Το Νεπάλ βρίσκεται αντιμέτωπο με μία από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές της σύγχρονης ιστορίας του, καθώς ο αριθμός των θυμάτων από τις σαρωτικές πλημμύρες στα σύνορα με το Θιβέτ έχει ξεπεράσει τους 600, ενώ χιλιάδες άνθρωποι εξακολουθούν να αναζητούν τους δικούς τους.
Οι διασώστες δίνουν μάχη με τον χρόνο, τη λάσπη και τις κατεστραμμένες υποδομές, την ώρα που οι Αρχές προειδοποιούν ότι ο κίνδυνος δεν έχει παρέλθει.
Μέχρι το πρωί του Σαββάτου 29 Αυγούστου, η αστυνομία του Νεπάλ είχε ανακοινώσει την ανάσυρση τουλάχιστον 616 νεκρών από οκτώ πληγείσες περιφέρειες. Στην κινεζική πλευρά των συνόρων είχαν επιβεβαιωθεί ακόμη επτά θάνατοι, ανεβάζοντας τον συνολικό απολογισμό σε περισσότερους από 620 νεκρούς.
Οι αριθμοί παραμένουν προσωρινοί και μεταβάλλονται διαρκώς, καθώς νέες σοροί εντοπίζονται ακόμη και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το επίκεντρο της καταστροφής.
Οργή για την αφαίρεση κοσμημάτων από σορό γυναίκας
Μέσα στο σκηνικό της ανείπωτης τραγωδίας, οργή και αποτροπιασμό προκάλεσε βίντεο που φέρεται να καταγράφει δύο άνδρες να αφαιρούν χρυσά σκουλαρίκια από τη σορό γυναίκας που είχε παρασυρθεί από τα ορμητικά νερά του ποταμού Ναραγιάνι.
Στο βίντεο, διάρκειας 41 δευτερολέπτων, οι δύο άνδρες εμφανίζονται να πλησιάζουν τη σορό μέσα σε λάσπες, ξύλα και φερτά υλικά. Χρησιμοποιώντας ξύλινες βέργες και τραβώντας τη γυναίκα από τα μαλλιά, φέρονται να μετακινούν το σώμα της και στη συνέχεια να αφαιρούν τα σκουλαρίκια από τα αυτιά της.
Στα πλάνα διακρίνονται και άλλοι παρευρισκόμενοι, ορισμένοι από τους οποίους καταγράφουν το περιστατικό με τα κινητά τους τηλέφωνα.
Η δημοσιοποίηση του υλικού προκάλεσε κύμα αντιδράσεων, ενώ εκφράστηκαν ανησυχίες ότι η αφαίρεση κοσμημάτων και προσωπικών αντικειμένων από τις σορούς μπορεί να δυσχεράνει την ταυτοποίηση των θυμάτων και να στερήσει από τις οικογένειές τους προσωπικά αντικείμενα των αγαπημένων τους.
Η αστυνομία του Νεπάλ αξιοποίησε το βίντεο για να ταυτοποιήσει τους δύο άνδρες και προχώρησε στη σύλληψή τους. Οι Αρχές δεν έχουν δημοσιοποιήσει περισσότερα στοιχεία για την ταυτότητα της γυναίκας, ενώ η διερεύνηση της υπόθεσης συνεχίζεται.
Η στιγμή που κατέρρευσε ο παγετώνας
Η καταστροφή εκδηλώθηκε το πρωί της Τετάρτης 26 Αυγούστου, όταν ένα τεράστιο τμήμα παγετώνα αποκολλήθηκε σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων στα Ιμαλάια.
Η μάζα πάγου έπεσε από ύψος σχεδόν 1.200 μέτρων, παρασύροντας βράχους, χώμα και φερτά υλικά, πριν καταλήξει στον ποταμό Λέντε και προκαλέσει ένα γιγαντιαίο πλημμυρικό κύμα.
Ο χείμαρρος λάσπης και συντριμμιών κινήθηκε με τεράστια ταχύτητα προς τις περιοχές Ρασούβα, Νουβακότ και Ντάντινγκ, διογκώνοντας τους ποταμούς Μποτεκόσι και Τρισούλι.
Σε ορισμένα σημεία, η στάθμη του Τρισούλι φέρεται να αυξήθηκε έως και εννέα μέτρα μέσα σε μόλις μισή ώρα.
Το Αμερικανικό Γεωλογικό Ινστιτούτο αναθεώρησε την αρχική εκτίμηση περί σεισμικής δόνησης, καταλήγοντας ότι το σήμα που καταγράφηκε πιθανότατα προκλήθηκε από την ίδια την κατολίσθηση.
