Ένας οδικός χάρτης 60 ημερών και όχι γενική ολιστική συμφωνία διαχείριση όλων των ζητημάτων είναι η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, ανέφερε στο ΚΥΠΕ ο Χαράλαμπος Χρυσοστόμου, Προϊστάμενος Υπηρεσίας Έρευνας στο ΤΕΠΑΚ και διεθνολόγος, που προβλέπει σε πρώτη φάση το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών. Λέει ότι κανείς δεν ξέρει τι θα γίνει με το πυρηνικό πρόγραμμα που είναι και το πιο κρίσιμο στάδιο αυτής της συμφωνίας.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν φαίνεται να κατέληξαν στο πλαίσιο συμφωνίας υπό την πίεση εσωτερικών πολιτικών και οικονομικών παραγόντων αλλά και των διεθνών αγορών, εκτιμά από την πλευρά του ο Λέκτορας, Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου, Ζήνωνας Τζιάρρας. Μιλώντας επίσης στο ΚΥΠΕ, χαρακτήρισε τη συμφωνία επί της αρχής «θετική εξέλιξη» για την παγκόσμια οικονομία και για την πορεία της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τον κ. Χρυσοστόμου, προβλέπεται έναρξη διαπραγματεύσεων σε μία διαδικασία τύπου «κάνω ένα βήμα εγώ, κάνεις ένα βήμα εσύ» για να προχωρήσουν να αποσαφηνίσουν ακόμα 4 ζητήματα: το πυρηνικό πρόγραμμα, τη σταδιακή άρση του οικονομικού και πολιτικού εμπάργκο κατά του Ιράν από τη Δύση, την αποδέσμευση των παγοποιημένων Ιρανικών κεφαλαίων και την διαδικασία ανοικοδόμησης του Ιράν. «Δεν έχουν αποφασίσει για τα πυρηνικά. Αποφάσισαν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά» εξήγησε.
Διαβάστε επίσης: ΗΠΑ και Ιράν ανακοινώνουν τέλος του πολέμου - Πότε πέφτουν οι υπογραφές
Στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, είπε, έκανε υποχώρηση το Ιράν μη απαιτώντας διόδια ενώ και οι ΗΠΑ υποχώρησαν αποδεχόμενες το άνοιγμα υπό την επιτήρηση και παρακολούθηση Ιράν. Παίρνουν και οι δύο πλευρές ανάσες, ανέφερε, και επωφελείται πρωτίστως η παγκόσμια οικονομία η ελεύθερη διέλευση, αλλά ωφελούνται και οι δύο, διότι ο Αμερικανός Προέδρος βλέπει τις τιμές πετρελαίου να πέφτουν και το Ιράν σταδιακά επανέρχεται στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Κληθείς να σχολιάσει εάν το χρονικό διάστημα των 60 ημερών είναι μεγάλο και ποιες οι ασφαλιστικές δικλίδες για τήρηση της συμφωνίας, ο κ. Χαραλάμπους αναφέρθηκε σε μια σειρά από σημεία. Το πρώτο είναι ο μηχανισμός επιτήρησης της συμφωνίας, είπε και το δεύτερο είναι το Ισραήλ. «Θα λειτουργήσει ο Νετανιάχου και το Ισραήλ με έναν τρόπο που θα διευκολύνει αυτή τη διαδικασία ή θα τη δυναμιτίσει; Τα πρώτα δείγματα γραφής δείχνουν στο δεύτερο. Πριν πάρουν τα στυλό για να υπογράψουν τη συμφωνία, (το Ισραήλ) χτύπησε τα νότια προάστια της Βηρυτού και απείλησε το Ιράν με χτύπημα» ανέφερε.
Ο κ. Χαραλάμπους εκτίμησε ότι ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός δεν θέλει αυτή τη συμφωνία για δύο λόγους, καθώς θεωρεί ότι η Χεζμπολάχ συνεχίζει να αποτελεί απειλή για το Ισραήλ και η ιρανική απειλή δεν εξουδετερώνεται. Στα 14 σημεία της συμφωνίας, συνέχισε, αναφέρεται ότι οι ΗΠΑ δεσμεύονται να μην επεμβαίνουν στα εσωτερικά του Ιράν, υποδαυλίζοντας αναταραχές ή ανατροπή του καθεστώτος και αποδέχονται την ύπαρξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Άρα ο αρχικός και μέγιστος στόχος του Ισραήλ, ανέφερε ο κ. Χαραλάμπους, για πτώση του καθεστώτος μέσα από τη συμφωνία όχι μόνο δεν υλοποιείται, αλλά το αντίθετο. «Το ιρανικό καθεστώς με αυτή τη συμφωνία όχι μόνο δεν αποδυναμώνεται, αλλά βάζει τις προϋποθέσεις για περαιτέρω ενίσχυση και παραμονή του» λέει.
Το οικονομικό κόστος του πολέμου και οι επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ έπαιξαν ρόλο, ανέφερε ο κ. Χαραλάμπους, λέγοντας ότι το πρώτο κριτήριο ψήφου των Αμερικανών πολιτών είναι η τιμή των καυσίμων, η τιμή της ενέργειας. Με αυτή τη συμφωνία δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να πέσουν οι τιμές καυσίμων στα προ του πολέμου επίπεδα. Σε αντιπαραβολή, είπε, και ενώ ο Τραμπ ήθελε την συμφωνία για τις εκλογές στις ΗΠΑ, ο Νετανιάχου δεν θέλει τη συμφωνία για τις εκλογές στο Ισραήλ.
