Στη συνάντηση του Στιβ Γουίτκοφ με τον Βλαντίμιρ Πούτιν την Τετάρτη στρέφεται πλέον το διπλωματικό ενδιαφέρον για την Ουκρανία, μετά τις επαφές του Βολοντίμιρ Ζελένσκι με τους απεσταλμένους του Ντόναλντ Τραμπ στο Όσλο. Η Ουάσινγκτον εκτιμά ότι καταγράφηκε σημαντική πρόοδος στις προσπάθειες τερματισμού του πολέμου και χαρακτηρίζει τις συνομιλίες «πολύ παραγωγικές».
Ο Αμερικανός απεσταλμένος αναμένεται να ταξιδέψει στην Αγία Πετρούπολη, προκειμένου να παρουσιάσει στον Ρώσο πρόεδρο τις προτάσεις που συζητήθηκαν με την ουκρανική και την ευρωπαϊκή πλευρά. Τη συνάντηση της Τετάρτης επιβεβαίωσε Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP).
Κατά τον ίδιο αξιωματούχο, «υπάρχει πλέον ισχυρή ευθυγράμμιση μεταξύ των ΗΠΑ, της Ουκρανίας και της Ευρώπης σχετικά με τα επόμενα βήματα». Επιδίωξη είναι να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στο τέλος της σύγκρουσης.
Στις διαπραγματεύσεις της Τρίτης στη νορβηγική πρωτεύουσα συμμετείχε και ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ. Ο ίδιος μίλησε για «πραγματική πρόοδο» στις ειρηνευτικές προτάσεις, χωρίς να αποκαλύψει περισσότερα για το περιεχόμενό τους, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η επίτευξη ουσιαστικών αποτελεσμάτων απαιτεί υπομονή.
Ο Ζελένσκι και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του θεωρούν ότι η επόμενη κίνηση βρίσκεται πλέον στα χέρια της Ρωσίας, από την οποία αναμένουν απάντηση στις προτάσεις που συμφωνήθηκαν στο Όσλο.
Ο Γουίτκοφ δεν εμφανίστηκε στην κοινή συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση των επαφών. Στις συνομιλίες συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ και επίσης βασικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου.
Από τη Μόσχα δεν έχει υπάρξει μέχρι στιγμής δημόσια τοποθέτηση του Βλαντίμιρ Πούτιν για τις τελευταίες εξελίξεις. Νωρίτερα, πάντως, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ είχε διαμηνύσει ότι το Κρεμλίνο είναι έτοιμο να ακούσει τις προτάσεις του Γουίτκοφ, αποκλείοντας ταυτόχρονα «οποιεσδήποτε πολιτικές παραχωρήσεις».
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκαν, σύμφωνα με τον Ζελένσκι, η εξασφάλιση ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία και προτάσεις κατάπαυσης του πυρός στις ενεργειακές υποδομές.
Ο Ουκρανός πρόεδρος επανέλαβε ότι το Κίεβο είναι πρόθυμο να διαπραγματευτεί για τον τερματισμό του πολέμου, επιμένοντας ωστόσο στο ανθρώπινο κόστος των συνεχιζόμενων ρωσικών επιθέσεων.
«Φυσικά, δεν χάνουμε αυτόν τον πόλεμο, αλλά χάνουμε ανθρώπους επειδή η Ρωσία επιτίθεται», δήλωσε.
Την ανάγκη ευρωπαϊκής συμμετοχής στη διαμόρφωση οποιασδήποτε συμφωνίας επισήμανε ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, ο οποίος έλαβε επίσης μέρος στις επαφές. Όπως τόνισε, η Ευρώπη «πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι» των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του ρωσοουκρανικού πολέμου.
Τον Ζελένσκι συνόδευσαν στο Όσλο ο επικεφαλής των ουκρανικών υπηρεσιών πληροφοριών Ρουστέμ Ουμέροφ και ο ισχυρός βουλευτής Νταβίντ Αραχαμία. Αμφότεροι είχαν συμμετάσχει νωρίτερα μέσα στον μήνα σε συνομιλίες στο Μαϊάμι με τους Γουίτκοφ και Κούσνερ.
Πέρα από τις ειρηνευτικές προτάσεις, ιδιαίτερο βάρος είχαν οι δηλώσεις του Ζελένσκι για την επαναλειτουργία της ανταλλαγής πληροφοριών με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Είχαν προηγηθεί καταγγελίες του Κιέβου ότι η Ουάσινγκτον περιόρισε την παροχή κρίσιμων πληροφοριών για τις ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις.
