Η Ελβετία καλείται την Κυριακή (14/6) να απαντήσει σε ένα πρωτόγνωρο ερώτημα: μπορεί μια χώρα να θέσει ανώτατο όριο στον πληθυσμό της; Οι πολίτες θα αποφασίσουν μέσω δημοψηφίσματος αν θα εγκρίνουν πρόταση για περιορισμό του πληθυσμού στα 10 εκατομμύρια, μια πρωτοβουλία που έχει προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις γύρω από το ζήτημα της μετανάστευσης.
Η πρόταση προέρχεται από το δεξιό Κόμμα του Λαού της Ελβετίας, το οποίο τη χαρακτηρίζει ως «πρωτοβουλία βιωσιμότητας», με στόχο τη μείωση της πίεσης στη στέγαση, στις δημόσιες υπηρεσίες και στο περιβάλλον.
Αντίθετα, η κυβέρνηση, τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα, οι εργοδοτικές ενώσεις και τα συνδικάτα την αποκαλούν «πρωτοβουλία του χάους». Υποστηρίζουν ότι θα στερήσει κρίσιμο προσωπικό από νοσοκομεία και ξενοδοχεία και θα πλήξει τις σχέσεις της Ελβετίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αφήνοντάς τη απομονωμένη σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Από το 2002, όταν ο πληθυσμός της χώρας ανερχόταν σε 7,3 εκατομμύρια, η Ελβετία έχει αυξηθεί σε 9,1 εκατομμύρια κατοίκους, εκ των οποίων το 27% είναι γεννημένοι στο εξωτερικό. Το ελβετικό σύστημα άμεσης δημοκρατίας επιτρέπει στους πολίτες να αποφασίζουν για όλα τα μεγάλα ζητήματα μέσω κάλπης, εφόσον συγκεντρωθούν 100.000 υπογραφές.
Πολλοί ψηφοφόροι εκφράζουν ανησυχία για τον συνωστισμό στα τρένα, τις υψηλές τιμές ενοικίων και την αύξηση του κόστους υγείας. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν μια μάχη στήθος με στήθος: 52% των ερωτηθέντων δηλώνουν αρνητικοί, 45% υπέρ, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό παραμένει αναποφάσιστο.
Διχασμός νέας γενιάς πολιτικών
Οι νέοι πολιτικοί Helin Genis και Nils Fiechter ενσαρκώνουν τον βαθύ διχασμό γύρω από το δημοψήφισμα. Και οι δύο προέρχονται από οικογένειες μεταναστών· ο Fiechter, 29 ετών, είναι μέλος του Κόμματος του Λαού στο κοινοβούλιο του καντονιού Βέρνης, ενώ η Genis, 31 ετών, είναι εκλεγμένη σοσιαλδημοκράτισσα στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης.
«Έχουμε χάσει τον έλεγχο», δηλώνει ο Fiechter, κατηγορώντας τη «ανεξέλεγκτη μετανάστευση» για τη στεγαστική κρίση, την κυκλοφοριακή συμφόρηση και την πίεση στις κοινωνικές υπηρεσίες. Αντίθετα, η Genis απορρίπτει αυτές τις απόψεις ως αποδιοπομπαίο τράγο: «Δεν είναι οι μετανάστες που καθορίζουν τα ενοίκια ή τα ασφάλιστρα υγείας», λέει, προσθέτοντας πως «η αντιμετώπιση των προβλημάτων μέσα από το πρίσμα της μετανάστευσης οδηγεί μόνο σε διχασμό».
Πώς θα εφαρμοστεί το όριο
Η πρόταση προβλέπει ότι ο πληθυσμός δεν θα πρέπει να ξεπεράσει τα 10 εκατομμύρια πριν από το 2050. Όταν φτάσει τα 9,5 εκατομμύρια, η κυβέρνηση θα οφείλει να λάβει μέτρα, όπως περιορισμό ασύλου ή τερματισμό της οικογενειακής επανένωσης μεταναστών εργαζομένων.
Αν το όριο επιτευχθεί, θα απαιτηθεί αναθεώρηση διεθνών συμφωνιών, μεταξύ των οποίων και η ελευθερία μετακίνησης προσώπων με την ΕΕ. Το ενδεχόμενο αυτό προκαλεί ανησυχία στην επιχειρηματική κοινότητα. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Economiesuisse, Rudolf Minsch, προειδοποιεί ότι η κίνηση θα μπορούσε να προκαλέσει «προκλήσεις στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση».
«Η ΕΕ παραμένει ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Ελβετίας», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι «είναι προς το συμφέρον μας να έχουμε σταθερές και σαφείς σχέσεις με τον κύριο εταίρο μας».
Οικονομικές και κοινωνικές ανησυχίες
Οι εργοδότες φοβούνται ελλείψεις εργατικού δυναμικού, καθώς οι μισοί εργαζόμενοι στα ελβετικά ξενοδοχεία και πολλοί στα νοσοκομεία προέρχονται από το εξωτερικό. Το Κόμμα του Λαού επιμένει ότι η μετανάστευση αυξάνει τη ζήτηση για υποδομές, ενώ οι αντίπαλοι τονίζουν ότι μια γηράσκουσα κοινωνία χρειάζεται νέους εργαζόμενους και φορολογούμενους.
Ο βουλευτής των Σοσιαλδημοκρατών Jon Pult προειδοποιεί ότι ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να αφήσει τη χώρα «μόνη σε έναν ασταθή και επικίνδυνο κόσμο». Η Ελβετία, αν και ουδέτερη, αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες και επιδιώκει στενότερη συνεργασία με τους ευρωπαίους γείτονες.
Ο φόβος της απομόνωσης
Η πιθανότητα απομόνωσης επανέρχεται έντονα στη δημόσια συζήτηση. Αφίσες που καλούν σε απόρριψη του μέτρου απεικονίζουν τον Αμερικανό πρόεδρο Donald Trump, με φόντο τους Vladimir Putin και Xi Jinping, συνοδευόμενες από το σύνθημα «Ρήξη με την Ευρώπη, τώρα;».
Ο Fiechter αντιτείνει ότι η πρωτοβουλία στοχεύει στην προστασία του ελβετικού τρόπου ζωής: «Όποιος αγαπά την Ελβετία, είτε έχει μεταναστευτικό υπόβαθρο είτε όχι, θέλει να παραμείνει ασφαλής και ευημερούσα. Αυτό ακριβώς επιδιώκει η πρωτοβουλία».
Η Genis, ωστόσο, θεωρεί ότι θα έχει το αντίθετο αποτέλεσμα: «Το ζητούμενο δεν είναι πώς θα αποκλείσουμε ανθρώπους, αλλά πώς θα εξασφαλίσουμε προσιτή στέγαση, καλές συνθήκες εργασίας και ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η πρωτοβουλία κάνει περισσότερο κακό παρά καλό στην Ελβετία».
Πηγή: Τα Νέα
