Ο ηλεκτρομαγνητικός θόρυβος, δηλαδή η αόρατη ρύπανση των πόλεων, διαταράσσει σοβαρά την εσωτερική «πυξίδα» των νυχτερίδων και την ικανότητά τους να μεταναστεύουν αποτελεσματικά, αλλά, επιπλέον, οι καταστροφικές επιπτώσεις του θορύβου διαρκούν πολύ περισσότερο από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως, προειδοποιεί μελέτη που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη στο Science.
Η μελέτη, με επικεφαλής ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Bangor (Ηνωμένο Βασίλειο), το Πανεπιστήμιο της Λετονίας και το Πανεπιστήμιο του Όλντενμπουργκ (Γερμανία), παρατήρησε ότι η έκθεση σε ηλεκτρομαγνητικό θόρυβο σε αυτά τα θηλαστικά μεταβάλλει σοβαρά τη συμπεριφορά τους, αναφέρει ρεπορτάζ στο ισπανικό πρακτορείο Efe.
Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι ένας τέτοιος ηλεκτρομαγνητικός θόρυβος μπορεί να μεταβάλει την ικανότητα των ζώων να αντιλαμβάνονται μαγνητικά πεδία, οπότε για να διερευνήσει περαιτέρω το θέμα, η ομάδα εξέθεσε τις νυχτερίδες Pipistrellus pygmaeus - τις μικρότερες νυχτερίδες στην Ευρώπη - σε 30 λεπτά ασθενούς θορύβου ραδιοσυχνοτήτων ευρείας ζώνης (0–300 MHz) κατά τη δύση του ηλίου. Στη συνέχεια, αξιολόγησαν τον προσανατολισμό πτήσης των νυχτερίδων τη νύχτα.
Αυτές οι νυχτερίδες, οι οποίες μεταναστεύουν τη νύχτα στους τόπους διαχείμασής τους, βαθμονομούν τα περιβαλλοντικά σήματα κατά τη διάρκεια του σούρουπου. Συνεπώς, οι συγγραφείς προέβλεψαν ότι ο θόρυβος θα διατάρασσε την ικανότητα αυτών των ζώων να αντιλαμβάνονται το μαγνητικό πεδίο και να βαθμονομούν το εσωτερικό τους σύστημα πυξίδας.
Αλλά πίστευαν ότι θα επηρέαζε τις νυχτερίδες μόνο όταν εκτέθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσιμης περιόδου βαθμονόμησης.
Αφού υποβλήθηκαν σε ηλεκτρομαγνητικό θόρυβο, οι νυχτερίδες απογειώθηκαν σε εντελώς τυχαίες κατευθύνσεις, ενώ οι νυχτερίδες που δεν εκτέθηκαν προσανατολίστηκαν τέλεια στην αναμενόμενη μεταναστευτική κατεύθυνση.
Προς μεγάλη έκπληξη όμως των ερευνητών, τα επόμενα πειράματα έδειξαν ότι ο αποπροσανατολισμός των νυχτερίδων συνέβη είτε η έκθεση στον θόρυβο συνέβη κατά τη διάρκεια του ηλιοβασιλέματος (μια κρίσιμη περίοδος για τη βαθμονόμηση της πυξίδας), είτε μετά το ηλιοβασίλεμα.
Επιπλέον, οι διαταραγμένες επιπτώσεις αυτού του ηλεκτρομαγνητικού θορύβου διήρκεσαν αρκετές ώρες πέρα από την περίοδο έκθεσης, υποδηλώνοντας ένα «φαινόμενο μεταφοράς» στη σύντομη έκθεση, κάτι εντελώς ανυποψίαστο μέχρι τώρα από την επιστήμη.
Απρόβλεπτες συνέπειες
----
«Αυτό το εύρημα ήταν αρκετά εκπληκτικό», εξηγεί ο Richard Holland, καθηγητής Συμπεριφοράς των Ζώων στο Πανεπιστήμιο Bangor.
«Η πρόθεσή μας ήταν να δούμε πώς ο θόρυβος επηρέαζε το μαγνητικό σύστημα ανίχνευσης των νυχτερίδων, αλλά τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι ο αντίκτυπος είναι πολύ πιο περίπλοκος. Υποτίθεται ότι, διασχίζοντας γρήγορα πόλεις, τα ζώα δεν θα επηρεάζονταν για πολύ καιρό».
Ωστόσο, τα δεδομένα μας δείχνουν ότι ακόμη και η σύντομη έκθεση έχει επιπτώσεις που διαρκούν πέρα από αυτήν την περίοδο και ανεξάρτητα από άλλα σήματα».
Ο Will Schneider, ερευνητής στο Bangor και συν-συγγραφέας του άρθρου, επισημαίνει δύο πιθανές αιτίες πίσω από αυτή την ασυνήθιστη συμπεριφορά.
«Θα μπορούσε ο θόρυβος να διαστρεβλώνει την ερμηνεία τους για το μαγνητικό πεδίο τόσο πολύ που οι νυχτερίδες αποφασίζουν να το αγνοήσουν. Ή, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως παράγοντας στρες που τις οδηγεί να εγκαταλείψουν τη μετανάστευσή τους εκείνο το βράδυ, γεγονός που θα εξηγούσε την τυχαία πορεία τους», εξηγεί.
Ο ερευνητής προειδοποιεί επίσης για ένα ανησυχητικό νομικό κενό. «Αυτό το απροσδόκητο φαινόμενο κυματισμού προκαλεί σημαντικές οικολογικές συνέπειες που δεν είχαν προβλεφθεί. Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι οι ισχύοντες κανονισμοί για τα όρια ηλεκτρομαγνητικής έκθεσης έχουν σχεδιαστεί αποκλειστικά για την προστασία των ανθρώπων, αφήνοντας την άγρια ζωή εντελώς ευάλωτη, ακόμη και όταν πληρούνται αυτές οι οδηγίες», αναφέρει.
