσμίως και ο έκτος θερμότερος Ιούλιος στην Ευρώπη. Ενώ τον Σεπτέμβριο οι θερμοκρασίες αέρα ήταν περισσότερο από οκτώ βαθμούς Κελσίου υηλότεροες από τον μέος όρο του Σεπτεμβρίου τη δεκαετία 1991-2000.
Εξίσου ακραίο ήταν το φαινόμενο του θαλάσσιου καύσωνα, που επηρέασε τη Μεσόγειο Θάλασσα το καλοκαίρι του 2022. Όπως και οι ανησυχητικές τιμές της έκτασης του θαλάσσιου πάγου, καθώς τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 2022 έφτασε στη χαμηλότερη τιμή στην Ανταρκτική. Ενώ ο νότιος Ατλαντικός και ο Ειρηνικός βίωσαν εκτεταμένες περιοχές συγκέντρωσης θαλάσσιου πάγου κάτω από τον μέσο όρο, την ώρα που στις Άλπεις καταγράφηκε ρεκόρ απώλειας πάγου από τους παγετώνες.
Ακραίες δασικές πυρκαγιές
Εξαιρετικής έντασης και έκτασης ήταν και η κρίση δασικών πυρκαγιών, που βίωσε η Ευρώπη το καλοκαίρι του 2022. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Πληροφοριών για τα Δάση (EFFIS) μέχρι τις 17 Δεκεμβρίου 2022 περισσότερα από 786.000 εκτάρια δασικής γης στην ΕΕ κάηκαν, ενώ συνολικά καταγράφηκαν περισσότερες από 2.700 δασικές πυρκαγιές. Η έκταση που κάηκε μόνο κατά το 2022 είναι σχεδόν δυόμιση φορές πάνω από τον μέσο όρο της καμένης έκτασης της περιοόδου 2006-2021.
Εξαιτίας των δασικών πυρκαγιών, το καλοκαίρι του 2022, οι εκπομπές άνθρακα στην ευρωπαϊκή επικράτεια ήταν οι υψηλότερες των τελευταίων 15 ετών, με ορισμένες χώρες να έχουν τις υψηλότερες εκπομπές τα τελευταία 20 χρόνια.
