Με στόχο την ενίσχυση της τεχνικής εκπαίδευσης και τη διατήρηση της παραδοσιακής γνώσης της ξηρολιθικής δόμησης, το Γραφείo της Επιτρόπου Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων διοργάνωσε στο Περιβόλι του Προεδρικού Μεγάρου μονοήμερο εκπαιδευτικό πρακτικό εργαστήρι με τη συμμετοχή μαθητών και μαθητριών της Α΄ τάξης του κλάδου Αρχιτεκτονικής και Πολιτικής Μηχανικής καθώς και της Β΄ τάξης της ειδικότητας Σχεδιαστών Δομικών Έργων της Α΄ Τεχνικής και Επαγγελματικής Σχολής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης Λευκωσίας. Στη δράση συμμετείχαν, επίσης, εκπαιδευτικοί της σχολής καθώς και εκπαιδευτικοί από τα Μεταλυκειακά Ινστιτούτα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΜΙΕΕΚ).
Κατά την έναρξη του εργαστηρίου η Επίτροπος Περιβάλλοντος κα Αντωνία Θεοδοσίου ενημέρωσε συνοπτικά τις μαθήτριες και τους μαθητές για τη σημασία της ξηρολιθικής δόμησης ως στοιχείου της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κύπρου, καθώς και για τον ρόλο της στη βιώσιμη διαχείριση του τοπίου και την προστασία του περιβάλλοντος. Οι δόμες, οι παραδοσιακοί ξηρολιθικοί τοίχοι αντιστήριξης του εδάφους, αποτελούν μια αειφόρο τεχνική δόμησης με πέτρα χωρίς τη χρήση συνδετικού κονιάματος. Οι ξηρολιθικές αυτές κατασκευές συμβάλλουν ουσιαστικά στην προστασία των εδαφών από τη διάβρωση, στη διαχείριση των νερών της βροχής και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας, δημιουργώντας μικροοικοσυστήματα που φιλοξενούν φυτά, έντομα και μικρά ζώα. Η Επίτροπος παρουσίασε, επίσης, τις βασικές αρχές της τεχνικής τής ξηρολιθικής δόμησης και, στη συνέχεια, οι μαθητές και οι μαθήτριες φόρεσαν γάντια και έπιασαν επιτόπου δουλειά.
Η δράση πραγματοποιήθηκε στο Περιβόλι του Προεδρικού Μεγάρου, το οποίο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο αειφορίας με στόχο να αποτελέσει το Προεδρικό Μέγαρο πρότυπο περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Τη δράση επισκέφθηκαν η Πρώτη Κυρία Φιλίππα Καρσερά Χριστοδουλίδη, ο Προϊστάμενος Διοίκησης της Προεδρίας και του Προεδρικού Μεγάρου κ. Ανδρέας Γρηγορίου και ο Περιφερειακός Δασικός Λειτουργός Λευκωσίας, Λάρνακας και Αμμοχώστου κ. Λοΐζος Κωνσταντίνου. Η Πρώτη Κυρία, καλωσορίζοντας τα παιδιά, εξέφρασε την ικανοποίησή της για τη διοργάνωση του εργαστηρίου, υπογραμμίζοντας τη σημασία αξιοποίησης του περιβολιού ως χώρου ανοικτού στο κοινό για εκπαιδευτικές και περιβαλλοντικές δράσεις. Όπως σημείωσε, προωθείται η αναβάθμισή του ώστε να λειτουργεί ως εκπαιδευτικό αστικό
αγρόκτημα και πρότυπο βιώσιμης γεωργίας, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα διακρατικής συνεργασίας Interreg Ελλάδα – Κύπρος.
Στο ίδιο σχέδιο εντάσσονται οι εργασίες αποκατάστασης και ανακατασκευής υφιστάμενων δόμων στο Περιβόλι του Προεδρικού Μεγάρου, οι οποίες υλοποιούνται από δασοπυροσβέστες υπό τον συντονισμό της Επιτρόπου. Μετά από εξέταση της κατάστασης των υφιστάμενων δόμων στο περιβόλι και της γεωλογίας των πετρωμάτων που είχαν χρησιμοποιηθεί, καταγράφηκαν τρεις τύποι ξηρολιθικής δόμησης. Αποφασίστηκε η ανακατασκευή των δόμων που βρίσκονταν σε κακή κατάσταση και η χρήση λίθων με παρόμοια γεωλογικά χαρακτηριστικά με τους υφιστάμενους. Οι πέτρες συλλέχθηκαν από χωματερές, αναδεικνύοντας τη σημασία της επαναχρησιμοποίησης υλικών και της μείωσης αποβλήτων, χωρίς να απαιτηθεί εξόρυξη νέων λίθων από λατομεία, σύμφωνα και με την παραδοσιακή πρακτική συλλογής λίθων από το ξιπέτρισμα των χωραφιών.
Υπενθυμίζεται ότι η τέχνη της ξηρολιθιάς έχει ενταχθεί στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, γεγονός που προϋποθέτει τη διασφάλιση της συνέχισης και της μετάδοσης της σχετικής γνώσης και τεχνογνωσίας στις επόμενες γενιές, ώστε να παραμείνει ζωντανή.
Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, η κα Θεοδοσίου έχει αναλάβει πρωτοβουλία για την ανάπτυξη προτύπου για την κατασκευή δόμων και λιθόστρωτων σε συνεργασία με τον Κυπριακό Οργανισμό Τυποποίησης, καθώς και για την καθιέρωση πιστοποιημένων μαθημάτων ξηρολιθικής δόμησης. Στόχος είναι η δημιουργία ενός οργανωμένου πλαισίου κατάρτισης που θα συμβάλει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στη δημιουργία νέας γενιάς τεχνιτών στον τομέα της ξηρολιθικής δόμησης, ενισχύοντας παράλληλα τις προοπτικές απασχόλησης σε τομείς που συνδέονται με την πράσινη οικονομία και τις «πράσινες» θέσεις εργασίας.
Η πρωτοβουλία διοργάνωσης του εργαστηρίου στο Περιβόλι του Προεδρικού Μεγάρου εντάσσεται στις δράσεις του Γραφείου της Επιτρόπου για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση γύρω από την τέχνη της ξηρολιθιάς, τη διατήρηση και τη μετάδοση της σχετικής τεχνογνωσίας, καθώς και για τις δυνατότητες αξιοποίησης της παραδοσιακής αυτής τεχνικής ως εργαλείου αντιμετώπισης σύγχρονων περιβαλλοντικών προκλήσεων.
