Οι Υπουργοί Άμυνας της ΕΕ πραγματοποίησαν σήμερα την πρώτη συζήτηση για ένα νέο «πρωτόκολλο ασφαλείας έκτακτης ανάγκης», με το οποίο η Ένωση επιδιώκει να αποκτήσει πιο σταθερή απάντηση στις υβριδικές επιθέσεις της Ρωσίας. Η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας παραδέχθηκε μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης ότι είναι πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί αν υπάρχει πλειοψηφία υπέρ της πρότασης, ενώ επέμεινε ότι το εργαλείο δεν θα επικαλύπτεται με το ΝΑΤΟ.
Στη διάσκεψη Τύπου μετά το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων (Άμυνα), η Κάλας υπογράμμισε ότι οι ρωσικές δολιοφθορές, οι εμπρησμοί και οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου συνεχίζονται. Οι κυρώσεις κατά των δραστών και οι απελάσεις Ρώσων διπλωματών έχουν ισχύ, πρόσθεσε, «αλλά πρέπει να δούμε τι άλλο μπορούμε να κάνουμε».
Ο μηχανισμός, σύμφωνα με την κ. Κάλας, θα λειτουργεί ως συντονισμός για την αντίδραση σε επιθέσεις της «γκρίζας ζώνης» και θα συμπληρώνει το άρθρο 42.7 της Συνθήκης για την ΕΕ, τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, η οποία προβλέπει υποχρέωση βοήθειας και συνδρομής με όλα τα μέσα σε κράτος μέλος που δέχεται ένοπλη επίθεση. Το νέο πρωτόκολλο αφορά «οτιδήποτε βρίσκεται κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης».
Η πρόταση διατυπώθηκε από την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης. Η Κάλας εξήγησε ότι η πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ είναι και μέλη του ΝΑΤΟ, όπου ισχύει το άρθρο 5 με σαφή πρωτόκολλα. Στα σενάρια που εξετάστηκαν, όμως, προέκυψαν δύο κενά: τι γίνεται όταν η επίθεση βρίσκεται κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης και τι γίνεται όταν στοχεύεται χώρα που δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ.
Η Ύπατη Εκπρόσωπος ανέφερε ότι η συζήτηση ήταν πολύ αρχική και θα συνεχιστεί σε επίπεδο Μονίμων Αντιπροσώπων και στους υπόλοιπους σχηματισμούς του Συμβουλίου. Ορισμένα κράτη μέλη είπαν ότι χρειάζεται ένας μηχανισμός για ό,τι δεν φτάνει στο όριο της ένοπλης επίθεσης, πολλά όμως τόνισαν ότι θα πρέπει να είναι απολύτως συμπληρωματικός προς το ΝΑΤΟ.
«Δεν δημιουργούμε κάτι πρόσθετο, αλλά πρέπει να λειτουργεί χέρι-χέρι», είπε, ενώ δεν μπόρεσε να διαπιστώσει εάν υπάρχει πλειοψηφία, καθώς δεν πήραν το λόγο όλοι οι Υπουργοί. «Πολλοί είπαν ότι χρειάζεται να ξέρουν τι ακριβώς προβλέπεται, για να καταλάβουν αν το στηρίζουν ή όχι», ανέφερε. «Πρέπει να δώσουμε συγκεκριμένες απαντήσεις στα κράτη μέλη και να δουλέψουμε στενά μαζί τους, όχι να καταλήξουμε σε κάτι με το οποίο δεν θα συμφωνούν. Είναι πολύ νωρίς για να πούμε», πρόσθεσε.
Σε ερώτηση για το εάν έχει συζητήσει η ίδια με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε πώς θα αποφευχθεί η επικάλυψη, δεδομένου ότι το πρωτόκολλο παρουσιάστηκε ως ευρωπαϊκό αντίστοιχο του άρθρου 4, η Κάλας απάντησε ότι βρίσκεται σε επαφή μαζί του από την προετοιμασία των ασκήσεων και των σεναρίων για το άρθρο 42.7.
