Αναφορά στην επίλυση του Κυπριακού ως προτεραιότητα κάνει η ΕΕ σε έγγραφο Κοινής Κατανόησης με τίτλο «Οι απειλές και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε: Αξιολόγηση του στρατηγικού περιβάλλοντος της ΕΕ». Το έγγραφο που επικύρωσαν στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της περασμένης Δευτέρας οι Υπουργοί Εξωτερικών των «27», ως σημείο χωρίς συζήτηση, αναφέρει ακόμη ότι η Ένωση εξακολουθεί να αναμένει από την Τουρκία να δεσμευτεί κατηγορηματικά για σχέσεις καλής γειτονίας, συμπεριλαμβανομένης της αποκήρυξης οποιασδήποτε απειλής χρήσης βίας.
Στο κομμάτι που αφορά την Ανατολική Μεσόγειο, το κείμενο που είδε το ΚΥΠΕ, αναφέρει ότι η περιοχή είναι στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της ΕΕ, ενώ «παρουσιάζει σημαντικές ευκαιρίες αλλά και σοβαρές προκλήσεις». Όπως συμπληρώνει το έγγραφο, η Ευρωπαϊκή Ένωση υπερασπιζόμενη τα συμφέροντά της, καθώς και εκείνα των κρατών μελών της, «η ΕΕ θα πρέπει να παρέχει κίνητρα στους εταίρους της περιοχής, ώστε να συμμετάσχουν σε πλαίσια συνεργασίας και εταιρικές σχέσεις, σε πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και το κεκτημένο της ΕΕ». Σημειώνεται ότι «η ανάπτυξη μιας αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Απριλίου 2024, εξακολουθεί επίσης να αποτελεί στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ».
«Η εποικοδομητική συμμετοχή της ίδιας της Τουρκίας θα είναι καθοριστική για την προώθηση διαφόρων τομέων συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην επανέναρξη και την πρόοδο των συνομιλιών για την επίλυση του κυπριακού ζητήματος, με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας ΕΕ-Τουρκίας», συμπληρώνεται. «Η ΕΕ εξακολουθεί να αναμένει από την Τουρκία να δεσμευτεί κατηγορηματικά για σχέσεις καλής γειτονίας, συμπεριλαμβανομένης της αποκήρυξης οποιασδήποτε απειλής χρήσης βίας», καταλήγει η αναφορά στην Τουρκία στο κείμενο.
«Η ΕΕ έχει άμεσο και ζωτικό συμφέρον στη σταθερότητα, την ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη της λεκάνης της Μεσογείου, καθώς και της ευρύτερης Νότιας Γειτονίας. Η ενίσχυση της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την ΕΕ, με στόχο την ενδυνάμωση των οικονομικών δεσμών, των πολιτικών σχέσεων και της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας με τους εταίρους της Νότιας Μεσογείου, δημιουργώντας έτσι κοινές ευκαιρίες και αντιμετωπίζοντας κοινές προκλήσεις», συμπληρώνεται για την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Πρόκειται για ένα στρατηγικό έγγραφο τις ΕΕ το οποίο άπτεται της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της εσωτερικής ασφάλειας της ΕΕ, της οικονομικής ασφάλειας, του διαστήματος, της θαλάσσιας ασφάλειας, της ασφάλειας και της ετοιμότητας των υποθαλάσσιων καλωδίων, με την εξέλιξη των κειμένων να αντικατοπτρίζει τόσο τις αλλαγές στο εξωτερικό περιβάλλον ασφάλειας όσο και τις μετατοπίσεις στην κατανόηση του ρόλου της Ένωσης ως παράγοντα ασφάλειας.
Η πορεία του εκκίνησε μετά την πολιτική εντολή που έδωσαν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου, προς ανανέωση του κειμένου της Κοινής Κατανόησης, που συμφωνήθηκε για πρώτη φορά το 2022 υπό την Στρατηγική Πυξίδα της ΕΕ. Το κείμενο διαμορφώθηκε στις συζητήσεις σε επίπεδο Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας (ΕΠΑ), αλλά κατά το περασμένο ΣΕΥ του Μαΐου, όπου και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης της ΕΕ έφερε το προσχέδιο προς συζήτηση. Το κείμενο στη συνέχεια εμπλουτίστηκε από τα κράτη μέλη σε επίπεδο ΕΠΑ ενώ έφτασε στο τέλος του περασμένου μήνα για συζήτηση μεταξύ των Μονίμων Αντιπροσώπων της ΕΕ, στο πλαίσιο και της προετοιμασίας της ατζέντας του ΣΕΥ της περασμένης Δευτέρας.
