Η κόκκινη γραμμή για τις επικίνδυνες επιπτώσεις της ζέστης σε έναν αθλητή δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά και από τον συνδυασμό αυτών με υψηλό ποσοστό υγρασίας και απουσία ανέμου.
Πρόκειται για έναν «θανατηφόρο συνδυασμό» που εμποδίζει το σώμα να κρυώσει.
«Αυτή είναι η στιγμή που το σώμα υφίσταται τη μεγαλύτερη εξωτερική επιθετικότητα», προειδοποιεί ο Ισπανός καθηγητής Αθλητιατρικής Pedro Manonelles, ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και το Μεξικό, όπου αναμένεται να διεξαχθούν πολλοί αγώνες υπό απαιτητικές καιρικές συνθήκες.
Πρόσφατη έκθεση της ομάδας επιστημόνων World Weather Attribution (WWA) δείχνει ότι 26 αγώνες πιθανότατα θα διεξαχθούν όταν η θερμοκρασία υγρού βολβού (WBGT) υπερβεί τους 26 βαθμούς, το όριο πάνω από το οποίο συνιστώνται μέτρα ασφαλείας, και πέντε αγώνες όταν η WBGT είναι 28 βαθμοί - ισοδύναμο με περίπου 38 βαθμούς σε ξηρή ζέστη ή 30 σε συνθήκες υψηλής υγρασίας - κάτι που τα συνδικάτα των ποδοσφαιριστών θεωρούν μη ασφαλές για παιχνίδι.
«Οι ιδανικές συνθήκες για ένα Παγκόσμιο Κύπελλο», επισημαίνει ο Manonelles, «θα ήταν αυτές της ευρωπαϊκής άνοιξης, με αγώνες στις οκτώ το βράδυ. Αλλά ο αγώνας γίνεται όταν συμβαίνει, και οι ιδανικές συνθήκες σχεδόν ποτέ δεν υπάρχουν».
Πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας, έχουν περιοχές που μπορούν να συνδυάσουν αυτόν τον επικίνδυνο συνδυασμό ζέστης, υγρασίας και έλλειψης ανέμου, προειδοποιεί ο ειδικός.
Ενόψει του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος, ο καθηγητής από το UCAM πιστεύει ότι «πρέπει να ληφθούν σημαντικά μέτρα για την αποφυγή περιστατικών μεταξύ των αθλητών» και να γίνει αυτό πριν από τον αγώνα με μια καλή διαδικασία εγκλιματισμού.
«Πρέπει να ταξιδέψεις στον χώρο του αγώνα αρκετές ημέρες πριν από την έναρξή του, επειδή το σώμα έχει την ικανότητα να κάνει προσαρμογές για να αντέξει σε διαφορετικές συνθήκες, αλλά μόνο μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο και εντός ενός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου. Δεν προσαρμόζεται σε δύο ή τρεις ημέρες», επισημαίνει.
Επισημαίνει, επίσης, ότι «η ενυδάτωση σε σχέση με την άσκηση» είναι ζωτικής σημασίας. Ο γιατρός χαιρετίζει τα διαλείμματα που γίνονται τώρα κατά τη διάρκεια των αγώνων για να επιτρέψουν στους παίκτες να δροσιστούν, παρά το γεγονός ότι «οι αξιωματούχοι του ποδοσφαίρου ήταν πολύ απρόθυμοι να εφαρμόσουν μέτρα αυτού του είδους».
Αλλά, προειδοποιεί, είναι απαραίτητο να ακολουθείται ένα σωστό σχέδιο ενυδάτωσης: όχι μόνο με νερό, αλλά και με ποτά που περιέχουν νάτριο, το οποίο χάνεται μέσω του ιδρώτα, και μια ποσότητα υδατανθράκων για τη βελτίωση της παροχής ενέργειας.
Ο ειδικός επισημαίνει ακόμη ότι υπάρχουν αθλήματα στα οποία μια δοκιμασία μπορεί να αναβληθεί υπό ορισμένες θερμικές συνθήκες, αλλά σε ένα Παγκόσμιο Κύπελλο είναι πιο ευαίσθητο λόγω των συνεπειών για το πρόγραμμα του τουρνουά και την τηλεοπτική μετάδοση.