Οι αναφορές αυτές προκάλεσαν νέα ένταση στις διμερείς σχέσεις, με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να τις απορρίπτει ως «σκανδαλώδεις».
Μετά τις συνομιλίες στη Νορβηγία, ο Ουκρανός πρόεδρος εξέφρασε την ικανοποίησή του για την αποκατάσταση της συνεργασίας. «Είμαστε ευγνώμονες που η ανταλλαγή πληροφοριών λειτουργεί πλέον», ανέφερε.
Στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της έγκαιρης προειδοποίησης για βαλλιστικούς πυραύλους και στην προστασία που προσφέρει στον άμαχο πληθυσμό.
«Όσον αφορά την έγκαιρη προειδοποίηση, η οποία είναι πολύ σημαντική για τον λαό μας, για τα παιδιά, τους ενήλικες και τους αμάχους, επειδή μπορούμε να γνωρίζουμε πότε πλησιάζει ένας βαλλιστικός πύραυλος, είμαστε ευγνώμονες στην αμερικανική πλευρά. Τώρα λειτουργεί και αυτό είναι εξαιρετικό», δήλωσε.
Πριν από τη συνάντηση στο Όσλο, ο Ζελένσκι είχε γνωστοποιήσει ότι είχε «εποικοδομητική συζήτηση» με τον Ρούμπιο για την παροχή αμερικανικών πληροφοριών έγκαιρης προειδοποίησης, αντιβαλλιστικών πυραύλων και πρόσβασης στο Starlink.
Μετά τις επαφές εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι θα υπάρξει θετική εξέλιξη στο θέμα της πρόσβασης στο δορυφορικό δίκτυο της SpaceX, έπειτα από αναφορές του ουκρανικού στρατού για περιορισμούς στην ταχύτητα λειτουργίας του. Οι ουκρανικές δυνάμεις χρησιμοποιούν το Starlink, μεταξύ άλλων, για επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη κατά ρωσικών στόχων.
Το ζήτημα έχει προκαλέσει ανησυχία και στο αμερικανικό Κογκρέσο. Την προηγούμενη εβδομάδα, διακομματική ομάδα γερουσιαστών ζήτησε να διερευνηθούν επειγόντως οι περιορισμοί ταχύτητας του δικτύου στην Ουκρανία.
Ανοιχτό παραμένει και το θέμα των πυραύλων αναχαίτισης Patriot. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες που κυκλοφόρησαν νωρίτερα την Τρίτη ανέφεραν ότι δεν είχε δοθεί ακόμη έγκριση για την αποστολή επιπλέον αμερικανικών πυραύλων. Πρόκειται για το μοναδικό αποτελεσματικό όπλο που διαθέτει η Ουκρανία για να καταρρίπτει ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Ο Ρούμπιο, ο οποίος επισκέπτεται την Ινδία, παραδέχθηκε σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους ότι είναι πιθανό οι πύραυλοι αναχαίτισης Patriot να μην έχουν φτάσει ακόμη στην Ουκρανία. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν υπήρξε σκόπιμη άρνηση παροχής στρατιωτικού εξοπλισμού στο Κίεβο.
Οι τωρινές διπλωματικές διεργασίες ακολουθούν τις επαφές στο Μαϊάμι, οι οποίες φέρονται να διακόπηκαν αιφνιδιαστικά. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, η ουκρανική αντιπροσωπεία ενημερώθηκε τότε ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει πως η Μόσχα θα προμήθευε άμεσα τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες αγορές με περισσότερους από 300.000 τόνους ντίζελ.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτούσε, κατά τις ίδιες αναφορές, τον τερματισμό των αμερικανικών κυρώσεων στις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ. Ο Ζελένσκι αντέδρασε έντονα, χαρακτηρίζοντας την απόφαση «δώρο γενεθλίων» για τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η ενεργειακή πτυχή του πολέμου έχει βρεθεί στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης στις ΗΠΑ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του επόμενου μήνα. Ο Τραμπ αποδίδει στις ουκρανικές επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων ευθύνες για την άνοδο των τιμών των καυσίμων, οι οποίες αυξάνονται από την έναρξη του πολέμου υπό αμερικανική ηγεσία εναντίον του Ιράν.