Η πρωτοφανής μάζα νερού εξαφάνισε ολόκληρους οικισμούς, παρέσυρε κατοικίες, ξενοδοχεία, αγορές και εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής και κατέστρεψε δεκάδες γέφυρες και μεγάλα τμήματα του οδικού δικτύου.
Το χωριό Τιμούρε, κοντά στα σύνορα, σχεδόν ισοπεδώθηκε, ενώ σοβαρές ζημιές υπέστη και το συνοριακό πέρασμα Γκιρόνγκ, μία από τις βασικές εμπορικές και τουριστικές πύλες μεταξύ Νεπάλ και Θιβέτ.
Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι αγνοούνται
Η μεγαλύτερη αγωνία αφορά πλέον τους αγνοούμενους. Οι νεότερες καταγραφές ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό τους σε περίπου 2.478, εκ των οποίων 1.924 στο Νεπάλ και περισσότεροι από 550 στην κινεζική πλευρά.
Μεταξύ των αγνοουμένων βρίσκονται εκατοντάδες ξένοι τουρίστες, προσκυνητές, εργαζόμενοι σε υδροηλεκτρικά έργα, κάτοικοι παραποτάμιων περιοχών και μέλη των σωμάτων ασφαλείας.
Περισσότεροι από 500 ξένοι υπήκοοι αγνοούνται μόνο στο Νεπάλ, ενώ εκατοντάδες ακόμη βρίσκονταν στην πληγείσα περιοχή του Θιβέτ. Πολλοί συμμετείχαν σε προσκυνηματικές εκδρομές προς το ιερό για Ινδουιστές και Βουδιστές όρος Καϊλάς και τη λίμνη Μανασαρόβαρ.
Στη λίστα περιλαμβάνονται πολίτες από την Ινδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Αυστραλία, τη Βρετανία, τον Καναδά, τη Νότια Κορέα, τη Γαλλία, την Ιαπωνία και πολλές ακόμη χώρες.
Σημαντικό μέρος της απότομης αύξησης των αγνοουμένων αφορά εργαζομένους σε υδροηλεκτρικά έργα. Η Εθνική Αρχή Διαχείρισης Κινδύνων του Νεπάλ συμπεριέλαβε στους καταλόγους περισσότερους από 900 εργαζομένους που βρίσκονταν σε εγκαταστάσεις κατά μήκος των ποταμών όταν πέρασε το πλημμυρικό κύμα.
Επιχείρηση μέσα σε τόνους λάσπης
Περίπου 15.000 στρατιωτικοί, αστυνομικοί και διασώστες έχουν κινητοποιηθεί, χρησιμοποιώντας ελικόπτερα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, βαριά μηχανήματα και ειδικά συνεργεία.
Περισσότεροι από 3.700 άνθρωποι έχουν διασωθεί ή απομακρυνθεί από αποκλεισμένες περιοχές, ωστόσο οι επιχειρήσεις δυσχεραίνονται από την κακοκαιρία, τη διακοπή των επικοινωνιών και την καταστροφή δρόμων και γεφυρών.
Μία από τις δυσκολότερες επιχειρήσεις διεξάγεται στις εγκαταστάσεις του υδροηλεκτρικού έργου Upper Trishuli-1, στην περιφέρεια Ρασούβα. Περισσότεροι από 100 άνθρωποι εκτιμάται ότι ενδέχεται να βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε σήραγγα γεμάτη λάσπη, η στάθμη της οποίας φτάνει σε ορισμένα σημεία το ενάμισι μέτρο.
Τα σωστικά συνεργεία επιχειρούν με σχοινιά, καλάθια μεταφοράς και drones, καθώς δεν υπάρχουν ασφαλή σημεία προσγείωσης για τα ελικόπτερα.
Η ορμή των νερών ήταν τόσο μεγάλη ώστε σοροί εντοπίστηκαν στις πεδινές περιοχές Τσιτβάν και Ναβαλπαράσι, περίπου 100 χιλιόμετρα μακριά από το αρχικό σημείο της καταστροφής.
Νοσοκομεία και νεκροτομεία βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση, ενώ συγγενείς των αγνοουμένων μετακινούνται από νοσηλευτικό ίδρυμα σε νοσηλευτικό ίδρυμα, κρατώντας φωτογραφίες των αγαπημένων τους προσώπων.
Φόβοι για δεύτερο πλημμυρικό κύμα
Παράλληλα με τις έρευνες, οι Αρχές παρακολουθούν δύο νέες λίμνες που σχηματίστηκαν από τον πάγο, τη λάσπη και τα συντρίμμια που απέκλεισαν την πορεία των νερών.
Η πιθανότητα κατάρρευσης των φυσικών φραγμάτων δημιουργεί φόβους για ένα δεύτερο πλημμυρικό κύμα, με κατοίκους παραποτάμιων περιοχών να απομακρύνονται προληπτικά.