Κατάλληλη ενδυμασία
Η ενδυμασία είναι επίσης σημαντική αναφέρει ο ειδικός , επισημαίνοντας ότι όλες οι ομάδες του Παγκοσμίου Κυπέλλου σίγουρα θα φορούν υφάσματα που "αναπνέουν και επιτρέπουν την κυκλοφορία του αέρα και διευκολύνουν την εξάτμιση του ιδρώτα.
Αλλά το χρώμα των φανελών δεν λαμβάνεται πάντα υπόψη, λέει, σκεπτόμενος την ομάδα της Νέας Ζηλανδίας, της οποίας η κύρια εμφάνιση είναι εντελώς μαύρη, «πολύ ακατάλληλη για τη ζέστη». Άλλες ομάδες με σκούρες φανέλες περιλαμβάνουν τη Γαλλία, την Ιαπωνία και τη Σαουδική Αραβία.
Σημειώνει επίσης την ιδιαιτερότητα ότι οι ποδοσφαιριστές δεν μπορούν να φορούν καπέλα (εκτός από τον τερματοφύλακα, ο οποίος σπάνια χτυπάει την μπάλα με το κεφάλι του), κάτι που αποτελεί σημαντικό μέτρο προστασίας από τη ζέστη.
«Η προστασία του κεφαλιού προστατεύει τον εγκέφαλο, ο οποίος είναι εξαιρετικά ευαίσθητος σε οποιαδήποτε επιθετικότητα, συμπεριλαμβανομένης της θερμικής επιθετικότητας», λέει.
Θερμοπληξία
Αυτό που μπορεί να γίνει, προσθέτει, είναι να δοθούν οδηγίες στους παίκτες ή να είναι προσεκτικοί σε τυχόν σημάδια ακραίας κόπωσης ή δυσφορίας, προκειμένου να τους αντικαταστήσουν, να τους μεταφέρουν σε ένα δροσερό περιβάλλον και να αποφύγουν την τρομερή θερμοπληξία, «μια εξαιρετικά σοβαρή κατάσταση με πολύ υψηλό ποσοστό θνησιμότητας».
Τα προειδοποιητικά σημάδια είναι η κόπωση, ο αποπροσανατολισμός και η ζάλη, επειδή το κεντρικό νευρικό σύστημα επηρεάζεται γρήγορα. Οι μυϊκές κράμπες είναι επίσης ένα προειδοποιητικό σημάδι.
Και τι γίνεται με το κοινό του σταδίου;
«Οι θεατές δεν είναι η κύρια αιτία του προβλήματος, που είναι η άσκηση, αλλά οι άνθρωποι είναι πολύ κοντά ο ένας στον άλλον, ίσως σε μια περιοχή χωρίς σκιά. Ίσως έχουν καταναλώσει αλκοόλ, το οποίο προάγει την αφυδάτωση... Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να ευαισθητοποιήσουμε το κοινό», προειδοποιεί.
«Αυτό θα ήταν ένα μέτρο δημόσιας υγείας που θα εμπίπτει στη δικαιοδοσία των τοπικών υγειονομικών αρχών. Αλλά εάν ένας θεατής εμφανίσει οποιαδήποτε συμπτώματα, θα πρέπει να ενημερώσει αμέσως τις ιατρικές υπηρεσίες του σταδίου και να αποφύγει την περαιτέρω έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες», προσθέτει.
Αλλαγή μοντέλου
Στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, ο Pedro Manonelles πιστεύει ότι αυτός είναι ένας παράγοντας που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την επιλογή του τόπου διεξαγωγής και των ημερομηνιών ενός Παγκοσμίου Κυπέλλου.
«Αν μας ρωτάτε ως γιατρούς, το πιο κατάλληλο θα ήταν να το κάνουμε κάποια άλλη στιγμή. Αλλά γνωρίζουμε ότι η πολιτική και η οικονομία έχουν μεγάλη δύναμη. Όλα τα πρωταθλήματα θα έπρεπε να σταματήσουν. Είναι πολύ δύσκολο για τους ιατρικούς οργανισμούς να έχουν αρκετή δύναμη για να αλλάξουν την κατάσταση», λέει.