Παρά τις θετικές αμερικανικές εκτιμήσεις για τις συνομιλίες στο Όσλο, οι σχέσεις Ουάσινγκτον και Κιέβου έχουν επιδεινωθεί αισθητά τις τελευταίες εβδομάδες.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι είναι καιρός η Ουκρανία να αποκτήσει νέο πρόεδρο, ενώ πιο πρόσφατα υποστήριξε ότι θα πρέπει «κάποιος άλλος να διαπραγματευτεί εκ μέρους της Ουκρανίας».
Μετά τη συνέντευξη Τύπου του Ζελένσκι στη νορβηγική πρωτεύουσα, ο Αμερικανός πρόεδρος επανήλθε με δηλώσεις του σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο. Ανέφερε ότι θέλει το Κίεβο να «κάνει μια συμφωνία», υποστήριξε ότι η Ρωσία επιθυμεί «να τελειώνει» με τον πόλεμο και πρόσθεσε πως «είναι καιρός η Ουκρανία να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο».
Η ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας άρχισε τον Φεβρουάριο του 2022 και η Μόσχα ελέγχει σήμερα περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας. Στο πεδίο, οι επιθέσεις συνεχίζονται παράλληλα με τις διπλωματικές προσπάθειες.
Σύμφωνα με τις ουκρανικές αρχές, τουλάχιστον δέκα άνθρωποι σκοτώθηκαν την Τρίτη σε ρωσικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τέσσερις θάνατοι καταγράφηκαν στο Κίεβο και στην ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας, τέσσερις στην ανατολική περιφέρεια του Ντονέτσκ και δύο στην πόλη Ντνίπρο, στην κεντρική Ουκρανία.
Την ίδια ώρα, οι τελευταίες δηλώσεις της αμερικανικής ηγεσίας απέναντι στη Ρωσία ενισχύουν τον προβληματισμό των Ευρωπαίων συμμάχων.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έκανε λόγο τη Δευτέρα για «αντιφατικές εικόνες και μηνύματα» σχετικά με τον πόλεμο, επισημαίνοντας ότι προσπαθεί να πείσει ολόκληρη την αμερικανική κυβέρνηση για την ανάγκη κοινής προσέγγισης.
«Προσπαθώ να πείσω την αμερικανική κυβέρνηση στο σύνολό της ότι πρόκειται για κάτι που πρέπει να επιλύσουμε από κοινού», δήλωσε.
Σε συνέντευξή του στο Bloomberg TV αναφέρθηκε και στην οικονομική επιβάρυνση που συνεπάγεται ο πόλεμος για την Ευρώπη.
«Είναι πραγματικά μια μεγάλη προσπάθεια για τους προϋπολογισμούς μας, είναι πραγματικά ένα μεγάλο ζήτημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά το κάνουμε και προσπαθούμε να συνεχίσουμε να το κάνουμε μέχρι να τελειώσει αυτός ο τρομερός πόλεμος», σημείωσε.
Από την πλευρά του, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς απέφυγε, σε συνέντευξη που παραχώρησε τη Δευτέρα, να χαρακτηρίσει την Ουκρανία σύμμαχο των ΗΠΑ. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, την περιέγραψε ως «σίγουρα εταίρο από ορισμένες απόψεις», υπογραμμίζοντας όμως ότι οι δύο χώρες έχουν και διαφορετικά συμφέροντα.
«Έχουμε κατά καιρούς αποκλίνοντα συμφέροντα, όπως, για παράδειγμα, ότι πιστεύω πως θα πρέπει να σταματήσουν να βομβαρδίζουν τις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις», ανέφερε.
Ο Βανς επισήμανε ακόμη ότι δεν υπάρχει επίσημη αμυντική συμμαχία Ουάσινγκτον και Κιέβου, επαναλαμβάνοντας την αντίθεσή του στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.
«Δεν έχουμε επίσημη συμμαχία, απ' όσο γνωρίζω, με την Ουκρανία. Δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και δεν πιστεύω ότι πρέπει να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Θα συνεργαστούμε σε ορισμένα ζητήματα, αλλά σε άλλα θα βρεθούμε και σε αντίθετες πλευρές», δήλωσε.
Οι αποκλίσεις στο εσωτερικό της Δύσης αποτυπώνουν τις δυσκολίες που εξακολουθούν να συνοδεύουν την αναζήτηση ειρηνευτικής συμφωνίας. Παρά την αισιοδοξία μετά τις συνομιλίες στο Όσλο, η απάντηση της Μόσχας και η επικείμενη συνάντηση Γουίτκοφ–Πούτιν αποτελούν το επόμενο κρίσιμο τεστ για τη διπλωματική διαδικασία.
Πηγή: Πρώτο Θέμα
