Την ανάγκη ενίσχυσης του επαγγελματικού προσανατολισμού σε όλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου, καθώς οι αγορές εργασίας μεταβάλλονται λόγω της ψηφιοποίησης, της πράσινης μετάβασης και των δημογραφικών εξελίξεων, αναδεικνύει μελέτη του Ευρωπαϊκού Δικτύου Δημόσιων Υπηρεσιών Απασχόλησης (PES), η οποία δημοσιεύτηκε την Τρίτη.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Κομισιόν, η διαρκής επαγγελματική καθοδήγηση βοηθά τους πολίτες να αναγνωρίζουν τις δεξιότητές τους, να λαμβάνουν αποφάσεις για την εκπαίδευση και την εργασία τους και να διαχειρίζονται τις αλλαγές στην επαγγελματική τους πορεία. Παράλληλα, μπορεί να διευκολύνει την αναβάθμιση και την απόκτηση νέων δεξιοτήτων, περιορίζοντας την αναντιστοιχία μεταξύ των προσόντων των εργαζομένων και των αναγκών της αγοράς εργασίας.
Η μελέτη, με τίτλο «Διαρκής επαγγελματικός προσανατολισμός στον νέο κόσμο της εργασίας», εξετάζει τις υπηρεσίες επαγγελματικής καθοδήγησης, τα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν και τις δυνατότητες βελτίωσής τους.
Κατακερματισμένες οι υπηρεσίες επαγγελματικής καθοδήγησης
Όπως επισημαίνει η Κομισιόν, τα συστήματα διαρκούς επαγγελματικού προσανατολισμού στην ΕΕ παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές και παραμένουν κατακερματισμένα. Οι περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης παρέχουν επαγγελματική καθοδήγηση στο πλαίσιο ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, ωστόσο η πρόσβαση στις υπηρεσίες διαφέρει μεταξύ των χωρών.
Η μελέτη διαπιστώνει ότι, παρότι πολλά κράτη εντάσσουν τον επαγγελματικό προσανατολισμό στη νομοθεσία για την εκπαίδευση ή την απασχόληση, λίγα διαθέτουν ειδική νομοθεσία για τη διαρκή επαγγελματική καθοδήγηση. Επιπλέον, σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι αντίστοιχες υπηρεσίες για τους ενηλίκους είναι λιγότερο ανεπτυγμένες από εκείνες που απευθύνονται στους νέους.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Κομισιόν, οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης προσαρμόζονται σταδιακά σε ένα μοντέλο που δίνει μεγαλύτερη έμφαση στη μακροπρόθεσμη επαγγελματική εξέλιξη των πολιτών και όχι μόνο στην άμεση εξεύρεση εργασίας.
Παράλληλα, τα υβριδικά μοντέλα παροχής υπηρεσιών, τα οποία συνδυάζουν ψηφιακά εργαλεία αυτοεξυπηρέτησης με εξατομικευμένη συμβουλευτική, διά ζώσης ή διαδικτυακά, αποτελούν πλέον συνήθη πρακτική. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τους συμβούλους απασχόλησης, μεταξύ άλλων στην ψηφιακή επάρκεια, την ερμηνεία δεδομένων και την υποστήριξη πολιτών στη χρήση ηλεκτρονικών πλατφορμών.
Η ανακοίνωση αναφέρει επίσης ότι οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης αναλαμβάνουν ευρύτερο ρόλο στην προσαρμογή των εργαζομένων στις αλλαγές της αγοράς εργασίας, συνδυάζοντας την επαγγελματική καθοδήγηση με την αξιολόγηση δεξιοτήτων, την πληροφόρηση για τις ανάγκες των επιχειρήσεων και την πρόσβαση σε προγράμματα κατάρτισης.
Συστάσεις για τις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης
Η μελέτη διατυπώνει οκτώ συστάσεις για την ενίσχυση του ρόλου των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η διεύρυνση της πρόσβασης στην επαγγελματική καθοδήγηση για ευάλωτες ομάδες, η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ εκπαίδευσης και απασχόλησης, η επένδυση στην κατάρτιση των συμβούλων και η επέκταση των υβριδικών υπηρεσιών.
Προτείνει επίσης την υπεύθυνη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και των δεδομένων, με έμφαση στη διαφάνεια και την ανθρώπινη εποπτεία, καθώς και την ενσωμάτωση των αναγκών της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης στις υπηρεσίες επαγγελματικής καθοδήγησης.
Τόσο η ανακοίνωση της Κομισιόν όσο και η μελέτη επισημαίνουν ότι η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της διαρκούς επαγγελματικής καθοδήγησης παραμένει δύσκολη, καθώς οι επιπτώσεις της είναι συχνά μακροπρόθεσμες και επηρεάζονται από ευρύτερες οικονομικές και εργασιακές συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, η μελέτη εισηγείται τη δημιουργία κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου παρακολούθησης και αξιολόγησης, με συγκρίσιμους δείκτες και διαχρονική συλλογή δεδομένων.