Ο Χαράλαμπος Χρυσοστόμου θεωρεί ως το πιο κρίσιμο γι’ αυτή τη συμφωνία στάδιο τα πυρηνικά, καθώς υπάρχουν εκ διαμέτρου αντίθετες απόψεις, με τον Αμερικανό Πρόεδρο να θέλει καταστροφή των 450 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου και το Ιράν να δέχεται να μην πάει σε πυρηνικό όπλο, αλλά να θέλει τα πυρηνικά για ενεργειακούς σκοπούς. Μόνο αν κάνουν και οι δύο πλευρές παραχωρήσεις θα υπάρξει συμφωνία, εκτίμησε.
Κληθείς να σχολιάσει την στάση της Τουρκίας, ο κ. Χαραλάμπους είπε ότι το Πακιστάν έχει ευχαριστήσει την Τουρκία για τον ρόλο της σε αυτή τη συμφωνία. «Η Τουρκία θα παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον την επόμενη μέρα γιατί θα βρει το Ισραήλ σίγουρα ενισχυμένο και αναβαθμισμένο. Κυρίως γιατί τα Αραβικά κράτη της περιοχής που δέχτηκαν επίθεση από το Ιράν, τώρα είναι σε μια κατάσταση απέναντι από το Ιράν και πιο κοντά στο Ισραήλ» είπε.
Επισημαίνοντας ότι ΗΠΑ και Ισραήλ είναι οι πιο στενοί σύμμαχοι στην περιοχή, ανέφερε ότι πιθανώς να δούμε μια αναβάθμιση των «Συμφωνιών του Αβραάμ» που επιχειρήθηκαν πριν από το πόλεμο στη Γάζα και αυτό θα σημαίνει αναβάθμιση του Ισραήλ στην περιοχή, κάτι που η Τουρκία θα δει με μεγάλη ανησυχία, καχυποψία και εκνευρισμό. Κι αυτός ο εκνευρισμός και η νευρικότητα της Τουρκίας, συνέχισε, ως αντίβαρο προς το Ισραήλ, ενδεχομένως να της βγει σε «αδύναμους κρίκους» στην περιοχή, «που είμαστε πρώτα εμείς και μετά η Ελλάδα».
Μιλώντας στο ΚΥΠΕ ο Ζήνωνας Τζιάρρας ανέφερε ότι από στρατηγικής άποψης, η εν λόγω συμφωνία δεν ανταποκρίνεται στους αρχικούς σκοπούς που είχε θέσει η Ουάσιγκτον - ασχέτως εάν αυτοί δεν ήταν πάντοτε ξεκάθαροι - και έτσι δεν μπορεί να θεωρηθεί ως επιτυχία. Επιτυχία αποτελεί μάλλον στο πλαίσιο διαχείρισης της σύγκρουσης και των ζημιών που ο πόλεμος επέφερε, πρόθεσε.
Με βάση τις πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας για το περιεχόμενο της συμφωνίας, ο κ. Τζιάρρας θεωρεί ότι, πέρα από το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ που είναι καλή είδηση τόσο για το Ιράν όσο και για τη διεθνή οικονομία, οι πρόνοιες για άλλα ζητήματα όπως το πυρηνικό πρόγραμμα, το βαλλιστικό πρόγραμμα και το ζήτημα του Λιβάνου δεν είναι ξεκάθαρες. «Μάλιστα, οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν φαίνεται ότι θα ακολουθήσουν την πρόσφατη συμφωνία πλαίσιο» λέει.
Πρόσθεσε ότι υπάρχουν αντικρουόμενες οπτικές για το θέμα του Λιβάνου, με το Ιράν να λέει ότι η συμφωνία περιλαμβάνει μια ανακωχή στον Λίβανο και το Ισραήλ να δηλώνει πως δεν δεσμεύεται από τη συμφωνία στο συγκεκριμένο θέμα. Είναι επιπλέον αμφίβολο, ανέφερε, κατά πόσο το Ισραήλ θα συναινέσει γενικότερα για τη συμφωνία πλαίσιο αλλά και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα που θα ακολουθήσουν.
Είναι πλέον γνωστό, συνέχισε ο κ. Τζιάρρας, ότι για το Ισραήλ ο πήχης είχε τεθεί ψηλότερα απ' ότι για τις ΗΠΑ. Το Ισραήλ ήθελε - και συνεχίζει να θέλει - να δημιουργήσει τις συνθήκες ανατροπής καθεστώτος στο Ιράν αλλά και στη συνθηκολόγηση της χώρας για το πυρηνικό αλλά και το βαλλιστικό πρόγραμμα, πρόσθεσε. Παρατήρησέ δε ότι τα δύο τελευταία ήταν και τα ζητήματα για τα οποία το Ισραήλ διαφώνησε με την προηγούμενη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν που έγινε το 2015 επί διακυβέρνησης Μπαράκ Ομπάμα. Προς το παρόν η υφιστάμενη συμφωνία-πλαίσιο όπως και οι συνθήκες που περιβάλλουν τις διπλωματικές διεργασίες δεν φαίνεται να προοιωνίζουν μια πολύ καλύτερη συμφωνία από αυτή του 2015, εκτίμησε.
Υπό το πρίσμα όλων αυτών, είπε, η συμφωνία-πλαίσιο δεν φαίνεται να δίνει ένα οριστικό τέλος στην κρίση, αλλά να δημιουργεί μια συνθήκη που μπορεί δυνητικά να λειτουργήσει μετασχηματιστικά για τη σύγκρουση. Ωστόσο , κατέληξε, οι αστάθμητοι παράγοντες είναι πολλοί και σημαντικοί και, κατ' επέκταση, το ρίσκο επανέναρξης των εχθροπραξιών είναι μεγάλο.