«Δεν πρέπει να υπάρχει καμία επικάλυψη. Αυτό λένε όλοι και αυτό δεν θέλουμε ούτε εμείς να δημιουργήσουμε», είπε, ενώ διευκρίνισε ότι το άρθρο 4 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει μόνο διαβουλεύσεις και όχι σχέδιο δράσης, ενώ το άρθρο 5 είναι σαφές. Το πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης, όπως το περιέγραψε, αφορά τα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν «τη στιγμή μιας επίθεσης που δεν είναι ένοπλη, που είναι κάτω από το όριο του άρθρου 5», και το τι μπορούν να κάνουν τα κράτη μέλη.
Σχετικά με το τι διαμείφθηκε μετά την άσκηση επί χάρτου του Μαΐου για την επιχειρησιακή εφαρμογή του άρθρου 42.7, η Κάλας εξήγησε ότι εξετάστηκαν διαφορετικά σενάρια και χαρτογραφήθηκαν όλα τα εργαλεία που έχουν στη διάθεσή τους η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) και η Κομισιόν. Το ζητούμενο, είπε, είναι πώς αυτά τα εργαλεία θα λειτουργούν όλα μαζί όταν η επίθεση βρίσκεται σαφώς κάτω από το όριο της ένοπλης επίθεσης.
Σχετικά με την επιχείρηση ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα, η Κάλας ανέφερε ότι χρειάζεται περισσότερα μέσα για να γίνει πιο αποτελεσματική. «Αν αναθέτουμε μια αποστολή, πρέπει να δίνουμε και τα μέσα», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι Χούθι θέτουν σε μεγαλύτερο κίνδυνο τις οδούς θαλάσσιων μεταφορών. Ερωτηθείσα αν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα κράτη μέλη θα διαθέσουν περισσότερα μέσα, είπε ότι δύο χώρες - τις οποίες δεν κατονόμασε η ίδια - άφησαν να εννοηθεί ότι ίσως προσφέρουν επιπλέον πλοία.
Τόνισε ότι «δεν αρκεί ο αριθμός, αλλά χρειάζεται και η ποιότητα», καθώς ASPIDES δεν έχει εντολή ανίχνευσης ναρκών, άρα απαιτούνται φρεγάτες, αντιαεροπορική υποστήριξη και σκάφη ικανά να συνοδεύουν εμπορικά πλοία.
Σε ερώτηση για το αν χρειάζεται αλλαγή της δομής και της εντολής της επιχείρησης, απάντησε αρνητικά, καθώς η υφιστάμενη εντολή και δομή ανταποκρίνονται στην ανάγκη, που είναι η συνοδεία πλοίων έξω από τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ, με στενό συντονισμό με τον συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία, ο οποίος παρακολουθεί ως παρατηρητής, ώστε να μην υπάρχει επικάλυψη. «Χρειαζόμαστε περισσότερα πλοία, γιατί κυριολεκτικά υπάρχουν εμπορικά πλοία που περιμένουν στην ουρά για συνοδεία και δεν έχουμε αρκετές φρεγάτες», επανέλαβε.
Σε ερώτηση για τη συνάντηση του Γερμανού Υπουργού Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ με τον Σεργκέι Λαβρόφ στον ΟΗΕ, όπου ο Ρώσος Υπουργός χλεύασε τη γερμανική πλευρά, η Κάλας χαρακτήρισε «γελοία» τα σχόλια Λαβρόφ. «Αυτές οι συνομιλίες δείχνουν ότι η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται καθόλου για ειρήνη. Διαφορετικά δεν φέρεσαι έτσι στον συνομιλητή σου», δήλωσε.
«Πρώτα απ' όλα, η Ρωσία πρέπει να δείξει, σταματώντας τις επιθέσεις κατά αμάχων, ότι ενδιαφέρεται για ειρήνη, πράγμα που δεν κάνει, και μετά να μιλήσει με την Ουκρανία, γιατί είναι θέμα Ουκρανίας και Ρωσίας. Οι υπόλοιποι μπορούν να διευκολύνουν, αλλά στο τέλος πρέπει να συμφωνήσουν οι ίδιοι», είπε κλείνοντας.