Οι επιχειρήσεις διακόπηκαν προσωρινά σε ορισμένα σημεία λόγω του κινδύνου νέας υπερχείλισης, ενώ οι καιρικές συνθήκες καθήλωσαν κατά διαστήματα τα ελικόπτερα.
Δορυφορικές εικόνες και στοιχεία από την κινεζική πλευρά χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση της στάθμης των νέων λιμνών.
Επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να συνέβαλαν στην αποσταθεροποίηση του παγετώνα, χωρίς να έχει ακόμη ολοκληρωθεί η διερεύνηση των ακριβών αιτίων.
Το Νεπάλ έχει χάσει σχεδόν το ένα τρίτο της παγετωνικής του μάζας τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, ενώ οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η υπερθέρμανση καθιστά τα μεγάλα υψόμετρα των Ιμαλαΐων όλο και πιο ασταθή.
Έκκληση για εξειδικευμένη τεχνική βοήθεια
Η κυβέρνηση του Νεπάλ διευκρίνισε ότι δεν ζητά την αποστολή γενικών ομάδων έρευνας και διάσωσης, καθώς θεωρεί ότι οι εγχώριες δυνάμεις μπορούν να διαχειριστούν το κύριο μέρος της επιχείρησης.
Ζήτησε, ωστόσο, στοχευμένη διεθνή συνδρομή σε τομείς στους οποίους δεν διαθέτει επαρκή τεχνογνωσία.
Στις άμεσες ανάγκες περιλαμβάνονται ειδικός εξοπλισμός για διασώσεις σε σήραγγες, τεχνική υποστήριξη για την αποκατάσταση των επικοινωνιών, αναγνώριση σορών, εξετάσεις DNA και μέσα για τη μακροχρόνια διατήρηση των νεκρών.
Το Κατμαντού ζήτησε επίσης από την Ινδία και την Κίνα προκατασκευασμένες γέφυρες τύπου Bailey, καθώς περίπου δύο δωδεκάδες γέφυρες έχουν καταστραφεί και ολόκληρες κοινότητες παραμένουν αποκομμένες.
Η διεθνής βοήθεια και η επόμενη ημέρα
Η διεθνής κινητοποίηση διευρύνεται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε έκτακτη ανθρωπιστική βοήθεια ύψους δύο εκατομμυρίων ευρώ, ενώ ακόμη δύο εκατομμύρια δολάρια αποδεσμεύονται από το Κεντρικό Ταμείο Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών του ΟΗΕ.
Ο Καναδάς δεσμεύτηκε για βοήθεια πέντε εκατομμυρίων καναδικών δολαρίων, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν αρχική ενίσχυση 500.000 δολαρίων και η Νότια Κορέα ένα εκατομμύριο δολάρια.
Η Ινδία απέστειλε δέκα τόνους ανθρωπιστικών εφοδίων, ενώ Κίνα, Ιαπωνία, Πακιστάν, Βρετανία, Σρι Λάνκα και Μπανγκλαντές προσφέρθηκαν να συνδράμουν.
Ο Ερυθρός Σταυρός εκτιμά ότι τουλάχιστον 93.000 άνθρωποι χρειάζονται άμεση υποστήριξη και έχει απευθύνει έκκληση για συγκέντρωση περίπου 31 εκατομμυρίων δολαρίων.
Η UNICEF υπολογίζει ότι 17.000 παιδιά χρειάζονται επείγουσα βοήθεια, ενώ τουλάχιστον 18 σχολεία έχουν καταστραφεί και ακόμη 20 έχουν υποστεί ζημιές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στον υγειονομικό τομέα. Έξι δομές υγείας έχουν υποστεί ζημιές και εργαζόμενοι στον χώρο της υγείας αγνοούνται, ενώ ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί για αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων εξαιτίας του συνωστισμού, της έλλειψης καθαρού νερού και της καταστροφής των συστημάτων αποχέτευσης.
Η επόμενη ημέρα αναμένεται εξαιρετικά δύσκολη. Εκτός από την αναζήτηση των αγνοουμένων και τη στήριξη των επιζώντων, το Νεπάλ θα χρειαστεί μακροχρόνια διεθνή βοήθεια για την αποκατάσταση δρόμων, γεφυρών, σχολείων, νοσοκομείων και ενεργειακών υποδομών.
Με ολόκληρες κοινότητες θαμμένες στη λάσπη και χιλιάδες οικογένειες χωρίς στέγη, η ανθρωπιστική κρίση μόλις αρχίζει να αποκαλύπτει τις πραγματικές της διαστάσεις.
