Η ερευνητική δημοσιογραφία και το τίμημα που συχνά πληρώνουν όσοι την υπηρετούν βρέθηκαν στο επίκεντρο της απονομής του Βραβείου Δημοσιογραφίας «Δάφνη Καρουάνα Γκαλίζια» για το 2026, την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο. Φέτος, διακρίθηκε έρευνα της ολλανδικής δημοσιογραφικής πλατφόρμας De Correspondent για τη συμφωνία Ιταλίας–Αλβανίας και τη μεταχείριση μεταναστών στις δομές που δημιουργήθηκαν στο αλβανικό έδαφος.
Την έρευνα υπογράφουν οι δημοσιογράφοι Maite Vermeulen και Giacomo Zandonini, με τη συμβολή των Sharon Coone, Bebe Blanco Agterberg και Francesco Bellina. Με τίτλο που αποδίδεται στα ελληνικά ως «Με χειροπέδες, σε κλουβιά, στο περιθώριο: αυτή είναι η “καινοτόμος λύση” της Ευρώπης για τους ανεπιθύμητους μετανάστες», το ρεπορτάζ εξετάζει την ανθρώπινη διάσταση μιας πολιτικής που μεταφέρει τη διαχείριση του μεταναστευτικού εκτός των συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Τύπου που φέρει το όνομα της Δάφνης Καρουάνα Γκαλίζια, παρουσία της προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτας Μέτσολα και της αντιπροέδρου Πίνα Πιτσιέρνο. Είχε προηγηθεί σεμινάριο για τις απειλές κατά της ελευθερίας του Τύπου, τις δολοφονίες δημοσιογράφων και τον νομικό και οικονομικό εκφοβισμό που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες της ενημέρωσης.
Το βραβείο τιμά τη μνήμη της Μαλτέζας ερευνητικής δημοσιογράφου Δάφνης Καρουάνα Γκαλίζια, η οποία αποκάλυπτε υποθέσεις διαφθοράς και ερευνούσε τις διασυνδέσεις πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, μεταξύ άλλων μέσα από τα Panama Papers. Στις 16 Οκτωβρίου 2017 δολοφονήθηκε με βόμβα που είχε τοποθετηθεί στο αυτοκίνητό της, κοντά στο σπίτι της στη Μάλτα. Το όνομά της συνδέθηκε με τον αγώνα για μια δημοσιογραφία που ελέγχει την εξουσία, παρά τις απειλές και τις πιέσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρουσία στο σεμινάριο τριών ανθρώπων για τους οποίους οι συνέπειες αυτής της βίας είναι προσωπικό βίωμα: του Μάθιου Καρουάνα Γκαλίζια, γιου της Δάφνης, της Κορίν Βέλα, αδελφής της, και της Βέρα Πολιτκόφσκαγια, κόρης της δολοφονημένης Ρωσίδας δημοσιογράφου Άννας Πολιτκόφσκαγια. Η συμμετοχή τους έδωσε στη συζήτηση μια διάσταση που υπερβαίνει τις θεσμικές διακηρύξεις: πίσω από κάθε δολοφονημένο δημοσιογράφο υπάρχουν οικογένειες που ζουν με την απώλεια και κρατούν ζωντανό το αίτημα για δικαιοσύνη.
Η Άννα Πολιτκόφσκαγια, δημοσιογράφος της ανεξάρτητης εφημερίδας Novaya Gazeta, έγινε γνωστή για τις αποκαλύψεις της σχετικά με τον πόλεμο στην Τσετσενία και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στη διάρκεια της δουλειάς της αντιμετώπισε απειλές και διώξεις. Στις 7 Οκτωβρίου 2006 δολοφονήθηκε στην πολυκατοικία όπου διέμενε στη Μόσχα. Είκοσι χρόνια αργότερα, η κόρη της συμμετείχε στο Στρασβούργο σε μια συζήτηση αφιερωμένη στη μνήμη και την παρακαταθήκη της.
Στο πρόγραμμα περιλαμβανόταν επίσης διαδικτυακή παρέμβαση των Γιόζεφ και Γιάνα Κούτσιακ, γονέων του Σλοβάκου ερευνητικού δημοσιογράφου Γιαν Κούτσιακ, μαζί με τον δικηγόρο τους Πέτερ Κουμπίνα. Ο Κούτσιακ ήταν μόλις 27 ετών όταν δολοφονήθηκε, στις 21 Φεβρουαρίου 2018, μαζί με την αρραβωνιαστικιά του Μαρτίνα Κούσνιροβα, στο σπίτι τους στη Σλοβακία. Ερευνούσε υποθέσεις διαφθοράς, φορολογικής απάτης και οργανωμένου εγκλήματος, ενώ εργαζόταν σε έρευνα για τη δράση της ιταλικής μαφίας στη χώρα και πιθανή υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Οι ιστορίες αυτών των οικογενειών έδωσαν επιπλέον ουσιαστικό περιεχόμενο στη διοργάνωση αφού η μνήμη των δημοσιογράφων που δολοφονήθηκαν υπενθυμίζει πόσο αναγκαίο είναι να προστατεύονται εκείνοι που συνεχίζουν να αναζητούν την αλήθεια.
